Từ tinh thần đổi mới của Đại hội XIV của Đảng đến yêu cầu tổ chức thực hiện trong thực tiễn phát triển đất nước

Hội thảo do các đồng chí: PGS, TS Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS, TS Dương Trung Ý - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; GS, TS Lê Văn Lợi - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; GS, TS Nguyễn Xuân Thắng - Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương chủ trì.

Tới dự hội thảo có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; các đồng chí lãnh đạo, các nhà khoa học đến từ Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học công nghệ Việt Nam, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tài chính và cán bộ giảng viên các trường chính trị cấp tỉnh trong toàn quốc.

Hội thảo khoa học “Những giải pháp đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống” được tổ chức trong bối cảnh đặc biệt, chỉ ít ngày sau khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng bế mạc. Việc tổ chức hội thảo sớm thể hiện rõ tinh thần hành động ngay sau Đại hội, đồng thời cho thấy quyết tâm chính trị cao trong việc đưa nghị quyết nhanh chóng đi vào thực tiễn với yêu cầu quyết liệt, khẩn trương, thực chất và hiệu quả.

Phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh: Đại hội XIV của Đảng là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra một kỷ nguyên phát triển mới của đất nước trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp, nhiều thời cơ và thách thức đan xen.

Đại hội lần này không chỉ khẳng định những quan điểm, mục tiêu và nhiệm vụ lớn, mà còn thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lý luận và phương pháp tiếp cận, đặc biệt là việc ban hành Chương trình hành động kèm theo Nghị quyết.

Theo đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, đây không đơn thuần là sự đổi mới về hình thức, mà là sự chuyển biến căn bản từ tư duy chủ trương sang tư duy hành động, từ quyết tâm chính trị sang yêu cầu tổ chức thực hiện đến cùng và có hiệu quả thực chất.

Giá trị của Nghị quyết Đại hội chỉ thực sự được khẳng định khi được thể chế hóa thành chính sách đúng, được triển khai hiệu quả và tạo ra chuyển biến rõ ràng trong thực tiễn phát triển đất nước, thể hiện ở sự cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và ở việc củng cố niềm tin xã hội đối với Đảng.

Từ tổng kết thực tiễn 40 năm đổi mới, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng chỉ rõ một nhận thức ngày càng rõ nét: năng lực tổ chức thực hiện, năng lực biến chủ trương thành kết quả cụ thể đang trở thành một trong những thước đo quan trọng nhất đối với năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.

Đại hội XIV đã xác định những mục tiêu, chỉ tiêu phát triển rất cụ thể cho giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, do đó mỗi chủ trương lớn đều phải được cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch với mục tiêu rõ ràng, chỉ tiêu đo lường, thời hạn xác định và trách nhiệm phân công cụ thể.

Trên tinh thần đó, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ những nội dung mới, tinh thần mới của Văn kiện Đại hội XIV; đồng thời phân tích sâu con đường, cơ chế và điều kiện để đưa các nội dung đó vào thực tiễn cuộc sống một cách thực chất, tránh tình trạng nghị quyết đúng nhưng triển khai chậm, thiếu đồng bộ hoặc hiệu quả không tương xứng với yêu cầu và nguồn lực đã bỏ ra.

Đồng chí nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển; từ cách làm nặng về quy trình sang cách làm hướng tới kết quả; coi hiệu quả thực tiễn và phản hồi của nhân dân là thước đo quan trọng hàng đầu để đánh giá chất lượng lãnh đạo, quản lý và điều hành trong toàn bộ hệ thống chính trị.

Trong phát biểu đề dẫn phiên thảo luận thứ nhất với chủ đề “Đưa tinh thần mới của Văn kiện Đại hội XIV vào thực tiễn cuộc sống”, đồng chí Dương Trung Ý khẳng định: hội thảo khoa học hôm nay được tổ chức không chỉ để phân tích, luận giải làm rõ từng nội dung, quan điểm, nhiệm vụ trong văn kiện, mà trước hết là nhận thức rõ những nội dung mới, tinh thần mới của Đại hội XIV và con đường, cách thức đưa các nội dung, tinh thần mới đó vào thực tiễn cuộc sống.

Đồng chí Dương Trung Ý đề nghị các đồng chí đại biểu, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận, làm rõ 6 nội dung tinh thần mới chủ yếu sau:

Thứ nhất, tinh thần đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ và hiệu quả. Văn kiện Đại hội đã thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ tư duy của Đảng về phát triển, trong đó: xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm; thể chế hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng; phát triển xanh, bền vững, hiệu quả; kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu bắt buộc; hiệu quả sử dụng nguồn lực và năng suất lao động là thước đo chất lượng tăng trưởng.

Theo tinh thần của Đại hội XIV, chỉ khi đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm, đề cao hành động thực chất, gắn trách nhiệm với hiệu quả cụ thể, các quyết sách của Đại hội mới thực sự đi vào cuộc sống, tạo ra chuyển biến rõ nét và đáp ứng được yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Thứ hai, đó là tinh thần lấy lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất. Đại hội XIV coi đây là nguyên tắc xuyên suốt trong toàn bộ quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện đường lối phát triển đất nước.

Mọi chủ trương, chính sách không chỉ được xem xét ở góc độ tăng trưởng kinh tế hay hiệu quả trước mắt, mà trước hết phải hướng tới nâng cao toàn diện đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, củng cố niềm tin xã hội, bảo đảm công bằng, tiến bộ và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Lấy lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất là bước chuyển lớn trong nhận thức và định hướng phát triển của Đảng, từ cách tiếp cận thiên về mục tiêu tăng trưởng đơn thuần sang cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm, lợi ích quốc gia - dân tộc làm tối thượng.

Đặt hạnh phúc, chất lượng sống và sự phát triển toàn diện của nhân dân vào vị trí trung tâm của mọi quyết sách; đồng thời gắn chặt phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh, độc lập, chủ quyền, tạo nền tảng bền vững cho sự phát triển lâu dài của đất nước.

Thứ ba, đó là tinh thần tự lực, tự cường, tự tin và tự hào dân tộc - nền tảng sức mạnh của dân tộc Việt Nam trong bối cảnh mới. Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của những chiến công phi thường được tạo nên bởi một dân tộc tuy nhỏ về diện tích, dân số, nhưng sở hữu sức mạnh nội sinh đặc biệt mà không thế lực xâm lược nào có thể khuất phục.

Qua từng chặng đường lịch sử, Việt Nam luôn phải đối mặt với những thế lực lớn mạnh hơn gấp nhiều lần, những biến động địa - chính trị phức tạp, những thử thách nội tại của quá trình phát triển. Điều kỳ diệu là dân tộc Việt Nam không chỉ đứng vững mà còn trưởng thành mạnh mẽ qua mỗi thử thách.

Cội nguồn của sức sống mãnh liệt ấy chính là tinh thần tự lực, tự cường, được hun đúc trong suốt chiều dài lịch sử, là niềm tự tin vào bản lĩnh và trí tuệ của dân tộc và là lòng tự hào dân tộc luôn rực cháy trong mỗi con người Việt Nam.

Bốn giá trị đó hòa quyện, tạo nên sức mạnh nội sinh độc đáo làm nên mọi chiến công từ thời các Vua Hùng dựng nước, qua các triều đại chống ngoại xâm, đến Cách mạng Tháng Tám, các cuộc kháng chiến vĩ đại và công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế ngày nay.

Thứ tư, đó là tinh thần “tự chủ chiến lược” - bước phát triển mới trong tư duy lý luận và tầm nhìn kiến tạo quốc gia của Đảng. Việc lần đầu tiên xác lập phạm trù “tự chủ chiến lược” trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong tư duy lý luận của Đảng về độc lập, tự chủ và con đường phát triển bền vững của đất nước.

Đây không chỉ là sự bổ sung khái niệm, mà là sự nâng tầm nhận thức, thể hiện tầm nhìn chiến lược nhất quán, toàn diện và bao trùm, phản ánh yêu cầu khách quan của thực tiễn phát triển và hội nhập quốc tế trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, diễn biến phức tạp, khó lường.

Tự chủ chiến lược được thể hiện trên nhiều phương diện, đó là: tự chủ chiến lược về tư duy và đường lối phát triển đất nước - điều kiện tiên quyết cho con đường phát triển độc lập của Việt Nam; tự chủ chiến lược về kinh tế - nền tảng vật chất của độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; tự chủ chiến lược về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, dữ liệu lớn và chuyển đổi số; tự chủ chiến lược về văn hóa - nền tảng tinh thần của xã hội; tự chủ chiến lược về quốc phòng, an ninh, đối ngoại - trụ cột sống còn của tự chủ chiến lược quốc gia.

Quan điểm về “tự chủ chiến lược” chính sự là kế thừa và phát triển mạch nguồn tư tưởng xuyên suốt của Đảng về độc lập dân tộc, quyền tự quyết và ý chí tự lực, tự cường, được hun đúc từ truyền thống dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm của dân tộc trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, thể hiện sự chủ động lựa chọn mô hình, con đường phát triển, định vị quốc gia trong cấu trúc khu vực và toàn cầu, khẳng định bản lĩnh và sức mạnh của Việt Nam trước mọi biến động của thời đại.

Thứ năm, đó là tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trọng tâm của tinh thần này là đề cao bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của cán bộ, nhất là người đứng đầu, khuyến khích chủ động đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám hành động vì lợi ích chung, đồng thời khắc phục triệt để tâm lý sợ sai, né tránh, bệnh sợ và đùn đẩy trách nhiệm.

Đại hội XIV khẳng định rõ, giá trị của nghị quyết không nằm ở câu chữ hay khẩu hiệu, mà được kiểm chứng bằng kết quả cụ thể trong thực tiễn; bằng những sản phẩm đo đếm được, hiệu quả nhìn thấy rõ và mức độ hài lòng ngày càng cao của nhân dân. Chính tinh thần hành động thực chất đó sẽ tạo động lực mới, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Thứ sáu, đó là tinh thần hành động quyết liệt, nói ít, làm nhiều và làm đến nơi, đến chốn, làm đến cùng. Văn kiện lần này nhấn mạnh yêu cầu hành động; đề cao trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng cán bộ; kiên quyết khắc phục tình trạng “nói nhiều làm ít”, “nói hay, làm dở”, thậm chí “nói không đi đôi với làm, “tổ chức thực hiện là khâu yếu”.

Tinh thần hành động cần được cụ thể hóa thành những giải pháp cụ thể, thực hiện nghiêm túc trong toàn hệ thống. Đại hội yêu cầu tổ chức đảng các cấp khẩn trương quán triệt, học tập, thể chế hóa, cụ thể hóa, triển khai thực hiện đồng bộ, toàn diện, hiệu quả các nội dung văn kiện Đại hội; huy động mọi nguồn lực, khai thác mọi động lực; phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ Đại hội đã đề ra.

Đồng chí Dương Trung Ý nhấn mạnh rằng, để tinh thần đổi mới của Văn kiện Đại hội XIV thực sự đi vào cuộc sống, công tác lý luận, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn cần chuyển mạnh từ việc luận giải nội dung sang làm rõ điều kiện tổ chức thực hiện.

Nghiên cứu lý luận phải gắn chặt với thực tiễn, tập trung chỉ ra những điểm nghẽn thể chế, những rào cản trong tổ chức thực hiện, đồng thời đề xuất các cơ chế, giải pháp khả thi nhằm bảo đảm các quyết sách lớn của Đảng được triển khai đồng bộ, nhất quán và hiệu quả.

Phát biểu đề dẫn phiên thảo luận thứ hai với chủ đề “Đưa Chương trình hành động của Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống”, đồng chí Lê Văn Lợi cho rằng, cần tập trung phân tích yêu cầu cụ thể hóa Chương trình hành động của Đại hội XIV thành các chương trình, kế hoạch và nhiệm vụ cụ thể ở từng ngành, từng cấp.

Theo đồng chí Lê Văn Lợi, một trong những điểm nổi bật của Đại hội XIV là đề cao công tác tổ chức thực hiện, coi kết quả thực tiễn và phản hồi đánh giá của nhân dân là căn cứ quan trọng để hoàn thiện chính sách và đánh giá chất lượng lãnh đạo.

Đồng chí Lê Văn Lợi khẳng định, đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống không chỉ là nhiệm vụ của bộ máy thực thi, mà còn là yêu cầu đối với toàn bộ hệ thống chính trị và các cơ quan nghiên cứu, đào tạo, tham mưu chiến lược.

Trọng tâm của Chương trình hành động là hoàn thiện thể chế phát triển và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, nơi quyền lực được kiểm soát chặt chẽ, trách nhiệm được xác định rõ ràng và kỷ luật thực thi được đề cao.

Theo đồng chí Lê Văn Lợi, thể chế hiện nay vừa là điểm nghẽn lớn, vừa là khâu đột phá quan trọng. Do đó, cần tiếp tục đổi mới phương thức quản trị quốc gia, xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, tinh giản thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực và nâng cao trách nhiệm giải trình.

Cùng với đó, cần xây dựng môi trường khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đồng thời kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong tổ chức thực hiện.

Tại Hội thảo, các đại biểu tham gia 2 phiên thảo luận đã đề cập đến nhiều nội dung then chốt: từ đột phá chiến lược, đổi mới mô hình phát triển cho đến các giải pháp hành động từ Trung ương đến địa phương. Các vấn đề về xây dựng mô hình tăng trưởng; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số,.. được thảo luận có chiều sâu.

Bên cạnh đó là các vấn đề về thể chế, phát triển kinh tế tư nhân, các hình thức đối tác công - tư (PPP), vấn đề quốc phòng, an ninh, đối ngoại… Đặc biệt, nhiều nội dung mới trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cũng được các chuyên gia phân tích, làm rõ.

Xuyên suốt các phát biểu tại Hội thảo là sự khẳng định nhất quán quan điểm “nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và động lực của phát triển”. Đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống không chỉ là một yêu cầu chính trị, mà là tiêu chí phát triển căn bản, thể hiện ở việc các chủ trương, chính sách mang lại những chuyển biến cụ thể trong đời sống nhân dân, củng cố niềm tin xã hội và tăng cường đồng thuận quốc gia.

Phát biểu kết luận và bế mạc Hội thảo, đồng chí Đoàn Minh Huấn khẳng định tinh thần chỉ đạo của Trung ương lần này rất rõ ràng và mạnh mẽ: đó là tinh thần hành động, giải quyết vấn đề trực diện, không qua nhiều khâu trung gian như trước đây nhằm tổ chức thực hiện có hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đại hội.

Hội thảo thu hút, tập hợp được đội ngũ chuyên gia ở nhiều cơ quan, trong đó có 4 cơ quan quan trọng nên các ý kiến đều có chiều sâu. Việc tổ chức hội thảo theo hình thức tọa đàm, thảo luận bàn tròn tạo không khí cởi mở, gần gũi, giúp việc trao đổi, tiếp thu thông tin hiệu quả hơn. Những đại biểu tham gia thảo luận chuẩn bị kỹ nội dung, trình bày tự tin đem đến những thông tin hữu ích.

Hội thảo đã làm rõ nhiều vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, góp phần xác định những giải pháp trọng tâm nhằm khắc phục tình trạng nghị quyết chậm đi vào cuộc sống. Đồng chí nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ quan lý luận, nghiên cứu và đào tạo trong việc tiếp tục đồng hành cùng Đảng và Nhà nước, góp phần cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả Chương trình hành động của Đại hội XIV, qua đó hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc./.