Đảo Sinh Tồn - nơi sự sống bền bỉ sinh sôi
Lần đầu tôi đến Sinh Tồn trong cơn mưa như chan, như trút. Nước mưa chảy thành dòng như suối trên những con đường bê tông. Áo mưa hay ô, dù cũng không tránh khỏi nước mưa tạt làm cho quần áo ướt lẹp nhẹp. Để đi qua nhiều đoạn đường, chúng tôi phải cởi giày lội bì bõm trong nước. Lần này, tình cảnh khác hẳn.
Cây xanh - báu vật ở đảo Sinh Tồn
Trời trong xanh ngăn ngắt, không một bóng mây. Nắng chói chang như đổ lửa từ không trung, người đứng ngoài trời có cảm giác như có lửa hắt vào da thịt. Những cành lá xanh non héo rũ xuống. Cũng còn may, chỉ bước vào trong bóng râm đã cảm thấy khá dễ chịu.
Mà bóng râm thì ở Sinh Tồn không thiếu, do cây xanh ở đảo đặc biệt xum xuê. Hơn thế, cây xanh như một thứ báu vật ở Sinh Tồn, nó không chỉ cho mang lại bóng mát, sự trong lành của không khí, mà còn mang lại cảm giác gần gũi, thân thiện, như một biểu tượng của sức sống bền bỉ nơi đảo tiền tiêu.
Trên đường đi thăm đảo, khi nghe chúng tôi nói chuyện về cây xanh, một chiến sĩ khoe với chúng tôi rằng ở Sinh Tồn còn có cây di sản, và dẫn tôi đi thăm. Đó là một cây mù u to vật vưỡng, cành nhánh vâm vạp, lá xanh tươi, rậm rạp, phủ bóng cả một khu vực rộng lớn.
Tấm biển đá khắc dòng chữ “Cây di sản Việt Nam” được đặt ngay cạnh gốc cây. Giống cây mù u hình như sinh ra để sống trên những vùng đất cằn cỗi, chia sẻ nắng gió, khô khát với con người.
Cây xanh như một thứ báu vật ở Sinh Tồn, nó không chỉ cho mang lại bóng mát, sự trong lành của không khí, mà còn mang lại cảm giác gần gũi, thân thiện, như một biểu tượng của sức sống bền bỉ nơi đảo tiền tiêu.
Không chỉ riêng ở Sinh Tồn, mà ở Song Tử Tây, Nam Yết, Sơn Ca, Tiên Nữ, Đá Tây, Trường Sa…, ở đảo nào cũng thấy mù u lên xanh tươi. Anh bạn nhà báo trẻ trong đoàn nói vui: “cùng với tra, bàng, dương, phong ba, loài cây mù u thật sự là những “chiến binh” trung kiên bám trụ và bảo vệ Trường Sa!”.
Cả nhóm chúng tôi xà vào cái quán nước nhỏ dưới tán rợp của đám cây bàng ngay trước một căn hộ xinh xắn của một nhà dân. Cái quán đơn sơ, chỉ có một bàn nước nhỏ với một cái ghế băng và mấy cái ghế đẩu kê xung quanh, một cái tủ gỗ nhỏ để bên cạnh, dựng mấy đồ lặt vặt, cũng chẳng ra đồ ăn hay bánh kẹo.
Ông chủ quán là Đỗ Phước Minh, vừa rót nước chè mời chúng tôi vừa giải thích:
- Chả mấy khi các bác, các anh đến thăm đảo, chúng em nấu nước ướp đá lạnh rồi, mời các bác, các anh ngồi nghỉ, cùng uống cho mát!
- Vậy là quán nước xã hội chủ nghĩa, ông chủ mời uống nước tự do không mất tiền?, tôi nói đùa.
- "Chủ quán là bà xã nhà em", Minh vừa cười vừa chỉ người vợ đang cầm bình nước đi từ trong căn hộ ra, "em mới đi tập tự vệ về, ngồi nghỉ, nhân tiện giúp bà xã một lúc. Các bác, các anh ngồi ở đây cũng như đến chơi ngồi trong nhà em uống ly nước là vui lắm rồi. Tiền nong chi!”.
Tất cả cư dân trên đảo đều thân thiện, xởi lởi với khách như người thân lâu ngày đến thăm nhau. Ở đảo là vậy, lâu lâu mới có khách, vả lại ai không mang trong mình một nỗi niềm về quê hương, nơi chôn rau cắt rốn, nên sự hiếu khách âu cũng là một nhu cầu tình cảm chung của cư dân trên đảo.
Quả thật, không chỉ có Minh mà tất cả cư dân trên đảo đều thân thiện, xởi lởi với khách như người thân lâu ngày đến thăm nhau. Ở đảo là vậy, lâu lâu mới có khách, vả lại ai không mang trong mình một nỗi niềm về quê hương, nơi chôn rau cắt rốn, nên sự hiếu khách âu cũng là một nhu cầu tình cảm chung của cư dân trên đảo.
Nghe hỏi về thời tiết trên đảo, Minh cho biết: “đã hơn 1 tháng nay, trên đảo không có giọt mưa nào. Nhưng đảo không thiếu nước vì có lượng nước mưa dự trữ rất lớn. Tuy vậy, nắng gắt quá nên tưới nước cho cây xanh và rau màu không kịp, không thể tưới khắp bằng trời mưa!”.
Nói là vậy nhưng nhìn vảo mảnh vườn nhỏ của gia đình Minh thấy rau lên xanh tốt, nhiều chủng loại. Dưới các luống là rau muống, mồng tơi, rau thơm, hành, ớt; bên trên là mướp đắng đã có trái và cả mấy dây mướp đã vươn ngọn lên giàn. Minh cho biết, với cái vườn nhỏ ấy, gia đình anh không chỉ đủ rau ăn, đôi khi còn hỗ trợ bà con ngư dân ghé vào đảo.
Tôi đã rất ấn tượng khi đến thăm chùa Sinh Tồn. Ngay từ cổng bước vào đã bắt gặp hình ảnh ngôi chùa nhỏ với những đường nét kiến trúc cổ kính, những bậu cửa gỗ với khung cửa bức màn, mái ngói đã pha màu của mưa nắng, rêu phong.
Khói hương nghi ngút trước tấm bia đặt trang trọng trong nhà bia ở sân chùa, ghi danh tưởng niệm 64 chiến sĩ đã hy sinh trong trận đánh trên đảo Gạc Ma ngày 14-3-1988.
Thực ra khung cảnh của ngôi chùa đã làm cho tôi bị mê hoặc thì đúng hơn. Một ngôi chùa khiêm nhường nép dưới bóng rợp của cây xanh như trong một khu rừng rậm.
Một khung cảnh vừa gần gũi, quen thuộc như ở những làng quê Việt cổ kính, vừa đẹp dung dị và giàu chất huyền tích, giống như một bức tranh trong câu truyện cổ.
Không chỉ riêng chùa mà hầu hết các công trình dân sinh ở Sinh Tồn như nhà văn hóa, bệnh xá, trường tiểu học, khu dân cư đều rợp bóng cây xanh. Sinh Tồn xanh đến mức người mới đặt chân lên đảo khó tin rằng vài chục năm trước, nơi đây gần như không có nổi một bóng cây.
Tên của hòn đảo, tên của sức sống Việt Nam bền bỉ giữa biển khơi
Còn nhớ, trong câu chuyện của những chiến sĩ hải quân đầu tiên đổ bộ lên Trường Sa kể lại, trên các đảo rất nhiều chim biển, nhưng rất ít cây. Ở đảo Song Tử Tây khi đó có khoảng một chục cây dừa, đảo Nam Yết chỉ có một ít cây dừa và bàng vuông. Riêng đảo Sinh Tồn hầu như không có cây cối gì.
Cùng với thời gian, các thế hệ chủ nhân của đảo Sinh Tồn đã làm nên một câu chuyện thần kỳ, biến hòn đảo cát sỏi, mùa khô khét nắng và mùa mưa giông bão quăng quật, thành một ốc đảo xanh tươi, bốn mùa rợp bóng cây lá, quanh năm rộn tiếng chim hót.
Việc trồng cây trên thứ đất chủ yếu là cát sỏi và đá san hô đã là khó, nhưng khó hơn là nước tưới. Trên đảo không có giếng nước ngọt. Mùa mưa, nước trút xối xả xuống đảo, chảy ào ào xuống biển. Đến mùa khô, có khi suốt cả tháng không có một giọt mưa.
Nắng như đổ lửa, bầu trời cứ xanh ngăn ngắt tít trên cao, một áng mây bay qua đầu cũng hiếm khi thấy. Khi đó, lo nước cho người ăn uống, tắm rửa đã khó, nói chi đến nước tưới cho cây. Nhưng với thứ đất trên đảo này, cây cối, nhất là cây non và rau xanh, chỉ một ngày thiếu nước tưới đã chết.
Hai tiếng Sinh Tồn không chỉ là tên một hòn đảo. Đó là tên của một sức sống Việt Nam bền bỉ giữa biển khơi!
Cái khó không bó cái khôn, bộ đội và người dân trên đảo tự tìm ra nhiều cách để có nước. Trước nhất là tiết kiệm. Nước sử dụng cho cá nhân cũng có định mức khắt khe. Nước tắm, nước rửa rau phải giữ lại cho tưới cây.
Tiếp đến, là trữ nước mưa thật nhiều. Mới đầu, dùng bất cứ dụng cụ gì có thể để hứng và chứa nước mưa, từ xô, chậu đến thùng téc, thùng gỗ và hố đất lót vải mưa. Về sau có điều kiện hơn thì xây bể ngầm, bể nổi.
Mỗi đơn vị, mỗi gia đình đều phải tìm cách để trữ nước cho mình, rồi đóng góp vào tưới cây chung. Rồi còn là lọc nước mặn. Bắt đầu là các biện pháp thủ công, sau có sự hỗ trợ của đất liền, các địa phương, doanh nghiệp để có những dây chuyền lọc nước gọn nhẹ, hiện đại…
Bằng trăm phương nghìn cách, đến bây giờ, những chủ nhân của đảo Sinh Tồn đã lo đủ nước ngọt cho người, cho cây cối, rau xanh. Hơn thế nữa, những người lính hải quân còn cẩn thận, tỉ mỉ chuẩn bị cả những bể nước nho nhỏ cho chim chóc đến uống.
Và có nước thì cây cối lên xanh tốt. Có cây cối thì nước ngọt dần dần lưu lại trong đất đảo để đảo bắt đầu có nước lợ. Cây cối và nước mát làm cho đảo xanh tươi hơn, cuộc sống của con người đàng hoàng hơn.
Cứ như thế, với óc sáng tạo và những bàn tay cần cù của bộ đội và nhân dân đảo Sinh Tồn, màu xanh sự sống bền bỉ sinh sôi không ngừng trên hòn đảo.
Sinh Tồn không chỉ tiếp tục trồng cây cho đảo của mình xanh hơn, mà còn đóng góp tích cực vào Chương trình “Xanh hóa Trường Sa". Chỉ trong năm 2025 và mấy tháng đầu năm nay, Sinh Tồn đã hỗ trợ các đảo khác nhiều nghìn cây giống và hàng tạ hạt giống cây xanh.
Trong vườn ươm của đảo, những luống cây giống đủ các loại như tra, bàng ta, bàng vuông, mù u, phi lao đang lên xanh mơn mởn, chờ để được đưa đi trồng.
Rời Sinh Tồn, điều còn đọng lại trong tôi không phải những dãy nhà mới, những con đường bê tông hay những công trình kiên cố, mà là màu xanh. Màu xanh ấy không phải món quà của thiên nhiên.
Nó được làm nên từ mồ hôi, ý chí và tình yêu đảo của những thế hệ bộ đội và người dân. Có lẽ vì thế mà 2 tiếng Sinh Tồn không chỉ là tên một hòn đảo. Đó là tên của một sức sống Việt Nam bền bỉ giữa biển khơi!./.
