Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số:Nhiều chỉ số tiếp tục cải thiện

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, trong tháng 5-2026, Bộ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm về hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Tại họp báo thường kỳ tháng 5-2026, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết nhiều chỉ số về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực.

Tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao quý I-2026 đạt 50,76%; Việt Nam tăng 5 bậc, lên vị trí thứ 50 thế giới trong Báo cáo Chỉ số Hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu 2026; kinh tế số năm 2025 ước đạt 14,02% GDP, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD.

Nhiều chỉ số tích cực về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao tính đến quý I-2026 đạt 50,76%. Báo cáo Chỉ số Hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu 2026 của StartupBlink cho biết, Việt Nam tăng 5 bậc, lên vị trí thứ 50 thế giới, mức xếp hạng cao nhất từ trước đến nay.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nước tiếp tục mở rộng. Lũy kế đến tháng 5-2026, cả nước có 963 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ, 37 trung tâm đổi mới sáng tạo tại 26/34 tỉnh, thành phố.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình tháng 5-2026 đạt 50,2%. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số năm 2025 ước đạt 14,02% GDP, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD.

Hạ tầng viễn thông tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực: tốc độ băng rộng di động của Việt Nam đạt 207,3 Mbps, xếp thứ 11/104 quốc gia; tốc độ băng rộng cố định đạt 287,33 Mbps, xếp thứ 11/154 quốc gia.

Cả nước có 110,5 triệu thuê bao truy nhập Internet băng rộng di động, trong đó có 24,29 triệu thuê bao 5G; 25,62 triệu thuê bao Internet băng rộng cố định. Doanh thu dịch vụ bưu chính tháng 5-2026 ước đạt 8.500 tỷ đồng, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025.

Hoàn thiện thể chế cho công nghệ mới, công nghệ chiến lược

Về công tác xây dựng đề án, văn bản quy phạm pháp luật, trong tháng 5-2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu trình Chính phủ ban hành 2 nghị định, 2 nghị quyết; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 11 quyết định và ban hành theo thẩm quyền 4 thông tư.

Các chính sách tập trung hoàn thiện thể chế cho công nghệ mới và công nghệ chiến lược; thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh; tăng cường quản lý nhà nước và hạ tầng kỹ thuật; bảo đảm an toàn, an ninh và phát triển bền vững.

Liên quan đến công nghệ chiến lược, đồng chí Lưu Quang Minh - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ - cho biết: Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg về danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm ưu tiên đã xác lập một khung pháp lý mới để thay thế Quyết định số 1131/QĐ-TTg trước đây.

Khung chính sách này định hướng dòng vốn đầu tư, hoạt động nghiên cứu khoa học cho các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và hệ thống trường đại học.

Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg được ban hành ngày 30-4-2026, có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, với trích yếu “Ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược”.

Điểm cốt lõi của cách tiếp cận mới là danh mục ưu tiên được xây dựng từ yêu cầu thực tế, các bài toán lớn của nền kinh tế trong từng ngành, từng lĩnh vực trọng điểm, thay vì chạy theo xu hướng công nghệ một cách cảm tính, máy móc.

Việc lựa chọn dựa trên bài toán cụ thể nhằm hạn chế tình trạng đầu tư theo phong trào, phân bổ nguồn lực dàn trải nhưng không hình thành được năng lực thực chất hoặc sản phẩm thương mại hóa có giá trị thực tế.

Trong danh mục được phê duyệt tại Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg, các công nghệ được đề cập gồm robot, công nghệ lượng tử, an ninh mạng, vi sinh tiên tiến, năng lượng mới, vật liệu mới, công nghệ hàng không vũ trụ và hệ thống giao thông đường sắt hiện đại.

Đây là những lĩnh vực có tính nền tảng, tạo tiền đề để Việt Nam từng bước làm chủ, tự sản xuất sản phẩm nội địa và thay thế dần hàng nhập khẩu trong một số ngành công nghiệp trọng yếu.

Theo đồng chí Lưu Quang Minh, nếu Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg trả lời cho câu hỏi Việt Nam cần ưu tiên những gì thì Quyết định số 808/QĐ-TTg ban hành ngày 6-5-2026, có trích yếu “Giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược” đã cụ thể hóa các mục tiêu định hướng, xác định các ưu tiên được triển khai bằng nhiệm vụ gì, gắn với bài toán nào, do ai thực hiện và hướng tới kết quả đầu ra cụ thể ra sao.

Mô hình triển khai theo chuỗi khép kín được nêu tại họp báo yêu cầu xác định rõ từ bài toán lớn của thực tiễn, sản phẩm mục tiêu, công nghệ lõi cần làm chủ đến đơn vị thực hiện và thị trường tiêu thụ.

Cách tiếp cận này nhằm khắc phục tình trạng nghiên cứu khoa học tách rời đời sống và nhu cầu thị trường, đồng thời hỗ trợ kết quả nghiên cứu đi vào ứng dụng…

Thúc đẩy hợp tác, triển khai nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 6

Trong tháng 5-2026, Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai nhiều hoạt động, sự kiện nổi bật. Đáng chú ý, Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Ấn Độ được tổ chức tại New Delhi, Ấn Độ; Bộ Khoa học và Công nghệ hội đàm với Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Sri Lanka, trong đó quản lý tần số 6G, thiết bị bay không người lái và công nghệ vệ tinh là nội dung hợp tác ưu tiên.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng tổ chức hội thảo về nội hàm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện và giải ngân kinh phí các nhiệm vụ triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW; tổ chức Triển lãm Sách Khoa học và Công nghệ năm 2026 với chủ đề “Tri thức - Kiến tạo quốc gia số”; Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam; Techmart chuyên ngành sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Cũng trong tháng 5-2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân tham dự Diễn đàn Công nghệ châu Á - Singapore 2026, Hội nghị Bộ trưởng ASEAN - Hoa Kỳ về trí tuệ nhân tạo; đồng thời, tham gia các hoạt động thúc đẩy hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong chuyến công tác tới Thái Lan, Singapore và Philippines.

Trong tháng 6-2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và các nhiệm vụ chiến lược của ngành. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, chính sách trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, bưu chính, viễn thông.

Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung triển khai các nhiệm vụ về phát triển công nghệ chiến lược; nghiên cứu Đề án Tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia; hoàn thiện Đề án Sàn giao dịch khoa học và công nghệ quốc gia; trình Thủ tướng Chính phủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số…/.