Năng lực số - “lá chắn thép” bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng trên không gian mạngBài 2: Chiến tuyến mới của cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng

Cuộc chiến ngày càng phức tạp, quyết liệt và khó kiểm soát

Theo Luật An ninh mạng năm 2025, không gian mạng (hay không gian số) là môi trường được hình thành bởi hệ thống mạng lưới kết nối của cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, bao gồm mạng viễn thông, mạng Internet, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu; là nơi con người thực hiện các hành vi xã hội không bị giới hạn bởi không gian và thời gian.

Không gian mạng góp phần tích cực vào sự phát triển nhận thức, tư duy và kỹ năng sống của con người; vào sự phát triển kinh tế, xã hội và văn hóa; thúc đẩy và mở rộng hội nhập quốc tế.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ có ý nghĩa sống còn đối với sự tồn vong của chế độ, là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân.

Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam được xác định là chủ nghĩa Mác – Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động. Trong bối cảnh hiện nay, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng chính là bảo vệ niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của Internet và mạng xã hội, cuộc đấu tranh tư tưởng hiện nay đã chuyển mạnh sang không gian mạng với tính chất ngày càng phức tạp, quyết liệt và khó kiểm soát.

Các thế lực thù địch lợi dụng tính “mở”, tốc độ lan truyền nhanh và khả năng tương tác rộng của các nền tảng số để phát tán thông tin xuyên tạc, bóp méo lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động tâm lý bất mãn và thúc đẩy quá trình “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Nguy hiểm hơn, các hoạt động chống phá hiện nay không còn diễn ra theo phương thức công khai, trực diện mà ngày càng tinh vi thông qua thao túng thông tin sai trái, dẫn dắt cảm xúc tiêu cực và tạo dựng các “làn sóng dư luận” xấu trên không gian mạng, nhằm gây mất niềm tin của nhân dân vào Đảng.

Theo báo cáo của Bộ Công an về tổng kết công tác an ninh mạng năm 2025, các đối tượng phản động đã phát tán hơn 95.000 bài viết trên Facebook, 50.000 video trên YouTube và 30.000 nội dung trên TikTok chứa thông tin sai lệch, bôi nhọ lãnh đạo, xuyên tạc chính sách của Đảng và Nhà nước, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc.

Khi mà công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và các nền tảng mạng xã hội cho phép thông tin lan truyền nhanh chóng, vượt qua biên giới địa lý, các thế lực thù địch đã sử dụng công nghệ deepfake (công nghệ mô phỏng hình ảnh khuôn mặt con người), tin giả, để xuyên tạc lịch sử Đảng, bôi nhọ lãnh tụ, phủ nhận thành tựu cách mạng.

Chúng lợi dụng các sự kiện nhạy cảm như phòng chống tham nhũng, thiên tai để thổi phồng, khuếch đại thông tin tiêu cực, gây nghi ngờ trong nhân dân, nhất là với một số quốc gia có số người dùng Internet gắn với các phương tiện truyền thông xã hội cao hàng đầu trên thế giới như Việt Nam.

Nhìn ra nước ngoài, biến cố chính trị vào tháng 9-2025 tại Nepal là một bài học đắt giá cho thấy tính hai mặt của không gian mạng, đồng thời gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc quản lý và định hướng thông tin xã hội một cách khoa học, thận trọng, nhân văn và sát với thực tiễn.

Việc chính quyền sở tại áp đặt các rào cản để ngăn chặn truy cập Internet đã vô tình châm ngòi cho “ngọn lửa phẫn nộ” trong cộng đồng, đẩy hàng nghìn người trẻ xuống đường, tạo thành những cuộc đối đầu căng thẳng, leo thang dẫn đến kịch bản tồi tệ nhất là bạo loạn, đổ máu và sự tan rã của chính quyền.

Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay của đất nước đã và đang thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, được xem là một “cuộc cách mạng”, một quyết sách mang tính bước ngoặt, chưa từng có tiền lệ và có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai dân tộc.

Cuộc cải cách “sắp xếp lại giang sơn” có quy mô tổng thể và triệt để nhất từ trước đến nay, chắc chắn sẽ tác động đến lợi ích của không ít cá nhân và tổ chức, trở thành tâm điểm chú ý và cũng là mục tiêu tấn công hàng đầu của các thế lực chống phá nhằm làm suy giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.

Toàn Đảng, toàn quân, toàn dân đang thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng trong khi “đồng hồ lịch sử” đang điểm những khung giờ quyết định trước mốc 2030 - thời khắc Đảng ta trong 100 năm ra đời, chiến đấu trưởng thành và phát triển.

Chưa bao giờ nguyện ước về một Việt Nam dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc lại gần với chúng ta như hôm nay; nhưng cũng chưa bao giờ chúng ta phải đối mặt với nhiều thách thức, nhiều đòi hỏi gay gắt, nhiều sức ép cạnh tranh như lúc này.

Điều đó cho thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay không chỉ là nhiệm vụ phản bác các quan điểm sai trái, mà còn là cuộc đấu tranh nhằm giành quyền chủ động trong định hướng thông tin và định hướng nhận thức xã hội.

Nếu để các thông tin xấu độc chi phối không gian mạng, hậu quả không chỉ là sự nhiễu loạn thông tin mà còn có thể dẫn đến suy giảm niềm tin chính trị, khủng hoảng tư tưởng và những nguy cơ tác động tiêu cực đến an ninh quốc gia.

Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng đòi hỏi phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa bản lĩnh chính trị với năng lực số hiện đại.

“Làm chủ” năng lực số - khẳng định bản lĩnh chính trị trên không gian mạng

Hiện nay, có nhiều quan niệm về năng lực số, song có thể hiểu năng lực số là khả năng truy cập, quản lý, hiểu, kết hợp, giao tiếp, đánh giá và sáng tạo thông tin một cách an toàn và phù hợp thông qua công nghệ số để phục vụ cho các công việc từ đơn giản đến phức tạp cũng như khởi nghiệp; là tổng hợp của năng lực sử dụng máy tính, năng lực công nghệ thông tin, năng lực thông tin và năng lực truyền thông.

Các nhóm năng lực được kể đến là thành phần chủ đạo trong các khung năng lực số phổ biến hiện nay như: vận hành thiết bị và phần mềm; khai thác thông tin và dữ liệu; giao tiếp và hợp tác trong môi trường số; sáng tạo nội dung số; an toàn và an ninh số; giải quyết vấn đề; năng lực học tập và phát triển kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Năng lực số không chỉ dừng lại ở khả năng sử dụng thiết bị công nghệ hay khai thác Internet, mà còn bao hàm năng lực nhận diện, phân tích, kiểm chứng thông tin; khả năng sử dụng công nghệ để tuyên truyền, định hướng dư luận; kỹ năng phản biện trên nền tảng số; năng lực bảo vệ an toàn thông tin cá nhân và an ninh mạng; đồng thời là khả năng lan tỏa những giá trị tích cực, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Trong điều kiện hiện nay, năng lực số của đảng viên cần được nhìn nhận như một “năng lực chính trị” trong thời đại số nhằm đấu tranh với thông tin sai trái và khả năng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên môi trường số.

Thiếu năng lực số sẽ khó có thể nhận diện đầy đủ các thủ đoạn chống phá mới; dễ bị tác động bởi thông tin sai lệch; bị động trước các cuộc tấn công truyền thông trên mạng xã hội; thậm chí có thể vô tình tiếp tay cho các thông tin xấu độc thông qua việc chia sẻ hoặc bình luận thiếu kiểm chứng...

Đặc biệt, sự phát triển của AI, công nghệ deepfake thao túng truyền thông và các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới đang làm cho môi trường thông tin trở nên phức tạp hơn bao giờ hết… Nếu không được trang bị đầy đủ năng lực số, sẽ rất khó đứng vững trên “mặt trận tư tưởng số” đầy biến động hiện nay./.

Kỳ cuối: “Mài sắc” năng lực số - vũ khí thời đại, xây dựng “thành trì” trên trận địa tư tưởng

Năng lực số - “lá chắn thép” bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng trên không gian mạng