Đổi mới công tác tư tưởng đối với công nhân, người lao động trong bối cảnh mới

Hội thảo là diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và cán bộ công đoàn trao đổi, làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng đối với công nhân, người lao động, góp phần xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Hội thảo do đồng chí Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam - chủ trì, với sự tham dự của đại diện các cơ quan Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện liên đoàn lao động các tỉnh, thành phố, công đoàn ngành và cán bộ công đoàn cơ sở.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp, đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giai cấp công nhân Việt Nam đứng trước những thời cơ và thách thức mới.

Những biến đổi sâu sắc của nền kinh tế, thị trường lao động, quan hệ lao động và phương thức tổ chức sản xuất không chỉ tác động đến việc làm, thu nhập, điều kiện sinh hoạt mà còn ảnh hưởng đến nhận thức, tâm tư, tình cảm, nguyện vọng và niềm tin của công nhân, người lao động.

Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác tư tưởng, bảo đảm tính chủ động, kịp thời, thiết thực và hiệu quả; tăng cường sự gắn kết giữa công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng với việc chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Công tác tư tưởng không chỉ góp phần nâng cao nhận thức chính trị, ý thức giai cấp, tinh thần yêu nước, trách nhiệm công dân mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận, khơi dậy khát vọng cống hiến của đội ngũ công nhân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh theo tinh thần các nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 28-1-2008, của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, về “Tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” và Nghị quyết số 02-NQ/TW, ngày 12-6-2021, của Bộ Chính trị, về “Đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới”.

Trong những năm qua, cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức Công đoàn Việt Nam đã quan tâm triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, vận động, giáo dục chính trị, tư tưởng, phổ biến chính sách, pháp luật cho đoàn viên, người lao động.

Nội dung, hình thức hoạt động từng bước được đổi mới theo hướng gắn với thực tiễn cơ sở, quan tâm hơn đến nhu cầu, nguyện vọng của công nhân.

Các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động chăm lo đời sống, hỗ trợ công nhân có hoàn cảnh khó khăn, đối thoại tại nơi làm việc và các chương trình nâng cao nhận thức pháp luật đã góp phần củng cố sự gắn bó giữa người lao động với tổ chức công đoàn.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và những thay đổi trong phương thức tiếp nhận thông tin, công tác tư tưởng đối với công nhân, người lao động đang đứng trước yêu cầu phải tiếp tục đổi mới cả về nội dung và hình thức.

Những cách thức tuyên truyền mang tính truyền đạt một chiều, thiếu tính tương tác hoặc chưa gắn với những vấn đề thiết thân của người lao động khó có thể tạo được sức hấp dẫn, nhất là đối với đội ngũ công nhân trẻ, những người thường xuyên tiếp cận thông tin qua Internet và các nền tảng mạng xã hội.

Bên cạnh đó, áp lực về việc làm, thu nhập, điều kiện lao động, nhà ở, an sinh xã hội và sự thay đổi của thị trường lao động cũng tác động trực tiếp đến tâm trạng, nhận thức và kỳ vọng của công nhân.

Vì vậy, công tác tư tưởng cần được triển khai đồng bộ với việc nắm bắt tình hình thực tiễn, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, tăng cường đối thoại, giải thích chính sách và phối hợp giải quyết những vấn đề phát sinh trong quan hệ lao động.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu đã tập trung trao đổi, làm rõ những yêu cầu mới đặt ra đối với công tác tư tưởng trong giai cấp công nhân, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới phương thức tiếp cận theo hướng gần gũi, linh hoạt, thiết thực và phù hợp hơn với đặc điểm của người lao động.

PGS, TS Nguyễn Viết Thông - nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương - cho rằng, việc xây dựng Đề án là cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Theo đồng chí, cần nhận diện đầy đủ những biến động của tình hình quốc tế, trong nước và những thay đổi trong đời sống công nhân, người lao động, nhất là tác động của môi trường thông tin, mạng xã hội và các vấn đề kinh tế - xã hội đến nhận thức, tư tưởng, tâm trạng và niềm tin của công nhân.

PGS, TS Nguyễn Viết Thông nhấn mạnh yêu cầu tiếp cận vấn đề một cách toàn diện, khoa học, xuất phát từ thực tiễn đời sống, điều kiện làm việc và những đặc điểm riêng của giai cấp công nhân Việt Nam.

Việc nghiên cứu, đánh giá công tác tư tưởng cần làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế, khó khăn và nguyên nhân, từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp, có tính khả thi, đáp ứng những yêu cầu mới đang đặt ra.

Đại tá, PGS, TS Bùi Đình Bôn - nguyên Thư ký khoa học Hội đồng Lý luận Trung ương - nhấn mạnh, công tác tư tưởng phải được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với những biến động của tình hình thế giới, sự phát triển của khoa học, công nghệ và thực tiễn xây dựng, phát triển đất nước.

Trong bối cảnh mới, việc nâng cao chất lượng công tác tư tưởng đòi hỏi sự chủ động, kịp thời, thường xuyên đổi mới và sáng tạo, đồng thời gắn với nhiệm vụ xây dựng Đảng, Nhà nước và tổ chức công đoàn trong sạch, vững mạnh.

Theo PGS, TS Bùi Đình Bôn, việc củng cố niềm tin của công nhân, người lao động cần gắn với hiệu quả thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước với công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, quan liêu và việc bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người lao động.

Đây là những yếu tố có tác động trực tiếp đến nhận thức, tình cảm và sự gắn bó của công nhân đối với tổ chức công đoàn cũng như đối với sự nghiệp phát triển đất nước.

Từ góc độ nghiên cứu về công tác tuyên truyền, TS Lương Ngọc Vĩnh - Trưởng khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền - đề xuất cần đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức tiến hành công tác tư tưởng, chuyển từ tuyên truyền một chiều sang tăng cường đối thoại, lắng nghe, chia sẻ và định hướng nhận thức.

Công tác tư tưởng phải thực sự xuất phát từ nhu cầu của công nhân, người lao động, chú ý đến điều kiện làm việc, sinh hoạt và khả năng tham gia các hoạt động học tập, giáo dục chính trị của từng nhóm đối tượng.

TS Lương Ngọc Vĩnh cũng nhấn mạnh yêu cầu khắc phục tính hình thức, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng, đồng thời quan tâm đánh giá hiệu quả thực chất của hoạt động tuyên truyền, giáo dục.

Theo đó, chất lượng công tác tư tưởng cần được phản ánh thông qua sự chuyển biến về nhận thức, niềm tin, tinh thần trách nhiệm và hành động của công nhân, người lao động, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng hoạt động được tổ chức.

Từ những ý kiến trao đổi tại hội thảo có thể thấy, một trong những yêu cầu quan trọng hiện nay là đưa công tác tư tưởng đến gần hơn với đời sống công nhân.

Nếu trước đây, các hình thức tuyên truyền chủ yếu được triển khai thông qua hội nghị, lớp học, tài liệu và sinh hoạt tập trung thì trong bối cảnh mới, cần kết hợp linh hoạt giữa các phương thức truyền thống với những hình thức truyền thông hiện đại, tận dụng hiệu quả các nền tảng số, mạng xã hội và những kênh thông tin mà công nhân thường xuyên sử dụng.

Tuy nhiên, đổi mới phương thức không đơn thuần là chuyển tải các nội dung tuyên truyền lên môi trường số, mà quan trọng hơn là đổi mới cách tiếp cận và truyền đạt, bảo đảm thông tin chính xác, dễ hiểu, dễ tiếp nhận, phù hợp với nhu cầu thực tế của người lao động.

Những vấn đề lớn về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cần được cụ thể hóa bằng những nội dung gần gũi, gắn với đời sống, quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi công nhân.

Cùng với đó, cần phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở, những người trực tiếp gắn bó với đoàn viên, người lao động, có điều kiện nắm bắt tình hình tư tưởng và kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh.

Trong môi trường doanh nghiệp, nhất là tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, công đoàn cơ sở không chỉ là cầu nối giữa người lao động với người sử dụng lao động mà còn là lực lượng quan trọng trong tuyên truyền, vận động, xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật lao động và tinh thần đoàn kết.

Một vấn đề được đặt ra là cần gắn chặt hơn nữa công tác tư tưởng với việc giải quyết những vấn đề thiết thực của công nhân, người lao động.

Việc tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng sẽ có sức thuyết phục hơn khi đi cùng với những hoạt động cụ thể nhằm cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao chất lượng đời sống, tăng cường đối thoại, bảo vệ quyền lợi và tạo điều kiện để người lao động phát huy năng lực, đóng góp vào sự phát triển của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc trang bị kiến thức, kỹ năng tiếp cận, phân tích và kiểm chứng thông tin cũng trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng.

Sự phát triển của Internet và mạng xã hội tạo điều kiện để công nhân tiếp cận nhanh chóng với thông tin, tri thức và các cơ hội học tập, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức trong việc nhận diện thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng.

Vì vậy, công tác tư tưởng cần góp phần nâng cao khả năng tiếp nhận thông tin có chọn lọc, ý thức trách nhiệm khi tham gia không gian mạng và năng lực tự bảo vệ trước những tác động tiêu cực từ môi trường thông tin.

Mặt khác, công tác tư tưởng đối với công nhân cần gắn với nhiệm vụ xây dựng văn hóa lao động, tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và khát vọng học tập, nâng cao trình độ.

Trong điều kiện cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, yêu cầu đối với người lao động không chỉ là trình độ tay nghề mà còn bao gồm năng lực thích ứng, tư duy sáng tạo, ý thức học tập suốt đời và khả năng làm chủ công nghệ mới. Đây cũng là những nội dung cần được quan tâm trong quá trình bồi dưỡng, nâng cao chất lượng toàn diện của giai cấp công nhân.

Để thực hiện hiệu quả những yêu cầu đó, cần tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy, phát huy trách nhiệm của chính quyền, tổ chức công đoàn, người sử dụng lao động và các tổ chức có liên quan.

Công tác tư tưởng đối với công nhân không chỉ là nhiệm vụ riêng của tổ chức công đoàn, mà cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đặc biệt, việc xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, năng lực thực tiễn và kỹ năng truyền thông phù hợp với yêu cầu mới giữ vai trò hết sức quan trọng.

Cán bộ công đoàn không chỉ cần nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước mà còn phải am hiểu đời sống công nhân, có khả năng đối thoại, thuyết phục, nắm bắt và xử lý thông tin, chủ động thích ứng với những thay đổi trong môi trường lao động và phương thức truyền thông.

Về lâu dài, nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng cần được gắn với yêu cầu xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, có bản lĩnh chính trị vững vàng, ý thức giai cấp, tinh thần dân tộc, trách nhiệm công dân, trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp ngày càng cao.

Đây không chỉ là nhiệm vụ quan trọng của tổ chức Công đoàn Việt Nam mà còn là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược trong việc phát huy vai trò, vị trí của giai cấp công nhân trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và phát triển đất nước.

Với vị trí là lực lượng trực tiếp tham gia quá trình sản xuất, sáng tạo ra của cải vật chất và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, giai cấp công nhân Việt Nam cần tiếp tục được quan tâm xây dựng toàn diện cả về chính trị, tư tưởng, trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và đời sống văn hóa, tinh thần.

Trong đó, công tác tư tưởng có vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng lý tưởng, củng cố niềm tin, nâng cao ý thức trách nhiệm, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo và khát vọng cống hiến của mỗi người lao động.

Phát biểu kết luận hội thảo, đồng chí Ngọ Duy Hiểu khẳng định: hội thảo khoa học góp ý Đề án “Công tác tư tưởng đối với công nhân, lao động trong bối cảnh mới” đã góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam ghi nhận những ý kiến trao đổi, đề xuất có giá trị của các chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ công đoàn.

Những ý kiến tại hội thảo là cơ sở quan trọng để Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện Đề án theo hướng bảo đảm tính khoa học, thiết thực, khả thi, phù hợp với điều kiện và yêu cầu của thực tiễn.

Đồng thời, đồng chí nhấn mạnh trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, đổi mới công tác tư tưởng đối với công nhân, người lao động vừa là yêu cầu cấp thiết, vừa là nhiệm vụ lâu dài, có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin, tăng cường sự đồng thuận xã hội, xây dựng mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước, tổ chức công đoàn với giai cấp công nhân.

Thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ góp phần khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng phát triển và sức sáng tạo của đội ngũ công nhân, người lao động, phát huy vai trò tiên phong của giai cấp công nhân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới./.