Thế giới trước làn sóng bất ổn mới: Xung đột, khủng hoảng năng lượng và rủi ro toàn cầu gia tăng

Trung Đông tiếp tục là tâm điểm: Hormuz tê liệt và nguy cơ xung đột lan rộng

Trong tuần qua, tình hình tại Trung Đông tiếp tục leo thang khi eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu - vẫn rơi vào trạng thái gián đoạn nghiêm trọng.

Nhiều tàu chở dầu buộc phải tắt hệ thống định vị hoặc thay đổi hành trình nhằm tránh nguy cơ bị tấn công giữa bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Ngày 10-5-2026, Reuters đưa tin 3 tàu chở dầu lớn đã rời eo biển Hormuz trong tình trạng tắt thiết bị theo dõi nhằm né tránh các mối đe dọa an ninh từ Iran. Đây được xem là dấu hiệu rõ ràng cho thấy hoạt động vận tải năng lượng toàn cầu đang bước vào trạng thái bất thường chưa từng có trong nhiều năm gần đây.

Các công ty vận tải và bảo hiểm quốc tế cũng đồng loạt tăng mức cảnh báo rủi ro tại khu vực Vịnh Ba Tư. Trong khi đó, các động thái quân sự tiếp tục gia tăng khi Mỹ đẩy mạnh hoạt động hộ tống tàu thương mại qua Hormuz, còn Iran duy trì lập trường cứng rắn về quyền kiểm soát khu vực chiến lược này.

Nguy cơ xảy ra va chạm trực tiếp vẫn hiện hữu, khiến Trung Đông tiếp tục là yếu tố chi phối lớn nhất đối với ổn định toàn cầu trong ngắn hạn.

Giá dầu vượt mốc nguy hiểm, thị trường toàn cầu chao đảo

Căng thẳng tại Trung Đông đã nhanh chóng đẩy thị trường năng lượng vào trạng thái biến động mạnh. Trong ngày 10-5-2026, giá dầu Brent tăng vượt mốc 105 USD/thùng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ phản hồi mới nhất từ Iran đối với đề xuất hòa bình do Washington đưa ra.

Reuters cho biết, việc các cuộc đàm phán tiếp tục đình trệ đã khiến thị trường lo ngại rằng tình trạng gián đoạn nguồn cung tại Hormuz sẽ kéo dài trong nhiều tháng tới. Trong bối cảnh đó, giới đầu tư phản ứng mạnh với từng phát biểu chính trị, khiến giá dầu biến động liên tục theo từng giờ giao dịch.

Song song với đó, Tập đoàn dầu khí và khí đốt tự nhiên quốc gia Saudi Arabia (Saudi Aramco) cảnh báo thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, để trở lại trạng thái bình thường nếu xung đột tiếp tục kéo dài.

Theo Saudi Aramco, khoảng 1 tỷ thùng dầu đã bị ảnh hưởng do các hoạt động vận chuyển tại Hormuz bị đình trệ trong nhiều tuần liên tiếp.

Giá năng lượng tăng cao không chỉ gây áp lực lên lạm phát mà còn tác động trực tiếp tới chi phí sản xuất, vận tải và tiêu dùng tại nhiều quốc gia, đặc biệt là các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu.

Thị trường tài chính toàn cầu rung lắc theo từng diễn biến địa-chính trị

Tuần qua, các thị trường tài chính lớn tại Mỹ, châu Âu và châu Á tiếp tục biến động mạnh khi nhà đầu tư theo dõi sát từng diễn biến tại Trung Đông.

Giá dầu tăng vọt cùng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng khiến tâm lý thị trường trở nên đặc biệt nhạy cảm. Ngày 4-5-2026, Reuters ghi nhận tình trạng chứng khoán toàn cầu giảm mạnh sau khi Iran gia tăng các hoạt động quân sự tại eo biển Hormuz và tấn công nhiều tàu vận tải.

Các nhà đầu tư nhanh chóng chuyển dòng tiền sang các tài sản an toàn như vàng và trái phiếu chính phủ, trong khi cổ phiếu của các ngành tiêu dùng, vận tải và công nghiệp chịu áp lực đáng kể.

Điểm đáng chú ý là thị trường hiện không còn phản ứng chủ yếu theo dữ liệu kinh tế truyền thống, mà phụ thuộc rất lớn vào các tín hiệu địa-chính trị. Chỉ một phát biểu từ các bên liên quan cũng đủ khiến giá dầu, chứng khoán và tỷ giá biến động mạnh trong thời gian ngắn.

Diễn biến này cho thấy nền kinh tế toàn cầu đang bước vào giai đoạn mà địa-chính trị trở thành biến số trung tâm chi phối hành vi đầu tư và chính sách tài chính.

Chiến sự Ukraina bước vào giai đoạn tiêu hao kéo dài

Trong tuần qua, giao tranh tại miền Đông Ukraina tiếp tục gia tăng với cường độ cao, đặc biệt tại khu vực Donetsk và quanh thành phố Kostiantynivka - một trong những cứ điểm chiến lược quan trọng của Ukraina.

Lực lượng Nga tiếp tục gây sức ép tại nhiều khu vực tiền tuyến, trong khi Ukraina tăng cường sử dụng UAV và các đợt tấn công tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự phía Nga. Tuy nhiên, cả hai bên đều chưa đạt được bước đột phá rõ rệt về lãnh thổ, khiến chiến sự ngày càng mang tính tiêu hao kéo dài.

Điểm đáng chú ý là chiến trường Ukraina đang ngày càng thể hiện rõ đặc trưng của chiến tranh hiện đại, nơi công nghệ không người lái, hệ thống phòng không và khả năng duy trì hậu cần đóng vai trò quyết định.

Đồng thời, cuộc xung đột tiếp tục gây áp lực lớn lên châu Âu về cả kinh tế lẫn an ninh, buộc nhiều quốc gia Liên minh châu Âu (EU) phải gia tăng ngân sách quốc phòng và duy trì các gói hỗ trợ cho Kyiv trong bối cảnh tăng trưởng khu vực còn nhiều khó khăn.

Châu Á chịu tác động trực tiếp từ khủng hoảng năng lượng

Là khu vực tiêu thụ phần lớn dầu mỏ từ vùng Vịnh, châu Á đang trở thành nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay.

Reuters cho biết, lượng dầu nhập khẩu vào châu Á trong tháng 4 đã giảm khoảng 30% so với cùng kỳ năm trước, xuống mức thấp nhất kể từ năm 2015. Các quốc gia như Ấn Độ, Pakistan và nhiều nền kinh tế Đông Nam Á phải tăng mạnh chi tiêu trợ giá nhiên liệu nhằm hạn chế tác động tới người dân và doanh nghiệp.

Trong khi đó, giá khí đốt hóa lỏng và chi phí vận tải tăng cao cũng làm gia tăng áp lực lạm phát trong khu vực. Tại Ấn Độ, Reuters ghi nhận tình trạng thiếu hụt khí đốt hóa lỏng tại nhiều địa phương do nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn.

Các hình ảnh ghi nhận hàng loạt bình gas trống xếp dài tại nhiều điểm phân phối đã phản ánh rõ mức độ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng đối với đời sống dân sinh.

Khủng hoảng hiện nay cũng đang thúc đẩy nhiều quốc gia châu Á tăng tốc quá trình chuyển đổi năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm phụ thuộc vào khu vực Trung Đông trong dài hạn.

Thế giới cảnh giác trước ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch quốc tế

Một trong những diễn biến y tế đáng chú ý nhất tuần qua là sự bùng phát của virus Hanta trên tàu du lịch MV Hondius ngoài khơi Đại Tây Dương, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan xuyên biên giới của các bệnh truyền nhiễm hiếm gặp.

Theo Reuters, tính đến ngày 10-5-2026, ít nhất 3 người đã tử vong và nhiều hành khách khác có kết quả dương tính hoặc xuất hiện triệu chứng nghi nhiễm sau khi tàu cập cảng tại Tenerife, Tây Ban Nha.

Các quốc gia như Mỹ, Pháp, Hà Lan và Australia đã khẩn trương triển khai các chuyến bay đặc biệt để sơ tán công dân và đưa họ vào diện theo dõi y tế bắt buộc.

Điều khiến giới chức y tế đặc biệt lo ngại là chủng virus được xác định có liên quan đến Andes virus - một biến thể hiếm của virus Hanta có khả năng lây truyền giữa người với người trong một số trường hợp.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã khuyến nghị toàn bộ hành khách trên tàu phải được theo dõi y tế trong vòng 42 ngày, đồng thời xếp tất cả những người có mặt trên tàu vào nhóm “tiếp xúc nguy cơ cao”.

Tại châu Âu, nhiều quốc gia đã kích hoạt quy trình kiểm dịch đặc biệt đối với hành khách hồi hương từ tàu MV Hondius. Pháp xác nhận một công dân nước này có kết quả dương tính và tình trạng sức khỏe đang xấu đi, trong khi Mỹ cho biết đã vận chuyển các trường hợp nghi nhiễm bằng khoang sinh học chuyên dụng về Nebraska để theo dõi.

Dù giới chuyên môn khẳng định nguy cơ bùng phát thành đại dịch diện rộng vẫn ở mức thấp hơn nhiều so với COVID-19, sự kiện này tiếp tục cho thấy mức độ mong manh của hệ thống y tế toàn cầu trước các loại virus mới và nguy cơ dịch bệnh xuyên biên giới trong thời đại di chuyển quốc tế tốc độ cao./.