Xây dựng “lá chắn tư tưởng” từ sớm, từ xa trong học đườngKỳ 2: Trường học là “vùng xanh” thông tin và “sức mạnh nội sinh” học đường

Bước chuyển dịch phương thức giáo dục

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số là một nhiệm vụ tự thân, gắn liền với chất lượng giáo dục toàn diện là phương châm xuyên suốt của Đảng bộ Trường Trung học phổ thông (THPT) Lê Chân.

Với quy mô 39 lớp, 1.738 học sinh và đội ngũ cán bộ, giáo viên tăng gấp đôi chỉ trong vòng 5 năm qua, Đảng bộ nhà trường đã xác lập một quy trình bài bản để chuyển hóa lý luận thành sức mạnh tinh thần cốt lõi cho thế hệ trẻ.

Quyết tâm đó được cụ thể hóa bằng việc phát huy vai trò hạt nhân của tổ chức đảng trong học đường. Từ một chi bộ ban đầu chỉ có 18 đảng viên, đến nay Đảng bộ nhà trường đã có 52 đảng viên.

Đảng bộ đã thực sự trở thành “linh hồn” của công tác chính trị tư tưởng, chủ động đưa nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vào các buổi sinh hoạt chuyên đề của từng chi bộ, từng tổ chuyên môn.

Điểm sáng rực rỡ từ sự dẫn dắt này là “quả ngọt” trong công tác phát triển đảng viên trẻ, bình quân mỗi năm, nhà trường kết nạp được hơn 10 đảng viên là học sinh ưu tú.

Đây là sự cụ thể hóa sâu sắc chỉ đạo của Trung ương về xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, có bản lĩnh chính trị vững vàng cho kỷ nguyên mới.

Khi một học sinh tự nguyện phấn đấu đứng vào hàng ngũ của Đảng, bản thân em đó đã trở thành một “lá chắn thép” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng sống động, có sức lan tỏa và định hướng tư tưởng mạnh mẽ nhất đến bạn bè đồng trang lứa.

“

Trường THPT Lê Chân quyết tâm “đưa không gian mạng vào lớp học như một đối tượng nghiên cứu”. Trong các giờ học khoa học xã hội, giáo viên không né tránh mà trực tiếp đưa ra các tình huống giả định, các thông tin đa chiều từ mạng xã hội để học sinh chủ động phân tích, phản biện, bóc tách thật - giả.

Sự vững vàng của tổ chức đảng đã mở đường cho bước chuyển dịch cốt lõi: chuyển từ “truyền thụ kiến thức” thuần túy sang “hình thành bản lĩnh”.

Vận dụng sang tạo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết của Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, Trường THPT Lê Chân quyết tâm “đưa không gian mạng vào lớp học như một đối tượng nghiên cứu”.

Trong các giờ học khoa học xã hội, giáo viên không né tránh mà trực tiếp đưa ra các tình huống giả định, các thông tin đa chiều từ mạng xã hội để học sinh chủ động phân tích, phản biện, bóc tách thật - giả.

Cách tiếp cận này giúp học sinh hình thành phản xạ “truy vấn thông tin” trước mọi luồng dư luận: nguồn tin từ đâu? mục đích là gì? có đáng tin cậy không?

“Sức đề kháng” ấy không nằm ở những khẩu hiệu suông mà hiện hữu qua những con số biết nói: tỷ lệ học sinh đạt hạnh kiểm tốt của trường đã tăng từ 89,96% năm 2020 lên 96,93% năm 2025.

Sự chuyển biến này là minh chứng đanh thép cho thấy nhận thức đúng đắn sẽ dẫn dắt hành vi đúng đắn, tạo ra hệ “miễn dịch tự nhiên” cho học sinh trước “virus thông tin” độc hại.

Chiếm lĩnh không gian số và vai trò “gác cổng tư tưởng” của người thầy

Trên mặt trận tư tưởng số, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trường THPT Lê Chân được xác định là “cánh tay nối dài”, một lực lượng xung kích trực tiếp tác chiến.

Đoàn trường đã biến những khái niệm chính trị vốn bị coi là khô khan thành những trải nghiệm thực tế sinh động thông qua các chiến dịch lớn như “Thanh niên tình nguyện hè”, “Hoa phượng đỏ”, hay cuộc thi “Thanh niên học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”,... thu hút gần 100% số học sinh tham gia.

Đặc biệt, việc thành lập các câu lạc bộ truyền thông, nghệ thuật, thể thao trong học sinh chính là chiến lược tạo ra các “vùng xanh” thông tin theo phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, “xây để chống”.

Khi học sinh được đắm mình trong không gian sáng tạo lành mạnh, tự thân các em sẽ thiết lập khoảng cách an toàn với các nội dung độc hại.

Việc học sinh tự phản biện, tự lan tỏa thông tin tích cực, gương người tốt việc tốt, những thành tựu phát triển của đất cảng trên mạng xã hội đã chuyển hóa các em từ thế thụ động được bảo vệ sang tư thế chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Tuy nhiên, để vận hành hệ thống ấy trơn tru, áp lực lớn nhất lại đặt lên vai đội ngũ giáo viên - những “chiến sĩ xung kích” trực tiếp trên bục giảng. Với đội ngũ gần 90 cán bộ, giáo viên có chuyên môn vững vàng, nhà trường đòi hỏi mỗi người thầy không chỉ đơn thuần là người “dạy chữ” mà phải là người “gác cổng tư tưởng” trong học đường.

“

Việc thành lập các câu lạc bộ truyền thông, nghệ thuật, thể thao trong học sinh chính là chiến lược tạo ra các “vùng xanh” thông tin theo phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, “xây để chống”. Khi học sinh được đắm mình trong không gian sáng tạo lành mạnh, tự thân các em sẽ thiết lập khoảng cách an toàn với các nội dung độc hại.

Chia sẻ về nhiệm vụ thời đại số, cô giáo Đoàn Thị Thuyên - Tổ trưởng tổ bộ môn Ngữ văn - Địa lý của trường - thẳng thắn nhìn nhận: “giờ đây, nhiệm vụ của giáo viên không chỉ là truyền thụ kiến thức theo sách giáo khoa, mà còn là “giải độc thông tin” - nhanh chóng lý giải, điều chỉnh những lệch lạc trong tư duy của học sinh trước các hiện tượng mạng xã hội phức tạp trước khi chúng trở thành định kiến khó bỏ”.

Khi người thầy có đủ bản lĩnh chính trị và nhạy bén về công nghệ, mỗi bài giảng lịch sử, địa lý hay giáo dục công dân đều trở thành một đợt “thanh lọc tư tưởng” hiệu quả, bồi đắp cho học sinh một thế giới quan khoa học và cách mạng.

“Thế trận lòng dân” và vòng bảo vệ nhiều tầng

Thực tiễn tại đất cảng chứng minh, nếu nhà trường là “tuyến đầu” thì gia đình chính là “hậu phương” quyết định sự bền vững của “lá chắn tư tưởng”.

Trường THPT Lê Chân đã cụ thể hóa mối quan hệ tam giác: nhà trường - gia đình - xã hội thành một vòng bảo vệ nhiều tầng khép kín. Hội đồng trường được kiện toàn với sự tham gia chủ động của phụ huynh và các tổ chức đoàn thể địa phương.

Thông qua các nhóm liên lạc số và các buổi đối thoại, nhà trường chủ động cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo, xuyên tạc trên mạng xã hội để phụ huynh đồng hành quản lý con em.

Đánh giá về sự phối hợp này, bà Lưu Thị Thanh Hương - Trưởng Ban Đại diện cha mẹ học sinh nhà trường - chia sẻ: “từ sự đồng thuận cao với nhà trường, 2 năm nay chúng tôi đã thống nhất thực hiện nghiêm túc quy định cất giữ điện thoại của học sinh trong thời gian học tập tại trường và rèn luyện văn hóa chào hỏi. Khi gia đình và nhà trường cùng nói chung một tiếng nói, chúng ta sẽ tạo ra một màng lọc tự nhiên, bảo vệ các em từ bữa cơm gia đình cho đến khi bước vào lớp học”.

“

Khi học sinh hiểu sâu sắc về giá trị lịch sử dân tộc và có ý thức thượng tôn pháp luật, các em sẽ sở hữu một “bộ lọc tự nhiên” vô cùng nhạy bén. Một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh chính là “không gian miễn dịch” tốt nhất trước mọi luồng tư tưởng ngoại lai.

Bên cạnh đó, việc phối hợp với lực lượng công an, y tế tuyên truyền pháp luật, tổ chức cho các em trải nghiệm tại các “địa chỉ đỏ”, di tích lịch sử cách mạng trên địa bàn thành phố chính là quá trình bồi đắp thực tiễn sâu sắc.

Khi học sinh hiểu sâu sắc về giá trị lịch sử dân tộc và có ý thức thượng tôn pháp luật, các em sẽ sở hữu một “bộ lọc tự nhiên” vô cùng nhạy bén. Một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh chính là “không gian miễn dịch” tốt nhất trước mọi luồng tư tưởng ngoại lai.

Từ một tọa độ cụ thể là Trường THPT Lê Chân, bài toán bảo vệ nền tảng tư tưởng trong học đường đã có lời giải đáp bằng thực tiễn sinh động. Tuy nhiên, để “ngọn lửa” từ cơ sở trở thành sức mạnh lan tỏa rộng khắp, mạnh mẽ, rất cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ, nhất quán với tầm nhìn dài hạn từ các cấp, ngành chức năng liên quan.

Kỳ cuối: Hoàn thiện “Hệ sinh thái tự miễn dịch” cho thế hệ trẻ - nền tảng vững chắc cho tương lai

Xây dựng “lá chắn tư tưởng” từ sớm, từ xa trong học đường