Năng lực số - "lá chắn thép" bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng trên không gian mạngBài cuối: "Mài sắc" năng lực số - "vũ khí thời đại" xây dựng thành trì trên trận địa tư tưởng
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và truyền thông đa nền tảng không chỉ tạo ra những cơ hội mà đồng thời cũng đặt ra những thách thức chưa từng có đối với nhiệm vụ đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay. Trong “trận chiến không tiếng súng” ấy, mỗi cán bộ, đảng viên phải trở thành một “chiến sĩ số”, và những năng lực số chính là “vũ khí thời đại” để giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Duy trì bản lĩnh chính trị, năng lực số bền bỉ trên không gian mạng
Trong bối cảnh ngày nay, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ tiếp nhận và truyền tải chủ trương, đường lối của Đảng mà còn phải tham gia đấu tranh trên không gian mạng khi phần lớn các cuộc tranh luận, định hướng dư luận và lan truyền thông tin đều diễn ra trên không gian mạng.
Điều này đặt cán bộ, đảng viên trước yêu cầu phải thích ứng nhanh với môi trường truyền thông số, nếu không sẽ bị tụt hậu và đánh mất vai trò dẫn dắt tư tưởng trong xã hội.
Thực tiễn đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên không chỉ cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần kiên định và trách nhiệm chính trị cao mà còn phải được trang bị năng lực số toàn diện để đủ khả năng làm chủ không gian mạng.
Trước hết, muốn tham gia vào trận địa số, đảng viên phải có năng lực vận hành thiết bị và phần mềm, đây là “chìa khóa” mở ra cánh cửa của thời đại số. Giống như người lính ra trận được trao vào tay khẩu súng hiện đại, nhưng không biết sử dụng thì khẩu súng đó dù có tối tân đến mấy cũng chỉ là một khối kim loại vô dụng.
Cán bộ, đảng viên trên không gian mạng phải vận hành thành thạo thiết bị số từ điện thoại thông minh, máy tính bảng, laptop, phần mềm soạn thảo văn bản, chỉnh sửa hình ảnh, các nền tảng phát sóng trực tiếp, đặc biệt là ứng dụng AI…
Đó là năng lực nền tảng, là bước chân đầu tiên để bước vào trận địa số. Cán bộ, đảng viên không làm chủ được “công cụ số” sẽ là đứng ngoài, bất lực trong cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay.
Tuy nhiên, bước vào không gian mạng mới chỉ là điều kiện ban đầu. Điều quan trọng hơn là phải đọc, hiểu và xử lý đúng dòng chảy thông tin đang vận động phức tạp. Vì vậy, năng lực khai thác, thẩm định thông tin và dữ liệu chính là “kính hiển vi” để soi xét bản chất sự việc trước mê cung thông tin thật, giả.
Mỗi ngày, không gian mạng xuất hiện hàng chục triệu thông tin thật, giả lẫn lộn, dữ liệu chính xác xen lẫn với bịa đặt, sự thật bị bóp méo đến mức không còn nhận ra hình dạng ban đầu…
Đứng trước biển thông tin khổng lồ ấy, cán bộ, đảng viên phải thành thạo việc truy xuất, kiểm chứng nguồn tin để không bị cuốn vào vòng xoáy của tin giả hay bẫy deepfake.
Khi chúng ta làm chủ được thông tin thật, giả là đã sở hữu “lá chắn” bảo vệ bản thân khỏi sự dẫn dắt của các thao túng truyền thông, giúp cán bộ, đảng viên nâng cao sức đề kháng trước sự tấn công của các luồng thông tin sai trái, độc hại trên không gian mạng. Mỗi tin giả bị vạch trần là một viên gạch xây thêm vào bức tường niềm tin của nhân dân với Đảng.
Mỗi cán bộ, đảng viên phải nỗ lực trở thành “hạt nhân truyền thông tích cực” và “chiến sĩ số”
Từ việc làm chủ thông tin, cán bộ, đảng viên cần chuyển hóa nhận thức đúng thành hành động giao tiếp đúng. Năng lực giao tiếp và hợp tác trên môi trường số không đơn thuần là tương tác, mà tạo ra “vùng cộng hưởng niềm tin” kết nối những người cùng chí hướng thành một mạng lưới xuyên suốt, phối hợp nhịp nhàng như các lực lượng 35, 47 (các tổ chức chuyên trách, nhiệm vụ chính là đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng), báo cáo viên, cộng tác viên,… tạo thành “thế trận đồng thuận” bảo vệ nền tảng tư tưởng vững chắc trên không gian mạng.
Năng lực này thể hiện ở khả năng thiết lập và duy trì các mối quan hệ tương tác tích cực, ứng xử có văn hóa và có định hướng chính trị đúng đắn giữa cán bộ, đảng viên với đồng chí, đồng nghiệp, quần chúng nhân dân và cộng đồng xã hội trên môi trường mạng.
Thông qua việc chia sẻ thông tin, dữ liệu và nội dung số phù hợp khi giao tiếp và hợp tác trên không gian mạng, cán bộ, đảng viên góp phần lan tỏa thông tin chính thống, định hướng nhận thức và củng cố niềm tin đối với Đảng và Nhà nước.
Trước các quan điểm sai trái, thông tin xấu độc và sự thao túng dư luận trên không gian mạng ngày càng tinh vi, năng lực giao tiếp số còn đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải có bản lĩnh chính trị, giữ gìn chuẩn mực phát ngôn, bảo vệ uy tín cá nhân và thể hiện trách nhiệm chính trị trong từng hành vi tương tác trên môi trường số.
Nhưng càng tham gia sâu vào không gian mạng, cán bộ, đảng viên càng phải đối diện với nhiều nguy cơ về an toàn, an ninh và sức khỏe tinh thần số. Do đó, năng lực an toàn và an ninh số thực chất là “lá chắn thép” bảo vệ bản thân, bảo vệ Đảng trên không gian số đầy rủi ro và biến động.
Trong cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng, cán bộ, đảng viên không chỉ cần tiếng nói mạnh mẽ mà còn cần xây dựng một “pháo đài cá nhân” vững chắc.
Bởi lẽ, kẻ thù muốn “triệt hạ” một “tiếng nói” không nhất thiết phải tranh luận, tấn công trực diện mà đôi khi chỉ cần đột nhập vào “thành trì” của cá nhân đó trên không gian mạng, chiếm lấy nó, rồi biến nó thành vũ khí chống lại chính chủ nhân. Đó cũng là một phương thức mới mà thế lực thù địch muốn chống phá chúng ta.
Vì vậy, với năng lực an toàn số, cán bộ, đảng viên có thể tự cập nhật phần mềm, hệ điều hành, phần mềm diệt virus, sử dụng mật khẩu mạnh, nhận diện được các chiêu lừa đảo, phần mềm độc hại qua email hay tin nhắn, biết sao lưu, bảo mật dữ liệu nhạy cảm và giới hạn quyền truy cập, đồng thời luôn kiểm soát cài đặt quyền riêng tư trên mạng xã hội, chính là người biết giữ “cổng vào” cho “thành trì cá nhân” an toàn trên không gian mạng.
Làm được điều đó, cán bộ, đảng viên không chỉ tránh bị lợi dụng, lộ lọt thông tin, mà còn bảo đảm khi chia sẻ quan điểm, lan tỏa thông tin chính thống, mọi hành vi trên môi trường số đều xuất phát từ một nền tảng bảo mật vững vàng, có trách nhiệm, góp phần xây dựng không gian mạng lành mạnh, đúng đắn và củng cố niềm tin chính trị trong nhân dân.
Không dừng lại ở đó, mỗi cán bộ, đảng viên thường xuyên đối mặt với tin giả, kích động, thao túng cảm xúc…, nhưng thiếu khả năng tự bảo vệ tâm lý, dễ rơi vào trạng thái áp lực căng thẳng, rối loạn nhận thức, mất phương hướng.
Vì vậy, biết kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị số, chủ động tạo khoảng cách với những luồng thông tin tiêu cực, giữ được sự tỉnh táo và điềm tĩnh trước môi trường số nhiều áp lực, đó không chỉ là yêu cầu chăm sóc bản thân mà còn là điều kiện để cán bộ, đảng viên duy trì bản lĩnh chính trị bền bỉ trên không gian mạng.
Năng lực an toàn và an sinh số giúp đảng viên đứng vững trên “trận địa số” hôm nay với sức chiến đấu lâu dài, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong suốt hành trình chuyển đổi số của đất nước.
Khi có công cụ, có thông tin, có sự kết nối và có lớp phòng vệ an toàn, nhiệm vụ tiếp theo của cán bộ, đảng viên là chủ động tạo ra dòng chảy thông tin tích cực. đây là lúc năng lực sáng tạo nội dung số chuyển hóa “vũ khí lý luận” bảo vệ thành trì nền tảng tư tưởng của Đảng.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng hôm nay cần người “viết tốt, nói tốt” là chưa đủ, mà còn cần người tạo “nội dung số tốt”. Hiện nay, các thế lực thù địch không ngừng sản xuất video cắt ghép, hình ảnh bóp méo, bài viết giật tiêu đề để chống phá Đảng, Nhà nước, nên sáng tạo “nội dung số tốt” chủ động, hấp dẫn sẽ thực hiện được phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Năng lực sáng tạo nội dung số giúp chuyển hóa một nghị quyết thành những sản phẩm đồ họa, video ngắn sinh động, hình ảnh đồ họa (infographic) dễ thấm, dễ hiểu, dễ nhớ sẽ là “mũi tên” bắn trúng tâm lý thị hiếu của dư luận, thậm chí có thể tạo “xu hướng tốt” lan xa hơn, nhanh hơn trên không gian mạng.
Đây không phải “làm mềm” lý luận mà là nâng tầm phương thức truyền tải, giữ nguyên tính khoa học và định hướng chính trị nhưng tăng sức tiếp cận của các sản phẩm truyền thông về Đảng trong thời đại số.
Tuy nhiên, sẽ không có năng lực nào có thể giữ nguyên giá trị nếu mỗi cán bộ, đảng viên không biết tự thường xuyên học tập, cập nhật và tự hoàn thiện.
Bởi vậy, năng lực học tập và phát triển kỹ năng số là quá trình rèn luyện, học tập trên môi trường số với tâm thế chủ động, liên tục tự cập nhật để không bị tụt hậu trước các hình thức chống phá ngày càng tinh vi.
Khi một luận điệu xuyên tạc dùng trí tuệ nhân tạo (AI) bị phát tán, một chiến dịch thao túng dư luận qua mạng xã hội bị lan rộng ảnh hưởng, mà cán bộ, đảng viên không tự học, không thích ứng, sẽ không nhận ra, không phản ứng kịp thời, hiệu quả.
Ngược lại, cán bộ, đảng viên thường xuyên học tập và phát triển tư duy phản biện sắc bén, biết ứng dụng công nghệ mới vào thực tiễn đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ chủ động “dẫn dắt” thay vì bị động “đối phó”.
Học tập năng lực số là hành trình không có điểm dừng, khi chưa biết thì học, khi đã biết sử dụng thì cần học nữa để phát triển hơn trên “mặt trận tư tưởng số” đang thay đổi từng ngày, từng giờ.
Việc học tập và phát triển năng lực số liên tục giúp cán bộ, đảng viên giữ vững lập trường tư tưởng, nâng cao “sức đề kháng”, đồng thời hoàn thành tốt vai trò tiên phong dẫn dắt quần chúng, nhất là thế hệ trẻ trước những thách thức của cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ, chuyển đổi số.
Trong dòng chảy phát triển ấy, năng lực ứng dụng AI chính là phương thức đổi mới mang tính đột phá để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trí tuệ nhân tạo là “con dao hai lưỡi” trên “mặt trận tư tưởng”: khi kẻ xấu dùng AI để tạo tin giả, làm video deepfake bôi nhọ lãnh đạo, viết bài xuyên tạc đường lối của Đảng với tốc độ chưa từng có, nếu cán bộ, đảng viên không hiểu và không làm chủ AI thì như đang chiến đấu bằng “tay không” trước đối thủ có vũ khí tối tân.
Khi một cán bộ, đảng viên biết dùng AI để hỗ trợ, biết viết câu lệnh (prompt) rõ ràng, đánh giá độ chính xác, khả năng hiểu ngữ cảnh và lựa chọn ứng dụng AI phù hợp với từng mục đích, sẽ họ “đi nhanh”, “đi đúng” hơn, sẽ chủ động phát hiện bài viết xuyên tạc được lan truyền, biết kiểm chứng hình ảnh, video bị cắt ghép, biết tạo nội dung chính thống chất lượng cao phục vụ tuyên truyền - điều mà trước đây đòi hỏi cả một ekip chuyên nghiệp.
Tuy nhiên, một điểm đáng lưu ý, AI có thể rất thông minh, nhưng nó không có “tính Đảng”. Cán bộ, đảng viên phải biết sử dụng trí tuệ của con người để làm chủ công nghệ, không để AI dẫn dắt ngược lại, chi phối tư tưởng hay bị lợi dụng bởi các thế lực thù địch. Sử dụng AI đúng, chuẩn mực chính là giữ vững “chủ quyền tư tưởng” trong kỷ nguyên số.
Tóm lại, mỗi cán bộ, đảng viên phải nỗ lực trở thành “hạt nhân truyền thông tích cực” và “chiến sĩ số”. Vì vậy, làm chủ năng lực số không chỉ sở hữu một “vũ khí thời đại” sắc bén để chủ động tiến công, bẻ gãy mọi luận điệu xuyên tạc, mà còn tự mình đúc nên những “lá chắn thép” kiên cố, bất khả xâm phạm trước những làn sóng độc hại từ các thế lực thù địch.
Không gian mạng có thể là một chiến trường ảo, nhưng nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền tư tưởng là trận địa thực. Vì vậy, “mài sắc” năng lực số là mệnh lệnh chiến lược cấp thiết để giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, bảo vệ vững chắc thành quả mà các thế hệ cha ông đã dày công xây đắp.
***
Ngọn cờ tư tưởng của Đảng, chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục soi sáng con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, và nhiệm vụ của chúng ta là bảo vệ ngọn cờ ấy vững vàng, kiên định ngay trên “chiến trường số”. Đó là mệnh lệnh, là yêu cầu cấp thiết của Đảng trong bối cảnh không gian mạng đang trở thành mặt trận quyết liệt về tư tưởng.
Mỗi cán bộ, đảng viên phải tiên phong, gương mẫu tham gia học tập kỹ năng số, chuyển đổi phương thức làm việc cho phù hợp với thời đại số.
Trong cuộc đấu tranh ấy, mỗi tài khoản mạng xã hội của đảng viên cần trở thành một “pháo đài tư tưởng”; mỗi bài viết, mỗi chia sẻ tích cực cần trở thành một “vũ khí phản bác” chống lại thông tin sai trái, thù địch; và mỗi cán bộ, đảng viên phải là một “điểm tựa lan tỏa” niềm tin, sự thật và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên số.
Vì vậy, làm chủ năng lực số là "vũ khí thời đại", tạo ra những “lá chắn thép” trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay./.
