Việt Nam - Thái Lan tăng cường gắn kết, cùng vun đắp thịnh vượng khu vực

Nền tảng bền vững

Quan hệ Việt Nam - Thái Lan được hình thành trên cơ sở gần gũi về địa lý, tương đồng văn hóa và sự gắn bó lịch sử lâu đời giữa nhân dân 2 nước. Một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử quan hệ 2 nước là thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạt động cách mạng tại Thái Lan (giai đoạn 1928 - 1929), góp phần xây dựng những nền móng đầu tiên cho tình hữu nghị giữa nhân dân 2 nước. Tư tưởng đối ngoại hòa hiếu, đề cao hợp tác và tôn trọng lẫn nhau của Người tiếp tục được kế thừa trong quan hệ Việt Nam - Thái Lan hiện nay.

Ngày 6-8-1976, Việt Nam và Thái Lan chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Mặc dù từng trải qua những giai đoạn khó khăn do tác động của bối cảnh khu vực và quốc tế, song với tinh thần đối thoại và mong muốn xây dựng môi trường hòa bình, ổn định ở Đông Nam Á, 2 nước từng bước vượt qua khác biệt để thúc đẩy bình thường hóa và mở rộng hợp tác.

Bước ngoặt quan trọng trong quan hệ song phương diễn ra sau khi Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995. Việc cùng tham gia “mái nhà chung” ASEAN tạo điều kiện để 2 nước tăng cường lòng tin chính trị, mở rộng hợp tác kinh tế và phối hợp chặt chẽ hơn trong các vấn đề khu vực. Từ quan hệ láng giềng hữu nghị, Việt Nam và Thái Lan từng bước trở thành đối tác quan trọng hàng đầu của nhau trong ASEAN.

Việc thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược năm 2013 đánh dấu bước phát triển mới về mức độ tin cậy chính trị và hợp tác toàn diện giữa 2 nước. Đặc biệt, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2025 phản ánh bước chuyển mới trong tư duy chiến lược và mức độ gắn kết giữa 2 quốc gia trong bối cảnh khu vực đang tái định hình mạnh mẽ.

“

Từ ngày 27 - 29-5-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn cấp cao Việt Nam thăm Thái Lan. Diễn ra trong bối cảnh quan hệ 2 nước đang phát triển thuận lợi sau khi được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, chuyến thăm là dịp để lãnh đạo 2 nước trao đổi các định hướng lớn nhằm thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, quốc phòng - an ninh, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kết nối chuỗi cung ứng và giao lưu nhân dân.

Đường lối đối ngoại của Việt Nam tiếp tục khẳng định nhất quán nguyên tắc độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng và hiệu quả. Trong tổng thể chính sách đối ngoại của Việt Nam, ASEAN giữ vị trí chiến lược, gắn với yêu cầu duy trì môi trường hòa bình, ổn định, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược của đất nước. Trong đó, Thái Lan được xác định là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam tại Đông Nam Á.

Quan hệ hợp tác không ngừng phát triển

Trên nền tảng tin cậy chính trị ngày càng được củng cố, quan hệ Việt Nam - Thái Lan tiếp tục phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị, quốc phòng - an ninh đến kinh tế, khoa học - công nghệ và giao lưu nhân dân.

Về chính trị - đối ngoại, trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao được 2 nước duy trì thường xuyên thông qua nhiều kênh khác nhau, góp phần củng cố lòng tin chính trị và tạo động lực thúc đẩy hợp tác song phương. Các cơ chế hợp tác hiện có tiếp tục phát huy hiệu quả, như họp Nội các chung, Ủy ban hỗn hợp về hợp tác song phương, cơ chế tham khảo chính trị giữa 2 Bộ Ngoại giao và các cơ chế đối thoại chiến lược khác.

Hai nước duy trì phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, đặc biệt trong khuôn khổ ASEAN, Liên hợp quốc và các cơ chế hợp tác tiểu vùng Mekong. Việt Nam và Thái Lan cùng khẳng định tầm quan trọng của việc củng cố đoàn kết nội khối ASEAN, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và thượng tôn pháp luật quốc tế.

Hai bên cũng chia sẻ nhiều quan điểm tương đồng về các vấn đề khu vực và quốc tế, nhất là yêu cầu duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông; giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.

Hợp tác quốc phòng - an ninh giữa 2 nước tiếp tục được tăng cường thông qua các cơ chế đối thoại, trao đổi đoàn, tuần tra chung trên biển và phối hợp phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia. Điều này không chỉ góp phần củng cố lòng tin chiến lược, mà còn nâng cao khả năng phối hợp ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống đang nổi lên trong khu vực.

Trong lĩnh vực kinh tế, Thái Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt hơn 22 tỷ USD; 4 tháng đầu năm 2026 đạt gần 8,6 tỷ USD, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Các lĩnh vực hợp tác ngày càng mở rộng từ điện tử, cơ khí, hóa chất, nông sản, thủy sản đến logistics, thương mại điện tử và công nghiệp chế biến.

Về đầu tư, Thái Lan hiện đứng thứ hai trong ASEAN về đầu tư vào Việt Nam, với gần 800 dự án còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký hơn 15 tỷ USD. Nhiều tập đoàn lớn của Thái Lan như CP Group, SCG và Central Retail đã mở rộng đầu tư tại Việt Nam trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, bán lẻ, hóa dầu, năng lượng và logistics.

Điểm đáng chú ý là quan hệ kinh tế Việt Nam - Thái Lan đang chuyển dần từ hợp tác bổ trợ sang cùng kiến tạo không gian phát triển chung. Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động mạnh và chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, cả 2 nước đều nhận thức rõ yêu cầu nâng cao tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Điều đó tạo ra nhu cầu khách quan về việc thúc đẩy liên kết kinh tế sâu rộng hơn.

Chiến lược “Ba kết nối” gồm kết nối chuỗi cung ứng, kết nối doanh nghiệp và địa phương, kết nối các chiến lược tăng trưởng bền vững đang trở thành động lực mới thúc đẩy liên kết kinh tế song phương theo hướng thực chất và bền vững hơn.

Hợp tác khoa học - công nghệ cũng đang được thúc đẩy theo hướng gắn với đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Các lĩnh vực như công nghệ sinh học, vật liệu mới, chuyển đổi số, kinh tế số và đổi mới sáng tạo đang mở ra nhiều dư địa hợp tác mới giữa 2 nước.

Bên cạnh hợp tác kinh tế, giao lưu nhân dân tiếp tục là “điểm sáng” trong quan hệ Việt Nam - Thái Lan. Hiện nay, cộng đồng người Việt Nam và người gốc Việt Nam tại Thái Lan có hơn 100.000 người, sinh sống chủ yếu ở khu vực Đông Bắc Thái Lan. Trải qua nhiều thế hệ, cộng đồng này không chỉ hòa nhập sâu rộng vào xã hội Thái Lan, mà còn tích cực gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, đóng vai trò cầu nối quan trọng thúc đẩy giao lưu văn hóa, thương mại và du lịch giữa 2 nước.

Các địa danh như Phố Việt Nam hay Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Thái Lan đã trở thành biểu tượng sinh động cho tình hữu nghị Việt Nam - Thái Lan. Những năm gần đây, lượng khách du lịch, sinh viên và các chương trình giao lưu văn hóa giữa 2 nước không ngừng gia tăng, góp phần củng cố hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa nhân dân 2 nước.

Bên cạnh những kết quả tích cực, quan hệ Việt Nam - Thái Lan vẫn đứng trước không ít thách thức. Quy mô hợp tác kinh tế, đầu tư và khoa học - công nghệ tuy tăng nhanh nhưng chưa tương xứng với tiềm năng và vị thế của 2 nền kinh tế lớn trong ASEAN. Liên kết doanh nghiệp, kết nối hạ tầng và chuỗi cung ứng ở một số lĩnh vực còn thiếu chiều sâu.

Bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, xu hướng bảo hộ thương mại, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn và các thách thức an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh nguồn nước, an ninh năng lượng, an ninh mạng hay dịch bệnh tiếp tục tác động mạnh tới khu vực Đông Nam Á, đòi hỏi 2 nước phải tăng cường phối hợp chặt chẽ và dài hạn hơn.

Tuy nhiên, triển vọng phát triển quan hệ Việt Nam - Thái Lan trong thời gian tới vẫn rất rộng mở. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện đã tạo ra khuôn khổ chính trị mới với mức độ tin cậy và gắn kết cao hơn, mở ra điều kiện thuận lợi để 2 nước thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh ASEAN tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực đang định hình, Việt Nam và Thái Lan có nhiều điều kiện để tăng cường phối hợp nhằm thúc đẩy liên kết nội khối, củng cố đoàn kết ASEAN và nâng cao năng lực thích ứng của khu vực trước các biến động quốc tế.

Tính bổ trợ giữa 2 nền kinh tế tiếp tục là nền tảng quan trọng để mở rộng hợp tác cùng có lợi. Việt Nam có thị trường năng động, nhu cầu phát triển lớn và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực; trong khi Thái Lan có thế mạnh về công nghiệp chế biến, logistics, khoa học - công nghệ và phát triển các mô hình kinh tế xanh. Sự bổ trợ đó mở ra dư địa lớn cho hợp tác trong các lĩnh vực chuỗi cung ứng, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn.

Để phát huy hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Thái Lan, 2 nước cần tiếp tục củng cố nền tảng tin cậy chính trị; thúc đẩy hợp tác kinh tế theo hướng chất lượng, hiệu quả và bền vững hơn; tăng cường phối hợp trong quản lý tài nguyên nước, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tiểu vùng Mekong; đồng thời, coi giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là những hướng hợp tác đột phá trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, giao lưu văn hóa, giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương cần tiếp tục được thúc đẩy như một trụ cột bền vững của quan hệ 2 nước. Việc tăng cường kết nối giữa các địa phương, mở rộng hợp tác giáo dục, du lịch, văn hóa và giao lưu thế hệ trẻ không chỉ góp phần củng cố hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa nhân dân 2 nước, mà còn tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ song phương trước những biến động của tình hình khu vực và thế giới.

Những thành tựu đạt được trong 50 năm qua đã tạo nền tảng vững chắc để quan hệ Việt Nam - Thái Lan tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những mô hình hợp tác năng động, thực chất và hiệu quả hàng đầu của ASEAN. Với sự hiểu biết, tin cậy và nhu cầu hợp tác cùng phát triển ngày càng sâu sắc, quan hệ Việt Nam - Thái Lan sẽ tiếp tục có thêm nhiều động lực mới để vươn lên tầm cao mới, góp phần củng cố đoàn kết ASEAN, tăng cường năng lực tự cường khu vực và thúc đẩy hòa bình, ổn định, phát triển bền vững ở Đông Nam Á./.