Xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp để gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân tốt hơn
Trong cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy do Đảng lãnh đạo thời gian vừa qua, việc thiết kế, xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một trong những nội dung trọng tâm, làm thay đổi quan trọng cấu trúc bộ máy của hệ thống chính trị. Đây không chỉ là yêu cầu về cải cách hành chính, mà là một cuộc cách mạng toàn diện về tư duy quản lý, phương thức tổ chức và tinh thần phục vụ nhân dân, nhằm tối ưu hóa tổ chức bộ máy, từ đó nâng cao hiệu quả trong mọi hoạt động, tạo thế và lực để cả dân tộc chuyển mình, bứt phá mạnh mẽ, mở ra cục diện mới trong phát triển đất nước với tầm nhìn lâu dài, ít nhất là cho 100 năm tới.
Quán triệt sâu sắc và triển khai đồng bộ các chủ trương, nghị quyết, kết luận của Trung ương, với tinh thần quyết liệt, khó khăn, vướng mắc đến đâu, tháo gỡ ngay đến đó, cả hệ thống chính trị Thủ đô từ thành phố đến cơ sở, đã thể hiện quyết tâm chính trị cao triển khai các nội dung tổng kết Nghị quyết số 18 và cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, trong đó có nội dung thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với sự đồng lòng, tinh thần chủ động, quyết liệt và sự chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản, khoa học gắn với đặc thù của Thủ đô.
Ngay từ những ngày đầu, công tác tuyên truyền, quán triệt, thống nhất nhận thức trong cán bộ, đảng viên và nhân dân được ưu tiên chỉ đạo. Việc xây dựng các nghị quyết, đề án, kế hoạch được thực hiện kịp thời, công phu, chất lượng. Nguồn cán bộ được rà soát, đánh giá chặt chẽ, kỹ lưỡng để xây dựng phương án phân công. Quan tâm sửa đổi, cắt giảm các văn bản thủ tục hành chính, chuẩn bị nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số với mục tiêu phục vụ tốt nhất, giảm thiểu bất cập, không để gián đoạn cho người dân và doanh nghiệp.
Sau hơn 3 tháng triển khai thực hiện, bám sát sự chỉ đạo của Trung ương, được sự ủng hộ, tin tưởng của cán bộ, đảng viên và nhân dân, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của thành phố Hà Nội cơ bản vận hành đáp ứng yêu cầu, có nhiều nơi vận hành tốt, được khẳng định là quyết định đúng đắn của Đảng, là xu thế tất yếu của “ý Đảng lòng dân”, là tiền đề vững chắc để thành phố hướng đến kỷ nguyên mới cùng cả dân tộc.
Cùng với 125 xã, phường khác trên địa bàn Thành phố; dưới sự chỉ đạo sát sao của Thành ủy- Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, phường Đống Đa sau 3 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã hoạt động thông suốt, ổn định và bước đầu đạt được những kết quả nhất định:
- Thứ nhất, về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị: Là mô hình mới chưa có tiền lệ, chúng tôi xác định: để bộ máy có thể vận hành đáp ứng kỳ vọng của người dân và doanh nghiệp, việc đầu tiên là tập trung quán triệt, thống nhất nhận thức; cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức phải thông suốt về tư tưởng, khắc phục mọi khó khăn, xác định vị trí mới, tâm thế mới; tập trung củng cố ngay bộ khung cán bộ với quan điểm “việc tìm người”, “người phải phù hợp, đáp ứng được ngay công việc”.
Đồng thời quan tâm lãnh đạo, nắm bắt tình hình các tổ chức cơ sở đảng, đặc biệt là chi bộ địa bàn dân cư để ngay từ ngày đầu cán bộ, đảng viên nhận thấy không khí mới, tinh thần mới và niềm tin mới, từ đó lan tỏa tới nhân dân toàn phường. Để đảm bảo thông suốt khi vận hành chính thức, ngay từ những ngày đầu vận hành thử nghiệm, Đảng bộ phường đã lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thành hệ thống các văn bản theo quy định như quy chế, quy trình các công việc, phân công nhiệm vụ, các kế hoạch công tác quý, công tác năm, hoàn thành sắp xếp chỉnh trang các trụ sở, trang bị cơ sở vật chất, công bố bộ nhận diện biểu trưng của phường. Ban Thường vụ Đảng ủy phường đặt ra mục tiêu tuần đầu tiên: vừa phục vụ người dân, doanh nghiệp, không để gián đoạn các thủ tục hành chính; vừa hoàn thành việc công bố ra mắt các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc Đảng ủy, cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường; ra mắt các phòng chuyên môn, các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Ủy ban nhân dân phường; công bố và gặp mặt các tổ chức cơ sở đảng trực thuộc. Hoàn thành việc cấp, đổi dấu mới, phân bổ con người và ngân sách để các đơn vị bắt tay ngay vào nhiệm vụ cùng guồng quay chung của cả hệ thống.
Đảng ủy đã lãnh đạo tổ chức thành công Đại hội đại biểu Đảng bộ phường và Đại hội Mặt trận Tổ quốc cùng các đoàn thể chính trị - xã hội phường nhiệm kỳ 2025 - 2030, đây là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, là ngày hội của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân phường Đống Đa. Ngay sau Đại hội, phường Đống Đa đã tập trung chỉ đạo, ban hành các chương trình, đề án cụ thể hóa nghị quyết Đại hội; trong đó xác định trong nhiệm kỳ phải có những sản phẩm cụ thể. Ban thường vụ Đảng ủy đã thống nhất triển khai ngay Đề án “Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, và dự án cải tạo chung cư cũ trên địa bàn phường; tập trung tái thiết đô thị, xây dựng trật tự văn minh đô thị, Đề án nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần của nhân dân, vì hạnh phúc của nhân dân…
- Thứ hai, trong việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Phường Đống Đa xác định chuyển đổi số và cải cách hành chính là giải pháp động lực, mang lại lợi ích thực sự cho người dân, có vai trò quyết định thành công của mô hình. Từ đó lãnh đạo phường đã chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp cụ thể. Sớm thành lập các tổ chuyển đổi số cộng đồng, tiếp cận đến từng người dân, doanh nghiệp để hỗ trợ, hướng dẫn áp dụng công nghệ số. Triển khai đồng bộ, hiệu quả 4 thủ tục hành chính trong Đảng của Thành phố được tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; triển khai mô hình “Một cửa điện tử” hiện đại, niêm yết 320 thủ tục kèm mã QR tại tổ dân phố, 100% văn bản hành chính áp dụng chữ ký số…
Tỷ lệ hồ sơ hành chính nộp trực tuyến đạt gần 80%, bộ phận hành chính công đã giải quyết trên 6.500 thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp với 99,2% thủ tục được giải quyết đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân cao, không phát sinh vướng mắc, tồn đọng.
- Thứ ba, lãnh đạo phường tiếp tục duy trì sự ổn định phát triển kinh tế - xã hội, thu chi ngân sách và đảm bảo an sinh xã hội, quốc phòng - an ninh trong bối cảnh khối lượng công việc lớn. Đặc biệt phường đã quan tâm tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa thiết thực nhân ngày thương binh liệt sỹ 27/7, chào mừng đại lễ Kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9; Tổ chức lễ trao huy hiệu đảng cho 198 đồng chí đảng viên lão thành cách mạng, đảng viên tiêu biểu tạo không khí vui tươi phấn khởi và sự tin tưởng tuyệt đối khi thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp.
Tuy nhiên, quá trình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc. Cán bộ, đảng viên trong phường đều xác định những khó khăn, vướng mắc đó là khó tránh khỏi khi vận hành mô hình tổ chức mới. Chúng tôi đã nhận diện, phân tích và tìm giải pháp khắc phục trong phạm vi thẩm quyền với quyết tâm cao, hành động quyết liệt. Chúng tôi xin được nêu ra để cùng Đại hội thảo luận, đưa vào Nghị quyết và triển khai các giải pháp khắc phục thật đồng bộ ngay sau Đại hội Đảng bộ thành phố. Đó là:
- Văn hóa công vụ khác nhau của các cán bộ đến từ các cơ quan khác nhau; một số cán bộ có tư duy ngại thay đổi, tâm lý e dè, không dám thử thách; trong khi khối lượng công việc rất lớn do quy trình, hồ sơ chưa được số hóa đồng bộ, thiếu kho dữ liệu dùng chung, và hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng. Lĩnh vực hộ tịch còn nặng tính hành chính và lạm dụng việc chứng thực giấy tờ.
- Các văn bản Trung ương, thành phố ban hành chủ yếu là giao việc phân định thẩm quyền, phân cấp, ủy quyền cấp trên về cấp xã mà bản chất chưa triệt để phân quyền cho cấp xã chủ động kiến tạo và thực thi nhiệm vụ;
Từ những kết quả, hạn chế, thuận lợi, khó khăn nêu trên, để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ngày càng nhịp nhàng, đồng bộ, giảm thiểu các vấn đề phát sinh, đáp ứng kỳ vọng của người dân và doanh nghiệp, cần thực hiện một số giải pháp đồng thời là kiến nghị với các cơ quan trung ương và thành phố như sau:
Một là, tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ để có thể vận hành tốt chính quyền địa phương 2 cấp với yêu cầu cao hơn. Trước hết cần tiếp tục đầu tư cho công tác tập huấn, bồi dưỡng theo chức danh, theo vị trí việc làm. Nội dung tập huấn cần được xây dựng bài bản, khoa học trên cơ sở khảo sát, sơ kết thực tiễn ở các địa phương theo phương châm cầm tay chỉ việc.
Về lâu dài, thành phố cần mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về quản lý đô thị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, quản trị thông minh trong bối cảnh mới…cho cán bộ chủ chốt các sở, ngành, phường xã sang học tập các nước phát triển, có nhiều kinh nghiệm, hoặc có nhiều nét tương đồng với Việt Nam.
Hai là, tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi Luật Tổ chức chính quyền địa phương, rà soát hệ thống pháp luật chuyên ngành để bổ sung, hoàn thiện phân cấp, phân quyền theo đúng phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, trong đó tiếp tục phân quyền triệt để cho cấp xã, để cấp xã phát huy hết được vai trò kiến tạo và trực tiếp phục vụ nhân dân.
Đặc biệt quan tâm chính sách, cơ chế đặc thù đối với Thủ đô Hà Nội để vấn đề biên chế, số lượng cơ quan chuyên môn được cơ cấu, phù hợp với khối lượng và tính chất công việc cho một đô thị đặc biệt. Tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành rà soát, chuẩn hoá thủ tục hành chính, số hóa hồ sơ, giấy tờ và nâng cấp hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính để nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến.
Trung ương và thành phố tiếp tục tổ chức các đoàn đi nắm thực tế ở các xã, phường và gặp gỡ, trao đổi với người dân, doanh nghiệp, lắng nghe khách quan, kịp thời phát hiện và tổng hợp các vấn đề phát sinh, những bất cập từ thực tiễn để báo cáo, giao cơ quan có thẩm quyền giải quyết, điều chỉnh chính sách.
Ba là, trong bối cảnh mở rộng dân chủ, nâng cao vai trò của nhân dân trong mọi mặt của đời sống xã hội, Trung ương và thành phố tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị, nhất là ở cấp xã, phường để công tác tập hợp, đoàn kết, lắng nghe, chăm lo và bảo vệ quyền lợi chính đáng của các tầng lớp nhân dân được triển khai hiệu quả.
Mô hình tổ chức của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị đã có những thay đổi quan trọng, vấn đề đặt ra là phải phân cấp, phân quyền; làm rõ hoạt động nào do Mặt trận chỉ đạo, khi nào là phối hợp và thống nhất hành động của các thành viên trong Mặt trận, khi nào các đoàn thể chủ động và độc lập tương đối theo Hướng dẫn 31 của Ban Tổ chức Trung ương.
Thiết kế bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đã là việc rất khó, vận hành nó để đạt như mục tiêu, kỳ vọng đặt ra còn khó hơn nhiều. Những kết quả bước đầu của phường Đống Đa xin báo cáo với Đại hội, dù còn khiêm tốn nhưng đã khẳng định tư duy, tầm nhìn và quyết tâm mới của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân toàn phường. Như đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: “Chỉ có đổi mới tư duy, đổi mới cách tiếp cận và dám làm điều chưa có tiền lệ, chúng ta mới có thể đưa đất nước tiến xa hơn” và định hướng, truyền cảm hứng của đồng chí Bí thư Thành ủy Bùi Thị Minh Hoài “Ngay những giờ làm việc của ngày đầu tiên (1/7/2025) thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, toàn bộ 126 xã, phường của thành phố sẽ bắt tay vào vận hành nhịp nhàng, đồng bộ, thông suốt hoạt động theo yêu cầu mới với khí thế, niềm tin và khát vọng cống hiến vì một tương lai tươi sáng của đất nước”./.
