Các tỉnh, thành phố phía Nam: Đổi mới tư duy tiến hành, khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển

Chú trọng xác định động lực tăng trưởng và những dấu ấn bước đầu

Cùng với việc sở hữu lợi thế về vị trí, địa lý, nguồn nhân lực và môi trường sản xuất, kinh doanh năng động, sau khi thực hiện sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh đã kiến tạo cho các tỉnh, thành phố phía Nam không gian phát triển mới, với vai trò “đầu tàu” dẫn dắt sự tăng trưởng quốc gia, có khả năng cạnh tranh với các nước trong khu vực và quốc tế, vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển thịnh vượng.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030, trong những tháng đầu năm đến nay, các tỉnh, thành phố phía Nam với tinh thần khẩn trương, quyết liệt thực hiện đồng bộ, hiệu quả các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị^([1]); đồng thời, chú trọng xác định đúng thực chất các động lực tăng trưởng kinh tế cốt lõi của địa phương là yếu tố then chốt trong định hướng chiến lược, tối ưu hóa các nguồn lực, nâng cao năng suất sản xuất kinh doanh, thúc đẩy kinh tế phát triển bứt phá và bền vững.

“

Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, ngày 12-6-2025, của Quốc hội khóa XV, “Về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh”, vùng Nam Bộ gồm có các tỉnh, thành phố là: An Giang, Cà Mau, Đồng Tháp, Tây Ninh, Vĩnh Long, Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Cần Thơ và thành phố Đồng Nai.

Để tiếp tục thực hiện tốt sứ mệnh “cùng cả nước, vì cả nước”, trong nhiều cuộc họp, hội nghị của Thành ủy, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh dành nhiều thời gian tập trung phân tích, nhận diện, đánh giá sát đúng các động lực tăng trưởng cốt lõi như chuyển đổi số, công nghệ cao, kinh tế xanh và hạ tầng kết nối vùng,... nhằm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), phát triển kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, xuất khẩu và tiêu dùng.

Cùng với phát huy các động lực truyền thống như giải ngân đầu tư công, sản xuất công nghiệp và xuất khẩu, thành phố Đồng Nai xác định thêm sân bay Long Thành và hành lang sông Đồng Nai là 2 khu vực động lực mới mang tính quyết định đối với sự phát triển của địa phương; đồng thời, xây dựng kịch bản tăng trưởng theo từng quý, từng năm để sớm trở thành cực tăng trưởng quan trọng của khu vực Đông Nam Bộ.

Với mục tiêu sớm trở thành cực tăng trưởng của khu vực đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Cà Mau không chỉ lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, mà còn đẩy mạnh phát triển hạ tầng giao thông, kinh tế biển và thủy sản, thu hút đầu tư vào năng lượng mới, năng lượng tái tạo.

Từ việc xác định năm 2026 là năm “khởi động”, đặt nền móng vững chắc cho cả nhiệm kỳ tăng tốc, bứt phá nhưng bảo đảm tính bền vững dựa trên đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng hiện đại, có giá trị gia tăng cao, tỉnh An Giang xác định không thể chỉ dựa vào những động lực truyền thống, mà phải mở rộng không gian phát triển với động lực tăng trưởng lấy kinh tế biển làm trụ cột chiến lược, chuyển đổi số làm đòn bẩy, tăng trưởng xanh làm nền tảng dài hạn.

Bên cạnh việc nhận diện, đánh giá thực chất và lựa chọn các động lực tăng trưởng, các tỉnh, thành phố phía Nam luôn xem trọng công tác kiểm tra, tháo gỡ vướng mắc, đôn đốc trong khâu tổ chức thực hiện nên kinh tế nơi đây duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực trên nhiều lĩnh vực.

Tính đến hết quý I-2026, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) Thành phố Hồ Chí Minh tăng 8,27%, mức cao nhất trong 10 năm trở lại đây; GRDP của thành phố Đồng Nai ước đạt 9,76%; GRDP của tỉnh Cà Mau ước đạt 5,64% và GRDP của tỉnh An Giang ước đạt 8,31%.

Vẫn còn nhiều “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ

Nhìn vào bức tranh kinh tế của các tỉnh, thành phố phía Nam hiện nay cho thấy có sự tăng trưởng rất tích cực và sở hữu không gian, dư địa phát triển lớn.

Tuy nhiên, theo nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế, nhà quản lý thực tiễn, các địa phương nơi đây đang và sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức kìm hãm mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Nhận định về những biến động, rủi ro địa-chính trị toàn cầu, nhất là cuộc xung đột tại Trung Đông, PGS, TS Phạm Thị Tuyết Trinh - Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh - cho rằng, đó là mối lo ngại hàng đầu, điểm nghẽn dài hạn, tác động rất lớn tạo nên sự đứt gãy chuỗi cung ứng, làm suy yếu sự liên kết giữa sản xuất, thương mại và logistics, gây ra lạm phát cao, gián đoạn dòng chảy hàng hóa, buộc các doanh nghiệp phải tái định hình chiến lược sản xuất, kinh doanh.

Ở góc độ thực tiễn, đồng chí Hoàng Vũ Thành - Giám đốc Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh - cho biết thêm, do rủi ro từ thị trường quốc tế diễn biến phức tạp, khó lường, tạo ra hiệu ứng dây chuyền đối với sự tăng trưởng kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và các tỉnh, thành phố phía Nam nói chung, do đó, áp lực đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% đối với Thành phố Hồ Chí Minh là rất lớn.

Thực tế hiện nay, chi phí logistics, giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, nhu cầu thị trường nhập khẩu sụt giảm đã tác động đến chuỗi cung ứng, sản xuất, kinh doanh, nhất là trong khu vực FDI, đã kìm hãm nhất định đến sự tăng trưởng kinh tế của các tỉnh, thành phố phía Nam.

Bên cạnh đó, mặc dù đã có những chủ trương, chính sách định hướng mới được Đảng và Nhà nước ban hành, nhưng quá trình thể chế hóa, hoàn thiện để vận dụng vào thực tiễn của các tỉnh, thành phố phía Nam có lúc, có nơi còn chậm; việc tổ chức thực thi thiếu tính đồng bộ.

Do vậy, “điểm nghẽn” thể chế đối với các lĩnh vực nói chung, nhất là lĩnh vực then chốt như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, quy hoạch, thủ tục đầu tư, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), giải phóng mặt bằng hiện là rào cản lớn cần được khơi thông, tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số theo hướng thực chất, hiệu quả.

Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, nếu sự vào cuộc của toàn hệ thống chính trị thiếu quyết liệt sẽ ảnh hưởng đến việc đưa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào cuộc sống, chuyển đổi mô hình lấy khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế tư nhân làm động lực tăng trưởng quan trọng sẽ khó đạt được và kìm hãm trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số của các tỉnh, thành phố phía Nam.

Tập trung huy động mọi nguồn lực vì mục tiêu tăng trưởng

Để bảo đảm đạt được mục tiêu đề ra, các tỉnh, thành phố phía Nam xác định kế hoạch tăng trưởng kinh tế 2 con số là động lực, ý chí vươn lên để cùng đất nước hiện thực hóa khát vọng vươn mình, vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới. Với tinh thần đó, các tỉnh, thành phố phía Nam đang ra sức, nỗ lực tháo gỡ các “điểm nghẽn” với những nhiệm vụ trọng tâm như sau.

Trước hết, luôn kiên định với việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng đã đề ra; tiếp tục nghiên cứu thể chế hóa các nghị quyết của Bộ Chính trị gắn với thực tiễn địa phương bằng những chương trình hành động, kế hoạch với hệ thống giải pháp đột phá, bảo đảm tính khả thi khi thực hiện.

Chủ động, linh hoạt và phản ứng chính sách kịp thời, hiệu quả với những vấn đề phát sinh; ưu tiên đẩy mạnh các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, tháo gỡ vướng mắc để tăng tốc thực hiện các dự án trọng điểm và phát triển hạ tầng chiến lược.

Thứ hai, đẩy mạnh công tác tuyên truyền khơi dậy mạnh mẽ ý chí tự lực, tự cường, khát vọng cống hiến, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội, nhất là đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong toàn hệ thống chính trị các tỉnh, thành phố phía Nam cùng cộng đồng doanh nghiệp và người dân chung sức, hành động quyết liệt, tận dụng mọi thời cơ để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Thứ ba, tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách và xem đây là yếu tố then chốt để khơi thông nguồn lực phát triển. Theo đó, vận dụng linh hoạt các chủ trương của Trung ương, chủ động rà soát, điều chỉnh, ban hành kịp thời các cơ chế thuộc thẩm quyền của từng địa phương nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định được đặt lên hàng đầu; đẩy nhanh việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch bảo đảm thống nhất, đồng bộ với mô hình phát triển mới, tạo dư địa tăng trưởng dài hạn.

Thứ tư, triển khai đồng bộ các giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô, đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu.

Phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, hiện đại, gắn với chế biến sâu, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; ưu tiên các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao; dịch vụ phát triển hiện đại, số hóa, lấy du lịch làm ngành kinh tế mũi nhọn có khả năng lan tỏa mạnh.

Thứ năm, phát huy vai trò của kinh tế tư nhân, xác định đây là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng. Việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, khuyến khích hình thành các doanh nghiệp quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh cao, thu hút nhà đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực then chốt như du lịch, logistics, kinh tế biển, năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến...

Thứ sáu, đẩy mạnh cải cách hành chính theo hướng giao từng nhiệm vụ, nhóm việc, đầu việc cho các đầu mối cơ quan, đơn vị chủ trì, triển khai; đẩy nhanh tiến độ, giải ngân các dự án đã bố trí vốn, tháo gỡ các vướng mắc trong thủ tục hành chính; tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài nguyên trong sản xuất, kinh doanh.

Đồng thời, giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự an toàn xã hội và an ninh mạng..., tạo mọi điều kiện cho mục tiêu tăng trưởng./.

^[1] Đó là: Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024, của Bộ Chính trị, “về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”; Nghị quyết số 59-NQ/TW, ngày 24-1-2025, của Bộ Chính trị về “Hội nhập quốc tế trong tình hình mới”; Nghị quyết số 68-NQ/TW, ngày 4-5-2025, của Bộ Chính trị, “về phát triển kinh tế tư nhân”, Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 30-4-2025, của Bộ Chính trị, “về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”…