Năng lực số - “lá chắn thép” bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Bài 1: Không gian mạng - mặt trận quyết liệt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm chủ không gian mạng; phát hiện, ngăn chặn, vô hiệu hóa, làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động sử dụng không gian mạng chống phá Đảng, Nhà nước, ngăn chặn hữu hiệu các hoạt động tấn công mạng, xóa bỏ mọi điều kiện hoạt động của các loại tội phạm trên không gian mạng, xây dựng không gian mạng lành mạnh, bảo đảm an ninh, an toàn cho người dân khi tham gia môi trường mạng là yêu cầu cấp bách đặt ra trong giai đoạn hiện nay.

Năng lực số - "năng lực chính trị” thiết yếu của mỗi cán bộ, đảng viên

Trong kỷ nguyên số, không gian mạng đang trở thành một bộ phận không thể tách rời của đời sống xã hội, tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, văn hóa đến tư tưởng, nhận thức và hành vi xã hội.

Mỗi cú nhấp chuột, mỗi lượt chia sẻ không còn là hành vi cá nhân, mà có thể góp phần vào những “dòng chảy” tư tưởng lớn hơn trong xã hội số.

Với hơn 78 triệu người sử dụng Internet, chiếm khoảng 73,4% dân số; hơn 72 triệu người dùng mạng xã hội, chiếm 73% dân số, Việt Nam hiện nay nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ phát triển và mức độ sử dụng mạng xã hội cao trên thế giới.

Sự bùng nổ của các nền tảng số như Facebook, YouTube, TikTok, Zalo,… cùng sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và công nghệ truyền thông số đã tạo ra một không gian kết nối chưa từng có trong lịch sử nhân loại.

Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị tích cực, không gian mạng cũng trở thành “mặt trận tư tưởng đặc biệt”, nơi diễn ra cuộc đấu tranh gay gắt, phức tạp giữa các giá trị của sự thật với những thông tin sai trái, xuyên tạc và chống phá.

Các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị đang triệt để lợi dụng không gian mạng để thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong nội bộ; xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; kích động tâm lý hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Trong bối cảnh đó, cán bộ, đảng viên không chỉ là lực lượng tiên phong trong tuyên truyền, định hướng dư luận mà còn là những “lá chắn tư tưởng” trực tiếp tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và các phương thức chống phá mới trên môi trường mạng, một bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn còn hạn chế về năng lực số như thiếu kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch, kỹ năng phản biện số, kỹ năng truyền thông trên nền tảng số cũng như khả năng sử dụng công nghệ để lan tỏa thông tin tích cực.

Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực phòng, chống chiến tranh không gian mạng, chiến tranh thông tin, bảo vệ vững chắc chủ quyền Tổ quốc trên không gian mạng.

Vì vậy, trong bối cảnh này, năng lực số không còn là kỹ năng phụ trợ mà có thể xem như “năng lực chính trị” thiết yếu của mỗi cán bộ, đảng viên để làm chủ không gian mạng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.

Nghị quyết của Đảng - kim chỉ nam bảo vệ trận địa tư tưởng trên không gian mạng

Nhận thức rõ những thách thức đặt ra từ không gian mạng và yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết, chính sách quan trọng nhằm tăng cường đấu tranh trên không gian mạng, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực số cho cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Một trong những văn kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng là Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22-10-2018, của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

Nghị quyết yêu cầu đa dạng hóa các hình thức bảo vệ và đấu tranh tư tưởng trên hệ thống thông tin đại chúng, trên Internet và mạng xã hội trước các âm mưu chống phá ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch.

Nghị quyết số 52-NQ/TW, ngày 27-9-2019, của Bộ Chính trị về chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã xác định chuyển đổi số là xu thế tất yếu và yêu cầu phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Đây là cơ sở chính trị quan trọng cho việc nâng cao năng lực số của đội ngũ cán bộ, đảng viên nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời đại số.

Văn kiện Đại hội XIV nêu rõ: công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch có bước chuyển biến rõ rệt, nhất là việc triển khai đấu tranh trên không gian mạng được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, đạt kết quả rõ rệt và tăng cường kiểm soát thông tin trên không gian mạng gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trở thành nhiệm vụ cụ thể cần phải thực hiện cấp thiết trong nhiệm kỳ Đại hội này.

Trong Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024, của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nội dung liên quan đến không gian mạng được đề cập xuyên suốt từ quan điểm chỉ đạo, mục tiêu cho đến các nhiệm vụ và giải pháp cụ thể: bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an toàn thông tin của tổ chức và cá nhân là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Để đạt được mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu về an toàn, an ninh không gian mạng, an ninh dữ liệu và bảo vệ dữ liệu, Nghị quyết đề ra giải pháp cụ thể tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh mạng và chủ quyền quốc gia trên nền tảng số và không gian mạng.

Luật An ninh mạng năm 2025 (bắt đầu có hiệu lực ngày 1-7-2026) đã tạo hành lang pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, phòng, chống các hoạt động sử dụng không gian mạng để chống phá Nhà nước, xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

Ngoài ra, Chiến lược chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 cũng xác định phát triển kỹ năng số và nguồn nhân lực số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng xã hội số, công dân số và Chính phủ số trong giai đoạn hiện nay.

Thúc đẩy chuyển đổi số xã hội, tập trung vào chuyển đổi kỹ năng, nâng cao kiến thức về công nghệ số và chuyển đổi số, hình thành văn hóa số. Chuẩn bị nguồn nhân lực cho chuyển đổi số để phát triển xã hội số, không ai bị bỏ lại phía sau.

Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng./.

--------

Kỳ 2: Chiến tuyến mới của cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng