Từ dấu mốc Top 50 đến yêu cầu nâng cao chất lượng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam

Dấu mốc mới của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam

Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, Báo cáo Chỉ số Hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu 2026, do StartupBlink công bố ngày 19-5-2026, cho thấy Việt Nam tăng 5 bậc, vươn lên vị trí thứ 50 thế giới - mức xếp hạng cao nhất từ trước đến nay.

Báo cáo đánh giá Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng nổi bật trong nhóm các quốc gia xếp hạng từ 21 - 50 toàn cầu; trong đó, Việt Nam và Thái Lan là 2 quốc gia có mức tăng trưởng nổi bật của khu vực.

Global Startup Ecosystem Index là bảng xếp hạng thường niên do StartupBlink công bố từ năm 2017, đánh giá hệ sinh thái khởi nghiệp của các quốc gia và thành phố trên toàn thế giới dựa trên nhiều tiêu chí về quy mô hoạt động, chất lượng hệ sinh thái và môi trường kinh doanh.

Ở cấp độ thành phố, Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tiên lọt Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, tăng 12 bậc, xếp hạng 98 thế giới. Thành phố hiện dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái khởi nghiệp; nổi bật ở các lĩnh vực Fintech và Blockchain, lần lượt xếp hạng 60 và 70 toàn cầu.

Ngoài Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, báo cáo năm nay cũng ghi nhận Hải Phòng xuất hiện trong nhóm 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, cho thấy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam đang từng bước mở rộng ra ngoài các trung tâm truyền thống.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam hiện có khoảng 4.000 startup, 208 quỹ đầu tư, 84 vườn ươm và hơn 20 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp ở cấp quốc gia và địa phương.

Việt Nam cũng có nhiều tổ chức, địa phương tham gia mạng lưới đối tác hệ sinh thái của StartupBlink, như Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp quốc gia, SIHUB Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Hải Phòng.

Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng quy mô hệ sinh thái, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng startup, chất lượng hỗ trợ và năng lực kết nối giữa các chủ thể trong hệ sinh thái.

Chính sách mới tạo nền cho khởi nghiệp sáng tạo

Dấu mốc vào “top” 50 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ các chủ trương, chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ngày 5-4-2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo. Đây là lần đầu tiên Việt Nam ban hành một chiến lược quốc gia riêng về khởi nghiệp sáng tạo.

Chiến lược xác định quốc gia khởi nghiệp sáng tạo là quốc gia mà mọi công dân đều có khát vọng và có thể khởi nghiệp với sự sáng tạo trong mọi lĩnh vực, dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; văn hóa đổi mới sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp, dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro, khoan dung với thất bại được khơi dậy mạnh mẽ và lan tỏa sâu rộng trong toàn dân, toàn xã hội.

Thời gian qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu hoàn thiện nhiều chính sách lớn nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, phát triển doanh nghiệp công nghệ và công nghệ chiến lược.

Trong đó, Quốc hội đã thông qua Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, lần đầu luật hóa khái niệm “công nghệ chiến lược” và “sản phẩm công nghệ chiến lược”. Trên cơ sở đó, ngày 30-4-2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg về Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia.

Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược và nhiều nhóm sản phẩm công nghệ ưu tiên phát triển, như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ lượng tử, robot, vệ tinh quỹ đạo thấp, hydrogen xanh và hạ tầng số lõi.

Đây là những lĩnh vực được kỳ vọng tạo nền tảng cho tăng trưởng mới, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Từ tăng hạng đến yêu cầu phát triển thực chất

Theo Kế hoạch hoạt động năm 2026 triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, Việt Nam đặt mục tiêu tăng 30% số lượng startup, hình thành từ 30 - 50 doanh nghiệp spin-off từ viện nghiên cứu và trường đại học; đồng thời, xây dựng ít nhất 3 trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu thương mại hóa ít nhất 5 sản phẩm công nghệ chiến lược, như chip bán dẫn, thiết bị mạng 5G, robot công nghiệp, AI và thiết bị bay không người lái; đồng thời triển khai mô hình sandbox công nghệ tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh.

Các mục tiêu trong Kế hoạch hoạt động năm 2026 triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW cho thấy khởi nghiệp sáng tạo được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cùng với mục tiêu tăng số lượng startup, hình thành doanh nghiệp spin-off từ viện nghiên cứu, trường đại học, xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, kế hoạch cũng nhấn mạnh việc thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược và triển khai mô hình sandbox công nghệ tại một số địa phương.

Việc Việt Nam lần đầu vào Top 50 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu là kết quả đáng chú ý, phản ánh sự cải thiện về thứ hạng và mức độ phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

Trong thời gian tới, trọng tâm cần tiếp tục là hoàn thiện chính sách, phát triển các chủ thể hỗ trợ khởi nghiệp, tăng liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và nhà đầu tư, đồng thời thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược./.