Giữ lòng dân trong dòng chảy thông tin kỷ nguyên sốKỳ cuối: Từ cơ sở mà bền lòng dân
Công tác tư tưởng chỉ thật sự có sức sống khi rời khỏi văn bản để đi vào từng việc cụ thể của dân. Ở cơ sở, niềm tin không được xây bằng khẩu hiệu, mà bằng sự lắng nghe, giải thích, đối thoại, nêu gương và những mô hình người dân có thể nhìn thấy, tham gia, kiểm chứng. Từ Vân Đồn, Quảng La đến Bãi Cháy, những cách làm cụ thể cho thấy nền móng tư tưởng bền vững nhất luôn bắt đầu từ cơ sở, nơi chủ trương gặp đời sống và niềm tin được đo bằng hành động.
Tư tưởng muốn thông thì dân vận phải khéo
Niềm tin không thể xây bằng mệnh lệnh. Niềm tin được xây bằng sự minh bạch, bằng thái độ tôn trọng, bằng việc người dân thấy tiếng nói của mình có chỗ đứng. Đây chính là điểm công tác tư tưởng gặp công tác dân vận.
Tư tưởng muốn thông thì dân vận phải khéo. Dân vận muốn sâu thì tư tưởng phải đúng. Khi hai dòng ấy gặp nhau, chủ trương lớn mới có thể đi vào đời sống một cách nhẹ hơn, sâu hơn và bền hơn.
Ở Quảng Ninh, mạch lắng nghe thể hiện khá rõ trong quá trình góp ý dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI.
Các địa phương, đơn vị đã tổ chức 3.686 hội nghị lấy ý kiến, có 218.598 lượt người tham gia với 15.597 ý kiến góp ý; ngoài ra còn có 24 ý kiến góp ý qua thư, điện thoại và 612 ý kiến qua cổng thông tin điện tử.
Những con số đó rất đáng suy nghĩ. Bởi công tác tư tưởng không phải chỉ là chiều từ trên xuống. Một nghị quyết muốn sống trong nhân dân thì phải có đường đi xuống cơ sở, nhưng cũng phải có đường phản hồi từ cơ sở trở lên.
Khi người dân được góp ý, được bày tỏ, được tham gia vào những vấn đề lớn của địa phương, họ trở thành một phần của quá trình tổ chức thực hiện ấy.
Tư tưởng muốn thông thì dân vận phải khéo. Dân vận muốn sâu thì tư tưởng phải đúng. Khi hai dòng ấy gặp nhau, chủ trương lớn mới có thể đi vào đời sống một cách nhẹ hơn, sâu hơn và bền hơn.
Một điểm đáng chú ý khác là công tác nắm bắt dư luận xã hội ở Quảng Ninh đang được triển khai theo hướng có hệ thống hơn, có dữ liệu hơn.
Từ năm 2025 đến nay, tỉnh ban hành 30 báo cáo về tình hình dư luận xã hội và nhân dân; tổ chức 5 cuộc điều tra dư luận xã hội với 195.563 lượt người tham gia khảo sát.
Những phản ánh, vấn đề dư luận quan tâm được chỉ đạo giải quyết ngay tại cơ sở, không để bị động về tư tưởng, góp phần quan trọng giữ vững ổn định xã hội.
Đây là điểm rất mới của công tác tư tưởng hiện đại. Muốn định hướng đúng thì phải biết xã hội đang nghĩ gì. Muốn nói trúng thì phải biết dân đang quan tâm điều gì. Muốn xử lý sớm thì phải nhận ra những dấu hiệu từ khi vấn đề mới manh nha.
Trong một xã hội vận động nhanh, nếu công tác tư tưởng chỉ đợi vấn đề bùng lên rồi mới xử lý, thì đã chậm một nhịp. Còn nếu biết nắm bắt, phân tích, dự báo, công tác tư tưởng sẽ thành năng lực phòng ngừa, dẫn dắt.
Cũng từ đây, có thể thấy công tác tư tưởng ở Quảng Ninh không chỉ nằm trong hệ thống báo cáo viên hay các cuộc họp triển khai, mà còn nằm trong cách chính quyền lắng nghe phản ứng của xã hội; trong việc các cơ quan chức năng nhận diện vấn đề người dân lo lắng; trong khả năng cung cấp thông tin sớm, rõ, nhất quán để không gian mạng không trở thành nơi tin giả dẫn dắt cảm xúc cộng đồng.
Trong một địa phương có tốc độ phát triển nhanh như Quảng Ninh, yêu cầu ấy càng lớn. Bởi mỗi chính sách mới, mỗi dự án mới, mỗi sự thay đổi về mô hình tổ chức, mỗi định hướng phát triển đều có thể tạo ra băn khoăn.
Người dân có quyền hỏi: việc này ảnh hưởng gì đến đời sống của tôi? Quy hoạch này tác động gì đến gia đình tôi? Chuyển đổi số có làm người lớn tuổi bị bỏ lại phía sau không? Sắp xếp đơn vị hành chính có khiến việc giải quyết thủ tục khó hơn không? Những câu hỏi ấy không thể trả lời bằng khẩu hiệu, mà cần trả lời bằng thông tin cụ thể, thái độ cầu thị và hành động vì dân.
Nền móng tư tưởng phải bắt nguồn từ cơ sở
Thực tiễn ở đặc khu Vân Đồn cho thấy rõ yêu cầu nâng cao “sức đề kháng tư tưởng” trên không gian mạng. Từ cách đặt vấn đề mỗi chi bộ, thôn, khu cần xây dựng lực lượng nòng cốt trên không gian mạng; mỗi cán bộ, đảng viên phải là một “địa chỉ tin cậy” trong cung cấp, chia sẻ và định hướng thông tin, công tác tư tưởng được kéo từ những khái niệm lớn về gần đời sống hằng ngày.
Một cán bộ bấm chia sẻ một thông tin chưa kiểm chứng cũng có thể làm tổn hại uy tín của tổ chức. Một đảng viên im lặng trước thông tin sai trái trong nhóm cộng đồng có thể khiến cái sai có thêm đất sống.
Ngược lại, một lời giải thích đúng lúc, một thông tin chính thống được chia sẻ kịp thời, một thái độ bình tĩnh trước tin đồn có thể giúp ổn định tâm lý cả một nhóm người.
Mỗi chi bộ, thôn, khu cần xây dựng lực lượng nòng cốt trên không gian mạng; mỗi cán bộ, đảng viên phải là một “địa chỉ tin cậy” trong cung cấp, chia sẻ và định hướng thông tin.
Xã Quảng La lại gợi ra một khía cạnh khác: công tác tư tưởng muốn sâu thì phải sát dân, sát địa bàn, sát văn hóa cộng đồng. Địa phương này duy trì 4 fanpage chính thống; đến tháng 5-2026 đã đăng tải hơn 760 tin, bài, đạt trên 55.000 lượt tiếp cận; đồng thời kiện toàn lực lượng 5 báo cáo viên, 30 tuyên truyền viên cùng mạng lưới cộng tác viên dư luận xã hội.
Các mô hình gắn công tác tư tưởng với “Học và làm theo Bác”, “Ngày Chủ nhật xanh”, “Ngày thứ Bảy tình nguyện”, “Giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc”; năm 2025 phát động 36 mô hình, năm 2026 đăng ký 38 mô hình.
Nhìn từ xã Quảng La, có thể thấy công tác tư tưởng không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng những điều to tát. Nó có thể bắt đầu từ một bản tin ngắn dễ hiểu trên fanpage xã. Từ tiếng loa truyền thanh ở thôn. Từ một mô hình giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Từ việc người dân cùng tham gia làm đường, làm vệ sinh môi trường, xây dựng cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp. Từ cán bộ thôn biết giải thích cho bà con vì sao phải chuyển đổi cách làm, vì sao phải giữ gìn đoàn kết, vì sao cần cảnh giác trước tin xấu, tin giả.
Phường Bãi Cháy lại cho thấy một lát cắt khác của công tác tư tưởng trong chuyển đổi số. Đề cương tuyên truyền của phường nhấn mạnh khó khăn lớn nhất của chuyển đổi số không phải là công nghệ, mà là tư duy; cần xây dựng văn hóa số, kỹ năng số trong cộng đồng, đề cao vai trò tiên phong của cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên trong ứng dụng công nghệ.
Đặc biệt, phường đã triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” với chiến dịch “30 ngày đêm cao điểm”, tổ chức 113 lớp tập huấn, hơn 14.300 lượt người tham gia, với những mô hình gần gũi như “Ông bà học công nghệ cùng con cháu”, “Gia đình số”, “Chợ số - Văn hóa số”.
Những mô hình ấy cho thấy công tác tư tưởng không chỉ là vận động người dân tin vào chuyển đổi số, mà là giúp người dân bước vào chuyển đổi số bằng kỹ năng thật.
Khi người lớn tuổi biết dùng dịch vụ công trực tuyến, khi tiểu thương biết thanh toán không tiền mặt, khi đoàn viên thanh niên biết hướng dẫn người dân thao tác trên điện thoại, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ. Nó trở thành trải nghiệm gần gũi. Và chính trải nghiệm ấy tạo nên niềm tin.
Khi việc tôn vinh và biểu dương đi vào thực chất
Trên quy mô toàn tỉnh, phong trào “Bình dân học vụ số” cũng được triển khai sâu rộng. Toàn tỉnh tổ chức 3.600 hội nghị, cuộc sinh hoạt chuyên đề “Đảng viên tiên phong học tập kỹ năng số” với 89.196 lượt cán bộ, đảng viên tham gia.
Đây là một ví dụ sinh động cho thấy công tác tư tưởng trong thời đại mới không chỉ là nâng cao nhận thức chính trị, mà còn là thay đổi tư duy hành động, thay đổi kỹ năng, thay đổi phong cách làm việc.
Một mạch quan trọng khác là phong trào “Học và làm theo Bác”. Năm 2025, toàn tỉnh có 959 mô hình đăng ký phong trào “Học và làm theo Bác”, trong đó 233 mô hình được công nhận, khen thưởng các cấp; năm 2026 có 1.644 mô hình đăng ký xây dựng.
Đây không chỉ là số liệu phong trào, mà là biểu hiện của công tác tư tưởng khi được chuyển hóa thành việc làm cụ thể trong đời sống hằng ngày.
Công tác tư tưởng trong thời đại mới không chỉ là nâng cao nhận thức chính trị, mà còn là thay đổi tư duy hành động, thay đổi kỹ năng, thay đổi phong cách làm việc.
Cùng với đó, phong trào “Dân vận khéo” tiếp tục cho thấy sức lan tỏa của công tác tư tưởng khi gắn với hành động. Năm 2025, toàn tỉnh có 1.228 mô hình đăng ký xây dựng trên các lĩnh vực, trong đó có 445 mô hình “Dân vận khéo”; năm 2026 có 1.240 mô hình “Dân vận khéo” đăng ký xây dựng các cấp.
Những mô hình ấy, nếu được làm thực chất, chính là nơi công tác tư tưởng gặp đời sống, nơi chủ trương của Đảng được chuyển hóa thành việc người dân thấy được, hưởng ứng được và kiểm chứng được.
Cần chăm chút “hạ tầng niềm tin”
Từ những lát cắt đó, có thể hình dung công tác tư tưởng ở Quảng Ninh hôm nay như một dòng chảy nhiều nhánh. Một nhánh đi qua nghị quyết, hội nghị, báo cáo viên. Một nhánh đi qua báo chí, truyền thông số, mạng xã hội.
Một nhánh đi qua xuất bản, văn hóa đọc, tài liệu chính trị. Một nhánh đi qua dân vận, mô hình cơ sở, phong trào thi đua. Một nhánh đi qua khảo sát dư luận, lắng nghe nhân dân.
Một nhánh đi qua bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Một nhánh đi qua chuyển đổi số, văn hóa số, kỹ năng số. Các nhánh ấy gặp nhau ở một điểm: xây dựng niềm tin và đồng thuận xã hội.
Và cũng chính ở đây, vai trò của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy cần được nhìn nhận đúng. Không nên đặt cơ quan này như “nhân vật chính duy nhất” của bài toán công tác tư tưởng. Nhưng cũng không thể bỏ qua vai trò đầu mối tham mưu, khơi nguồn, kết nối, định hướng.
Trong một hệ thống lớn, có nơi tạo chủ trương, có nơi triển khai, có nơi phản hồi, có nơi lan tỏa. Ban Tuyên giáo và Dân vận là một thành tố quan trọng trong hệ thống đó, báo chí là một thành tố quan trọng khác, cơ sở là nơi tạo sức sống, còn nhân dân là nơi kiểm nghiệm cuối cùng.
Bởi sau cùng, công tác tư tưởng không phải là nói cho hay về niềm tin. Công tác tư tưởng là làm cho niềm tin có căn cứ. Căn cứ ấy đến từ kết quả phát triển. Từ sự minh bạch trong thông tin. Từ thái độ gần dân của cán bộ.
Từ việc những băn khoăn chính đáng được lắng nghe. Từ việc thông tin sai trái được xử lý kịp thời. Từ việc người dân không bị bỏ lại phía sau trong chuyển đổi số. Từ việc văn hóa, bản sắc, sinh kế, an sinh và quyền lợi của người dân được đặt trong từng quyết sách.
Quảng Ninh đang đứng trước những mục tiêu lớn. Nhưng mục tiêu càng lớn thì càng cần sự đồng thuận sâu. Đồng thuận không phải là sự im lặng bề mặt.
Đồng thuận là khi người dân hiểu, tin, tham gia và cùng chịu trách nhiệm với sự phát triển của địa phương. Muốn có sự đồng thuận ấy, công tác tư tưởng phải bền bỉ, chân thành, linh hoạt và hiện đại.
Khi Quảng Ninh chuẩn bị cho một giai đoạn phát triển mới, hạ tầng giao thông, hạ tầng đô thị, hạ tầng số là rất quan trọng. Nhưng còn một hạ tầng khác cần được chăm chút không kém, đó là “hạ tầng niềm tin”.
Trong dòng tin chảy xiết của thời đại số, giữ được lòng dân không phải chuyện dễ. Mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nền tảng xuyên biên giới, xu hướng cá nhân hóa tiếp nhận thông tin đang làm cho cuộc cạnh tranh giữa thông tin chính thống và thông tin chưa kiểm chứng ngày càng gay gắt.
Tin giả, thông tin xấu độc, vi phạm bản quyền số, thương mại hóa báo chí, lợi dụng danh nghĩa báo chí để nhũng nhiễu, gây sức ép có thể diễn biến phức tạp hơn.
Nhìn thẳng vào thách thức ấy để thấy công tác tư tưởng không thể làm theo nếp cũ, mà cần thích ứng với yêu cầu mới: báo chí mạnh hơn, cơ sở nhanh hơn, dữ liệu tốt hơn, cán bộ bản lĩnh hơn, người dân có kỹ năng số hơn và các kênh thông tin chính thống hấp dẫn hơn.
Khi Quảng Ninh chuẩn bị cho một giai đoạn phát triển mới, hạ tầng giao thông, hạ tầng đô thị, hạ tầng số là rất quan trọng. Nhưng còn một hạ tầng khác cần được chăm chút không kém, đó là “hạ tầng niềm tin”.
Hạ tầng ấy được xây bằng công tác tư tưởng hằng ngày, bằng dân vận khéo, bằng báo chí chính thống, bằng truyền thông đúng, bằng đối thoại thật, bằng văn hóa đọc, bằng sự nêu gương của cán bộ và bằng sự tham gia của nhân dân.
Có thể rồi đây, trên bản đồ phát triển, người ta sẽ nhắc nhiều đến những tuyến đường, bến cảng, đô thị, khu kinh tế, trung tâm du lịch của Quảng Ninh. Nhưng để những công trình ấy đi vào đời sống một cách bền vững, để mỗi bước phát triển đều có sự đồng lòng phía sau của nhân dân, Quảng Ninh cần tiếp tục giữ cho dòng chảy công tác tư tưởng của mình không đứt đoạn.
Bởi một địa phương chỉ thật sự mạnh khi lòng dân vững. Và trong hành trình ấy, niềm tin không chỉ là cảm xúc. Niềm tin chính là một dạng thức “hạ tầng”./.
