Tỉnh Quảng trị xây dựng nông thôn mới, tạo nền tảng phát triển bền vững sau sáp nhập
Xác định xây dựng nông thôn mới là một trong những nền tảng thúc đẩy phát triển bền vững, tỉnh Quảng Trị tập trung gắn phát triển nông nghiệp với tái cơ cấu kinh tế nông thôn, phát huy lợi thế từng địa bàn, nâng cao chất lượng hạ tầng và đời sống nhân dân. Qua đó, từng bước hình thành diện mạo nông thôn văn minh, hiện đại, giàu bản sắc, tạo động lực phát triển đồng đều giữa các vùng trong không gian mới.

Tổ chức lại không gian phát triển nông thôn mới
Xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, khẳng định vị trí chiến lược của nông nghiệp, nông dân, nông thôn và vai trò chủ thể của nhân dân trong phát triển đất nước.
Đối với Quảng Trị, sau sáp nhập, không gian phát triển được mở rộng, tạo thêm dư địa để khai thác những tiềm năng, lợi thế đa dạng của từng vùng.
Từ đồng bằng với thế mạnh về trồng trọt, chăn nuôi; vùng gò đồi giàu tiềm năng phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả, lâm nghiệp đến khu vực ven biển có lợi thế về thủy sản và kinh tế biển, mỗi vùng đều có những thế mạnh riêng, bổ trợ cho nhau trong cấu trúc kinh tế chung.
Đây là cơ sở để tỉnh Quảng Trị đổi mới tư duy phát triển nông thôn, gắn khai thác lợi thế từng địa bàn với tăng cường liên kết vùng, tạo động lực phát triển đồng bộ và bền vững.
Xây dựng nông thôn mới sau sáp nhập cần được đặt trong tổng thể quy hoạch và chiến lược phát triển chung của tỉnh, chuyển từ tư duy phát triển theo địa giới hành chính sang tư duy liên kết vùng, phát huy lợi thế bổ trợ giữa các địa bàn.
Mỗi xã không chỉ là một đơn vị thực hiện các tiêu chí riêng lẻ, mà phải trở thành một mắt xích trong không gian phát triển thống nhất, gắn kết về sản xuất, hạ tầng, thị trường và dịch vụ; qua đó hình thành các vùng sản xuất tập trung, phát triển chuỗi giá trị nông sản, tăng cường kết nối nông thôn với đô thị, khu công nghiệp và khu kinh tế.
Để hiện thực hóa định hướng đó, cần đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện, phát huy vai trò chủ động của chính quyền cấp xã, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở và bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Quan trọng hơn, quá trình này phải gắn với sự chuyển biến trong tư duy xây dựng nông thôn mới, từ chú trọng hoàn thành số lượng tiêu chí sang nâng cao chất lượng và tính bền vững của từng tiêu chí.
Thước đo không chỉ là những tuyến đường được bê tông hóa, những công trình công cộng được xây dựng hay số tiêu chí được công nhận, mà phải là sự cải thiện thực chất về thu nhập, việc làm, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, chất lượng môi trường và mức độ hài lòng của người dân.
Đích đến của xây dựng nông thôn mới là kiến tạo không gian nông thôn phát triển hài hòa, có kinh tế năng động, hạ tầng đồng bộ, môi trường an toàn, đời sống văn hóa phong phú và người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển.

Phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao chất lượng các tiêu chí
Phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân là yếu tố quyết định chất lượng xây dựng nông thôn mới. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định: “phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, giám phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu; nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của sản phẩm”.
Do đó, tỉnh Quảng Trị cần tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng, ứng dụng khoa học, công nghệ và gắn với nhu cầu thị trường.
Lợi thế sau sáp nhập không chỉ là sự mở rộng về quy mô địa bàn, mà còn là khả năng kết nối các vùng sinh thái, hình thành những vùng nguyên liệu tập trung, chuyên môn hóa cao hơn.
Trên cơ sở phát huy thế mạnh từng địa phương, cần tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, gắn sản xuất với chế biến, xây dựng thương hiệu và tiêu thụ sản phẩm.
Cùng với đó, cần nâng cao thực chất vai trò của kinh tế hợp tác, phát triển các hợp tác xã đủ năng lực tổ chức sản xuất, kết nối thị trường và hỗ trợ nông dân tiếp cận tiến bộ kỹ thuật.
Các sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm), sản phẩm đặc trưng cần được chú trọng về chất lượng, thương hiệu và khả năng cạnh tranh; đồng thời mở rộng tiêu thụ thông qua xúc tiến thương mại và thương mại điện tử.
Đây là hướng đi quan trọng để chuyển lợi thế sản xuất thành giá trị kinh tế, khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ và nâng cao thu nhập cho người dân.
Định hướng phát triển cũng cần phù hợp với đặc điểm từng vùng. Khu vực ven biển phát huy lợi thế thủy sản, kinh tế biển và dịch vụ hậu cần nghề cá; vùng gò đồi chú trọng kinh tế rừng, cây công nghiệp, cây ăn quả và kinh tế trang trại; vùng đồng bằng đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp hàng hóa, cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ cao.
Trên tất cả các lĩnh vực, cần thúc đẩy nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và tận dụng phụ phẩm trong sản xuất. Qua đó, vừa nâng cao hiệu quả kinh tế, vừa bảo vệ môi trường và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Phát triển kinh tế phải gắn liền với nâng cao chất lượng các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội và môi trường. Việc đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi, trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa cần hướng tới tính đồng bộ, đáp ứng nhu cầu sản xuất và đời sống; đồng thời chú trọng đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng lao động, mở rộng cơ hội việc làm phi nông nghiệp.
Chuyển đổi số cũng cần được đẩy mạnh trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ nông sản, cung cấp dịch vụ công, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và nâng cao hiệu quả quản trị ở nông thôn.
Nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới cần tạo chuyển biến thực chất trong năng lực sản xuất, thu nhập, môi trường và chất lượng sống của người dân.
Đây cũng là nền tảng để tỉnh Quảng Trị phát huy hiệu quả lợi thế sau sáp nhập, xây dựng kinh tế nông thôn đa dạng, liên kết và bền vững, đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của tỉnh.

Tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện
Xây dựng nông thôn mới ở Quảng Trị đang tạo chuyển biến tích cực trên nhiều phương diện, từng bước cải thiện diện mạo nông thôn và chất lượng đời sống nhân dân.
Tại 14 xã đăng ký phấn đấu đạt chuẩn năm 2026, kết quả thực hiện các tiêu chí cho thấy nhiều tín hiệu đáng ghi nhận. Trong đó, xã Cam Lộ đã hoàn thành 10/10 tiêu chí, với 47/47 chỉ tiêu; Bắc Trạch đạt 5/10 tiêu chí.
Đáng chú ý, cả 14 xã đều đạt chỉ tiêu về hạ tầng viễn thông và tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ; 13/14 xã đạt chỉ tiêu về tỷ lệ nghèo đa chiều, 12/14 xã đạt chỉ tiêu về phát triển giáo dục.
Những kết quả này cho thấy nỗ lực của cấp ủy, chính quyền và nhân dân trong việc đưa các tiêu chí nông thôn mới gắn với những chuyển biến cụ thể trong sản xuất và đời sống.
Những kết quả đạt được cho thấy, xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Quảng Trị đang chuyển từ tư duy hoàn thành tiêu chí sang chú trọng chất lượng và tính bền vững. Mỗi tiêu chí phải thực sự trở thành động lực phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống nhân dân.
Vì vậy, chương trình cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của tỉnh, với sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, nguồn lực được phân bổ có trọng tâm và các chương trình, dự án được kết nối, bổ trợ lẫn nhau, bảo đảm hiệu quả lâu dài.
Trên cơ sở đó, cần phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, trách nhiệm điều hành của chính quyền và sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành, các cấp.
Việc phân công nhiệm vụ phải đi đôi với xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương; đồng thời đề cao tính chủ động của chính quyền cấp xã trong đánh giá tiềm năng, lựa chọn hướng phát triển phù hợp.
Do điều kiện địa hình, dân cư, tập quán sản xuất và lợi thế kinh tế giữa các địa bàn có sự khác biệt, Quảng Trị cần tránh cách làm đồng loạt, máy móc, thay vào đó là phát huy thế mạnh riêng của từng vùng trong một định hướng phát triển thống nhất.
Đặc biệt, người dân phải thực sự là chủ thể của quá trình xây dựng nông thôn mới. Sự tham gia của người dân không chỉ dừng ở đóng góp công sức xây dựng hạ tầng, chỉnh trang cảnh quan, bảo vệ môi trường, mà quan trọng hơn là chủ động phát triển sản xuất, nâng cao đời sống và gìn giữ bản sắc cộng đồng.
Khi người dân nhận thức rõ lợi ích và trực tiếp thụ hưởng thành quả, sự đồng thuận sẽ trở thành nguồn lực nội sinh, bảo đảm các tiêu chí được duy trì bền vững, khắc phục tư tưởng chạy theo thành tích và hình thức.
Trong không gian phát triển mới, xây dựng nông thôn mới mở ra cơ hội tăng cường liên kết vùng, khai thác hiệu quả hơn lợi thế về nông nghiệp, lâm nghiệp, kinh tế biển, du lịch sinh thái và văn hóa cộng đồng.
Các vùng sản xuất có điều kiện kết nối với cơ sở chế biến, thị trường tiêu thụ; những địa bàn giàu tiềm năng du lịch có thể liên kết thành các tuyến, điểm du lịch; vùng gò đồi, miền núi phát huy thế mạnh kinh tế rừng, cây trồng chủ lực và sản phẩm đặc trưng.
Qua đó, không chỉ mở rộng dư địa phát triển kinh tế nông thôn mà còn tăng cường tính bổ trợ giữa các địa bàn, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.
Vì vậy, xây dựng nông thôn mới cần được triển khai trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, gắn với cơ cấu lại nông nghiệp, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số.
Hạ tầng đồng bộ tạo điều kiện lưu thông hàng hóa, kết nối thị trường; nguồn nhân lực được nâng cao chất lượng thúc đẩy đổi mới sản xuất; cảnh quan, môi trường và bản sắc văn hóa được gìn giữ, phát huy trở thành nguồn lực cho phát triển lâu dài./.
