Từ cam kết trước Quốc hội đến kết quả trong đời sống
Chiều 12-11-2026, tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng lần đầu tiên trực tiếp trả lời chất vấn trên cương vị người đứng đầu Chính phủ. Những vấn đề được đặt ra, từ huy động nguồn lực, hiệu quả đầu tư công đến phân cấp, phân quyền và khắc phục tình trạng cán bộ né tránh trách nhiệm, đều gắn với yêu cầu thúc đẩy phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Sự trực tiếp giải trình của Thủ tướng thể hiện trách nhiệm trước Quốc hội, đồng thời mở ra cơ sở để cử tri theo dõi những định hướng điều hành của Chính phủ.
Giá trị lâu dài của phiên chất vấn sẽ tiếp tục được bồi đắp khi những định hướng ấy trở thành hành động nhất quán trong bộ máy và chuyển biến cụ thể trong xã hội.
Từ nghị trường đến đời sống là một hành trình đòi hỏi quyết tâm, năng lực tổ chức và sự phối hợp của cả hệ thống. Làm rõ những điều kiện bảo đảm cho hành trình ấy cũng là góp phần để Chính phủ thực hiện thành công trách nhiệm được giao, đáp ứng sự tin tưởng và kỳ vọng của nhân dân.
Nguồn lực, quyền hạn và trách nhiệm phải được tổ chức thành khả năng giải quyết công việc. Đó là nền tảng để quyết tâm của người đứng đầu trở thành sức hành động của bộ máy.
TS Nguyễn Sĩ Dũng
Những vấn đề tại nghị trường, yêu cầu từ đời sống
Một điểm đáng chú ý trong phần trả lời của Thủ tướng là sự gắn kết giữa huy động nguồn lực với chất lượng sử dụng, giữa trao quyền với điều kiện thực hiện, giữa trách nhiệm công vụ với kết quả công việc. Những nội dung này gợi mở cách tiếp cận có ý nghĩa đối với việc nâng cao năng lực điều hành.
Về đầu tư công, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu lựa chọn nơi đưa vốn vào, tập trung cho các dự án có sức lan tỏa, kết nối liên vùng và hạ tầng thiết yếu; đồng thời giảm số lượng dự án để hạn chế dàn trải.
Định hướng ấy đặt chất lượng phân bổ nguồn lực vào vị trí quan trọng. Một dự án được lựa chọn đúng và hoàn thành đúng lúc có thể mở ra không gian phát triển cho cả vùng. Bởi vậy, tiến độ giải ngân cần được xem xét cùng khả năng hình thành công trình hữu ích và năng lực sản xuất mới.
Về phân cấp, phân quyền, Thủ tướng đề cập việc rà soát nhiệm vụ đã giao cho địa phương, hoàn thiện quy hoạch, tiêu chuẩn, định mức và tăng cường đầu tư kết nối. Đây là những điều kiện thiết yếu để quyền chủ động được thực hiện hiệu quả.
Địa phương cần có thẩm quyền đủ rõ, nguồn lực phù hợp và cơ sở để quyết định; những nhiệm vụ vượt ranh giới hành chính cần được kết nối bằng cơ chế phối hợp hữu hiệu.
Đối với tình trạng cán bộ sợ sai, né tránh, Thủ tướng đặt vấn đề làm rõ chức trách, bảo đảm nguồn lực và đánh giá theo tiến độ, chất lượng, kết quả; đồng thời xem xét điều chuyển, thay thế người không hoàn thành nhiệm vụ. Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu khơi dậy tinh thần hành động phải đi cùng việc tổ chức công việc hợp lý và thực hiện kỷ luật công vụ.
Những định hướng trên cần được tiếp tục cụ thể hóa. Nhưng có thể nhận thấy một yêu cầu chung: nguồn lực, quyền hạn và trách nhiệm phải được tổ chức thành khả năng giải quyết công việc. Đó là nền tảng để quyết tâm của người đứng đầu trở thành sức hành động của bộ máy.
Chất lượng công vụ phải được thể hiện qua vấn đề được giải quyết, tiến độ được bảo đảm và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được đáp ứng.
TS Nguyễn Sĩ Dũng
Thiết kế con đường thực hiện cam kết
Một định hướng đúng tạo ra cơ sở quan trọng cho hành động. Để đi đến kết quả, định hướng ấy cần được chuyển thành một quá trình thực hiện có mục tiêu, điều kiện và trách nhiệm rõ ràng. Đây là công việc đòi hỏi sự chỉ đạo kiên trì của Chính phủ cùng tinh thần chủ động của từng bộ, ngành, địa phương.
Trước hết, cần xác định rõ kết quả phải đạt được. Những yêu cầu như tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả phải được cụ thể hóa cho từng nhiệm vụ: vướng mắc nào cần xử lý, cơ quan nào chịu trách nhiệm, khi nào phải hoàn thành và chuyển biến nào được mong đợi.
Mục tiêu càng rõ, bộ máy càng thuận lợi trong tổ chức thực hiện; Quốc hội và cử tri càng có cơ sở theo dõi, đánh giá. Những nhiệm vụ dài hạn cần có các mốc trung gian để nhận diện sớm sự chậm trễ.
Tiếp theo, trách nhiệm phải gắn với thẩm quyền và điều kiện thực hiện. Giao nhiệm vụ cần đồng thời xác định quyền quyết định, nguồn lực, thông tin và năng lực chuyên môn cần thiết. Khi xuất hiện trở ngại vượt thẩm quyền, cơ quan thực hiện phải có địa chỉ báo cáo và cơ chế xử lý kịp thời.
Thiết kế đầy đủ những điều kiện ấy giúp cán bộ tự tin hành động, đồng thời tạo căn cứ công bằng để xem xét trách nhiệm. Người làm đúng, chủ động vì lợi ích chung cần được bảo vệ; người trì hoãn khi đã đủ điều kiện phải chịu trách nhiệm.
Một yêu cầu đặc biệt quan trọng là kết nối trách nhiệm giữa các cơ quan. Nhiều vấn đề phát triển liên quan đồng thời đến tài chính, đất đai, xây dựng, công nghệ và tổ chức bộ máy. Mỗi cơ quan có thể hoàn thành phần việc của mình mà kết quả chung vẫn chậm nếu thiếu sự phối hợp.
Vì vậy, cần xác định đầu mối chủ trì, nghĩa vụ phối hợp, thời hạn trả lời và cấp có thẩm quyền giải quyết bất đồng. Vai trò điều phối của Chính phủ phát huy rõ nhất ở việc đưa những phần việc ấy đến một kết quả thống nhất.
Cùng với đó, cần tạo động lực thực thi bằng cách đánh giá đúng đóng góp. Chất lượng công vụ phải được thể hiện qua vấn đề được giải quyết, tiến độ được bảo đảm và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được đáp ứng.
Ghi nhận kịp thời người có sáng kiến, người dám chịu trách nhiệm và kiên quyết xử lý hành vi đùn đẩy sẽ giúp củng cố tinh thần hành động trong bộ máy.
Cuối cùng, quá trình thực hiện cần có khả năng tiếp nhận phản hồi và điều chỉnh. Chính sách đi vào đời sống có thể gặp những tình huống chưa được dự liệu. Thông tin từ cơ sở phải đến được nơi có quyền quyết định, được phân tích và xử lý kịp thời.
Phân biệt rõ bất cập của cơ chế với hạn chế trong tổ chức thực hiện sẽ giúp lựa chọn đúng giải pháp. Nhờ đó, sự chỉ đạo của Chính phủ được hỗ trợ bằng thông tin thực tiễn, còn quyết tâm thực hiện được chuyển thành năng lực giải quyết vấn đề một cách bền bỉ.

Giám sát để cam kết đi đến cùng
Để những định hướng tại phiên chất vấn được triển khai nhất quán, cần duy trì sự kết nối giữa giải trình, tổ chức thực hiện và giám sát kết quả.
Khi kết thúc phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội đã nêu yêu cầu chuẩn bị dự thảo nghị quyết bảo đảm rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, thuận lợi cho thực hiện và kiểm tra, giám sát. Đây là cơ sở quan trọng để chuyển nội dung chất vấn thành chương trình hành động có thể theo dõi.
Trong quá trình ấy, giám sát của Quốc hội góp phần tạo thêm động lực và điều kiện để Chính phủ hoàn thành nhiệm vụ. Những vướng mắc được phát hiện kịp thời giúp cơ quan điều hành có thêm thông tin để chỉ đạo; những bất cập vượt thẩm quyền của Chính phủ được xem xét trong hoạt động lập pháp và quyết định của Quốc hội. Sự đồng hành được thể hiện bằng việc cùng nhận diện đúng vấn đề, giải quyết đúng thẩm quyền và theo đuổi mục tiêu phát triển.
Mỗi nhiệm vụ sau chất vấn cần có căn cứ xác nhận mức độ hoàn thành. Khi tiến độ chưa đạt, phải làm rõ nguyên nhân: điều kiện thực hiện chưa đầy đủ, phối hợp thiếu hiệu quả, quy định còn bất cập hay người có trách nhiệm chưa làm tròn nhiệm vụ. Nhận diện đúng nguyên nhân giúp giám sát thúc đẩy được giải pháp và bảo đảm công bằng trong đánh giá.
Thông tin từ cử tri, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, báo chí và cộng đồng doanh nghiệp có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình này. Những phản ánh từ thực tế giúp đối chiếu báo cáo với kết quả phục vụ, phát hiện sớm vấn đề phát sinh.
Khi thông tin được tiếp nhận và phản hồi có trách nhiệm, giám sát trở thành nguồn hỗ trợ cải thiện chất lượng điều hành, đồng thời củng cố niềm tin của xã hội.
Một thủ tục được rút ngắn trên văn bản chỉ phát huy giá trị khi người dân thực sự giải quyết công việc thuận tiện hơn. Một nền tảng dữ liệu chỉ chứng minh hiệu quả khi giúp các cơ quan phối hợp tốt hơn và giảm yêu cầu cung cấp lại thông tin.
Ts Nguyễn Sĩ Dũng
Đo kết quả bằng giá trị đối với nhân dân
Kết quả thực hiện cam kết cần được đo bằng việc người dân, doanh nghiệp được trực tiếp thụ hưởng như thế nào. Vốn đầu tư được giải ngân phải hình thành công trình có chất lượng, đưa vào sử dụng đúng lúc và tạo thêm cơ hội phát triển.
Phân cấp, phân quyền phải giúp công việc được quyết định kịp thời, phù hợp với thực tiễn địa phương. Cải cách thủ tục phải tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm sự bất định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bởi vậy, bên cạnh chỉ tiêu hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, cần quan tâm đến tác động đối với xã hội. Một thủ tục được rút ngắn trên văn bản chỉ phát huy giá trị khi người dân thực sự giải quyết công việc thuận tiện hơn. Một nền tảng dữ liệu chỉ chứng minh hiệu quả khi giúp các cơ quan phối hợp tốt hơn và giảm yêu cầu cung cấp lại thông tin.
Đưa trải nghiệm của người thụ hưởng vào đánh giá sẽ giúp bộ máy hiểu rõ hơn chất lượng phục vụ của mình. Đó cũng là cách để mục tiêu phụng sự nhân dân trở thành căn cứ cụ thể trong từng quyết định điều hành.
Phiên trả lời chất vấn đầu tiên của Thủ tướng Lê Minh Hưng trên cương vị người đứng đầu Chính phủ mở ra những định hướng đáng chú ý và cơ sở để tiếp tục theo dõi, giám sát.
Hiện thực hóa các định hướng ấy cần sự quyết liệt của Chính phủ, sự chủ động của bộ máy, sự đồng hành của Quốc hội và sự tham gia của xã hội.
Qua từng vấn đề được giải quyết, uy tín điều hành sẽ được bồi đắp, niềm tin được củng cố. Hành trình của một cam kết chỉ hoàn tất khi vấn đề đặt ra từ đời sống được giải quyết trong đời sống./.
