Phiên thứ nhất Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam: Đổi mới toàn diện, xây dựng tổ chức Công đoàn vững mạnh trong kỷ nguyên số

Đây là sự kiện chính trị quan trọng của giai cấp công nhân, tổ chức Công đoàn Việt Nam, diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động công đoàn, nâng cao năng lực đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động.

Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam diễn ra từ ngày 3 đến ngày 5-6 tại Trung tâm Hội nghị quốc gia, Hà Nội, với sự tham dự của 780 đại biểu ưu tú, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và trí tuệ của gần 10 triệu đoàn viên công đoàn cả nước.

Trước thềm Đại hội, sáng cùng ngày, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và các đại biểu dự Đại hội đã vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời đặt vòng hoa, tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Đài tưởng niệm Bắc Sơn.

Hoạt động thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của tổ chức Công đoàn Việt Nam đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, các thế hệ cha anh đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc; đồng thời khẳng định quyết tâm tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam trong giai đoạn mới.

Tại phiên thứ nhất, Đại hội đã tiến hành các nội dung quan trọng theo chương trình đề ra, gồm: bầu Đoàn Chủ tịch, Đoàn Thư ký, Ban thẩm tra tư cách đại biểu Đại hội; thông qua chương trình, quy chế làm việc của Đại hội; nghe trình bày các báo cáo quan trọng, trong đó có Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIII trình Đại hội XIV; Báo cáo kiểm điểm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIII; Báo cáo về việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ Công đoàn Việt Nam khóa XIII…

Trình bày tổng quát Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIII trình Đại hội XIV, đồng chí Ngọ Duy Hiểu - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam - cho biết, văn kiện Đại hội được xây dựng trên cơ sở đánh giá kết quả 2,5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam; đồng thời cụ thể hóa tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI.

Báo cáo chính trị lần này có cách tiếp cận mới theo chức năng, nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn. Bên cạnh việc đánh giá kết quả theo các lĩnh vực hoạt động truyền thống như đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động; tuyên truyền, giáo dục, vận động; xây dựng tổ chức; tài chính; kiểm tra; đối ngoại; nữ công và phong trào thi đua yêu nước, văn kiện nhấn mạnh rõ hơn 3 chức năng cơ bản của tổ chức Công đoàn: đại diện, chăm lo người lao động; tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội, tham gia kiểm tra, thanh tra, giám sát; tuyên truyền, vận động đoàn viên, người lao động.

Một trong những điểm nhấn của Đại hội XIV là yêu cầu đổi mới toàn diện nội dung, phương thức hoạt động công đoàn trong kỷ nguyên số. Đây không chỉ là vấn đề ứng dụng công nghệ, mà còn là yêu cầu chuyển đổi về tư duy tổ chức, phương thức tiếp cận đoàn viên, năng lực nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người lao động, chất lượng chăm lo, bảo vệ quyền lợi và khả năng thích ứng với những biến động nhanh chóng của thị trường lao động, quan hệ lao động và hội nhập quốc tế.

Tại phiên làm việc, đồng chí Thái Thu Xương - Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam - trình bày Báo cáo kiểm điểm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIII, giai đoạn 2023 - 2026.

Báo cáo khẳng định, trong nửa nhiệm kỳ qua, Ban Chấp hành, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn đã thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam với quyết tâm chính trị cao, hành động quyết liệt, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và trong nước có nhiều thuận lợi, khó khăn, thách thức đan xen.

Ban Chấp hành, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn đã bám sát đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy sức mạnh của cán bộ, đoàn viên, người lao động cả nước; phối hợp với các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp để tổ chức triển khai các nhiệm vụ trọng tâm.

Nhiều kết quả quan trọng được ghi nhận trong tham gia xây dựng, hoàn thiện thể chế; sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy; xây dựng tổ chức Công đoàn vững mạnh; thực hiện nhiệm vụ đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; tuyên truyền, vận động đoàn viên, người lao động tham gia các phong trào thi đua yêu nước, nâng cao năng suất lao động.

Bên cạnh kết quả đạt được, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, như việc cụ thể hóa một số nội dung của Nghị quyết Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam còn chậm; một số chỉ tiêu chưa đạt; đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo chưa có nhiều chuyển biến; chuyển đổi số trong hoạt động công đoàn tuy đã được quan tâm nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.

Trong nhiệm kỳ tới, tổ chức Công đoàn xác định tiếp tục cụ thể hóa và thực hiện hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, gắn với Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Trọng tâm là giữ vững đoàn kết, dân chủ, thống nhất; nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện của Ban Chấp hành, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn; thực hiện tốt nhiệm vụ đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy; nâng cao chất lượng sinh hoạt công đoàn; phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo của đoàn viên, người lao động.

Cũng tại phiên thứ nhất, đồng chí Nguyễn Xuân Hùng - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam - đã trình bày báo cáo về việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ Công đoàn Việt Nam khóa XIII.

Theo đó, Điều lệ Công đoàn Việt Nam khi được Đại hội XIV thông qua sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục xây dựng, phát triển tổ chức Công đoàn lớn mạnh cả về tư tưởng, chính trị và tổ chức; tạo bước ngoặt để tổ chức Công đoàn thích ứng với nhiệm vụ mới trong kỷ nguyên mới, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của cán bộ công đoàn, đoàn viên công đoàn cả nước.

Dự thảo Điều lệ Công đoàn khóa XIV được xây dựng trên cơ sở tổng kết việc thực hiện Điều lệ khóa XIII, đồng thời tiếp thu ý kiến rộng rãi từ các cấp công đoàn, cán bộ lãnh đạo Tổng Liên đoàn qua các thời kỳ, chuyên gia, cán bộ công đoàn và đoàn viên công đoàn cả nước.

Theo báo cáo, dự thảo Điều lệ Công đoàn khóa XIV đã nhận được hơn 1,5 triệu lượt ý kiến tham gia; được nghiên cứu, tiếp thu, thảo luận qua nhiều kỳ họp của các cấp có thẩm quyền trước khi hoàn thiện trình Đại hội.

Về kết cấu, Dự thảo Điều lệ Công đoàn khóa XIV gồm 9 chương, 31 điều, giảm 2 chương và 14 điều so với Điều lệ khóa XIII. Về nội dung, dự thảo sửa đổi, bổ sung nhiều điểm quan trọng nhằm phù hợp với mô hình tổ chức theo chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trong đó có việc sửa đổi tên cơ quan lãnh đạo từ “Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam” thành “Ban Thường vụ Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam” để phù hợp với quy định của Đảng; bổ sung nội dung khẳng định Công đoàn Việt Nam là đại diện duy nhất của người lao động ở cấp quốc gia trong quan hệ lao động và quan hệ quốc tế về công đoàn; đồng thời khẳng định vị trí Công đoàn Việt Nam là tổ chức thành viên trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Dự thảo cũng bổ sung một số quyền của đoàn viên phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, trong đó có quyền được sử dụng các ứng dụng điện tử của Công đoàn Việt Nam, truy cập dữ liệu số Công đoàn theo quy định; đồng thời bổ sung nội dung về việc đoàn viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được xem xét miễn, giảm đoàn phí công đoàn theo quy định.

Những điểm sửa đổi này thể hiện rõ hơn vai trò của tổ chức Công đoàn trong chăm lo lợi ích đoàn viên, đồng thời thích ứng với quá trình chuyển đổi số trong hoạt động công đoàn.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc hoàn thiện nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam, tiếp tục giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, đồng thời bổ sung các nội dung phù hợp với Hiến pháp, pháp luật và quy định của Đảng.

Dự thảo Điều lệ cũng điều chỉnh hệ thống tổ chức công đoàn theo hướng kết thúc mô hình liên đoàn lao động cấp huyện, công đoàn ngành địa phương và tương đương, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; xây dựng hệ thống tổ chức Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026 - 2031 theo mô hình cấp Trung ương, cấp tỉnh và tương đương, cấp xã và tương đương, công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở.

Buổi chiều cùng ngày, các đại biểu tham gia thảo luận tại 5 trung tâm chuyên đề, tập trung vào các vấn đề lớn của nhiệm kỳ 2026 - 2031, gồm: công đoàn đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn các cấp, xây dựng tổ chức Công đoàn vững mạnh và tham gia phát triển Đảng trong công nhân; đổi mới toàn diện tài chính công đoàn, chăm lo phúc lợi đoàn viên; đổi mới công tác tuyên truyền, vận động và công tác nữ công; triển khai phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt”, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Phiên thứ nhất Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam đã đặt nền tảng quan trọng cho các nội dung làm việc tiếp theo của Đại hội. Với tinh thần đoàn kết, dân chủ, kỷ cương, đổi mới và phát triển, Đại hội không chỉ tổng kết chặng đường đã qua mà còn mở ra định hướng mới cho tổ chức Công đoàn Việt Nam trong nhiệm kỳ 2026 - 2031: vững mạnh hơn về tổ chức, thiết thực hơn trong chăm lo người lao động, chủ động hơn trong chuyển đổi số và bản lĩnh hơn trong đồng hành cùng sự phát triển của đất nước./.