Tỉnh Quảng Ninh hướng tới xây dựng trung tâm logistics khu vực phía Bắc: Biến tiềm năng thành động lực phát triển

Đánh thức tiềm năng

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) - đánh giá, lợi thế về logistics của tỉnh Quảng Ninh đang rất rõ: “nếu Hải Phòng có lợi thế hơn về phát triển cảng biển, logistics Quảng Ninh có đặc điểm là gắn nhiều hơn với thương mại biên giới. Mặc dù tỉnh Quảng Ninh có Cảng Cái Lân, tuy nhiên việc phát triển vẫn chưa tương xứng với lợi thế đang nắm giữ. Đặc biệt, tỉnh Quảng Ninh đang chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ tỉnh công nghiệp - dịch vụ sang tỉnh dịch vụ - công nghiệp, tức là dịch vụ sẽ chiếm tỷ trọng cao nhất. Trong đó, sẽ chú trọng phát triển dịch vụ logistics”. Theo Quyết định số 200/QĐ-TTg, ngày 14-2-2017, của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch hành động nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2025, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Quảng Ninh ban hành Kế hoạch số 14/KH-UBND, ngày 28-7-2017 về nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Theo đó, tỉnh Quảng Ninh xác định logistics là ngành dịch vụ quan trọng trong cơ cấu tổng thể phát triển kinh tế, xã hội, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh; phát triển dịch vụ logistics lành mạnh, tạo cơ hội bình đẳng cho các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước; phát huy tối đa lợi thế vị trí địa lý chiến lược của tỉnh, đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm logistics, trung tâm dịch vụ phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế của cả vùng. Tỉnh ủy Quảng Ninh ban hành Nghị quyết số 15-NQ/TƯ, ngày 23-4-2019, về phát triển cảng biển và dịch vụ cảng biển trên địa bàn tỉnh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, với mục tiêu nâng cao hiệu quả phát triển dịch vụ cảng biển trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, kết nối hạ tầng giao thông, kho bãi khu logistics, cảng biển nhằm phát huy lợi thế vị trí chiến lược quan trọng của tỉnh.

Chỉ trong thời gian ngắn, ngành dịch vụ logistics của tỉnh Quảng Ninh trở thành một trong những ngành được các nhà đầu tư trong và ngoài nước đặc biệt quan tâm. Trong 2 năm 2017 - 2018, tổng vốn đầu tư xã hội vào lĩnh vực logistics đạt 128,2 nghìn tỷ đồng, trong đó năm 2017 đạt 60,6 nghìn tỷ đồng, tăng 10,1% so với cùng kỳ; năm 2018 đạt 67,6 nghìn tỷ đồng, tăng 11,6% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, các nhà đầu tư đến tìm hiểu cơ hội đầu tư các dự án liên quan đến hạ tầng logisitics và hoạt động logistics, tiêu biểu: Tập đoàn Rent A Port (Bỉ) và đối tác - Công ty Cảng Arov (Nga), Công ty TNHH C&N Vina (Hàn Quốc),... để nghiên cứu đầu tư Cảng Hòn Nét - Con Ong tại Cẩm Phả... Đến nay, nhiều dự án đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng khu kinh tế, khu công nghiệp, hạ tầng dịch vụ được đưa vào sử dụng, như: đường cao tốc Hạ Long - Hải Phòng - Vân Đồn và Cầu Bạch Đằng, Cảng khách quốc tế Hạ Long, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, nâng cấp Quốc lộ 18 đoạn Hạ Long - Mông Dương..., tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế vùng, liên vùng.

Một trong những giải pháp trọng tâm để phát triển dịch vụ logistics là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa. Theo đại diện Sở Công thương tỉnh Quảng Ninh, trọng tâm cải cách thủ tục hành chính được các cấp, các ngành triển khai quyết liệt theo hướng giảm thủ tục, giảm thời gian, giảm chi phí cho nhà đầu tư và nhân dân; nâng tỷ lệ thực hiện dịch vụ công trực tuyến cấp độ 3 và 4; rà soát, chuẩn hóa tăng số thủ tục hành chính thực hiện đủ 4 bước “tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt và trả kết quả” tại các Trung tâm hành chính công; tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng hạn tại Trung tâm hành chính công cấp tỉnh đạt 98,2%, cấp huyện đạt 97,8.

Hiện tại, tất cả các thủ tục khai báo hải quan tại các Chi cục hải quan đều thực hiện khai báo điện tử, triển khai chữ ký số cho 100% doanh nghiệp làm thủ tục hải quan trên địa bàn tỉnh, cập nhật toàn hệ thống tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong quá trình làm thủ tục xuất nhập khẩu qua Hệ thống thông quan tự động (VNACCS/VCIS) gắn với việc triển khai Hệ thống một cửa quốc gia, xử lý dịch vụ công trực tuyến cấp độ 3, cấp độ 4. Thời gian giải phóng, hàng nhập khẩu giảm 6 giờ (còn 28 giờ); hàng xuất khẩu giảm 4 giờ (còn 6 giờ) so với năm 2017. Nhờ sự thuận lợi và thông thoáng về thủ tục, năm 2017 - 2018, khối lượng vận chuyển hàng hóa trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh ước đạt 116,3 triệu tấn; vận chuyển hành khách ước 155,9 triệu khách; tổng doanh thu vận tải, kho bãi đạt 25,5 nghìn tỷ đồng. Tổng giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, kho ngoại quan qua các cửa khẩu, cảng biển tỉnh Quảng Ninh trong năm 2017-2018 và 6 tháng đầu năm 2019 đạt 31,4 tỷ USD.

Tạo đòn bẩy phát triển

Nhờ tận dụng tốt các lợi thế về vị trí, kết cấu hạ tầng giao thông, tỉnh Quảng Ninh vươn lên thành một trong những tỉnh dẫn đầu khu vực phía Bắc về phát triển công nghiệp và dịch vụ. Các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ logistics phát triển khá nhanh về số lượng và chất lượng. Hệ thống kho, bãi, phương tiện vận chuyển liên tục được đầu tư mới, mở rộng, nâng cấp. Các dịch vụ cung cấp khá đa dạng và hiện đại, như: dịch vụ vận tải hàng hóa và hành khách; cho thuê kho, bãi, xếp dỡ hàng hóa; đóng gói bao bì và phân phối sản phẩm; khai thác cảng biển, cảng cạn ICD; dịch vụ khai báo hải quan,... cơ bản đáp ứng tốt việc lưu thông hàng hóa.

Tuy vậy, dù các doanh nghiệp logistics của tỉnh có sự phát triển khá nhanh về số lượng, quy mô, chất lượng dịch vụ, nhưng đa số chỉ cung cấp được các dịch vụ logistics ở phương thức đơn giản (1PL - mô hình logistics tự cấp và 2PL - mô hình logistics bên thứ hai). Quy mô của doanh nghiệp dịch vụ logistics nhỏ, sức cạnh tranh yếu, kết cấu hạ tầng yếu và chưa đồng bộ; sự phối hợp, liên kết giữa các doanh nghiệp và các khâu trong chuỗi hoạt động dịch vụ logistics chưa tốt. Ngoài ra, dịch vụ logistics vẫn chưa có những giải pháp trọn gói, chưa tạo ra nhiều giá trị gia tăng, thiếu các dịch vụ gia tăng cho chuỗi cung ứng của chủ hàng... Hệ thống bến, bãi, các cảng chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển, nhất là hạ tầng dịch vụ phụ trợ. Một số kho, bãi còn nằm phân tán, đan xen trong các khu vực dân cư, dẫn đến việc vận chuyển hàng hóa còn khó khăn. Các khu công nghiệp còn phân tán, chưa thu hút được các doanh nghiệp đầu tư bài bản; hệ thống cảng biển, cửa khẩu chưa được quan tâm, ưu tiên đầu tư phát triển đồng bộ... Trên địa bàn tỉnh có 11/20 loại dịch vụ thuộc 3 nhóm, gồm: nhóm dịch vụ công (hải quan, cảng vụ, hoa tiêu...); nhóm dịch vụ kinh doanh trực tiếp tại cảng (cung ứng tàu biển, xếp dỡ hàng hóa, lưu kho bãi và cho thuê kho bãi, lai dắt và hỗ trợ kéo tàu biển, đóng mới và sửa chữa tàu biển); nhóm dịch vụ kinh doanh gián tiếp (vận tải biển, đại lý hàng hải)... Tuy nhiên, vẫn chưa hình thành chuỗi cung ứng dịch vụ hiện đại theo tiêu chuẩn và khu dịch vụ hậu cần sau cảng và logistics tại các cửa khẩu, cảng biển và vận tải đa phương thức... Các sở, ngành, địa phương chưa ý thức được hết tầm quan trọng của logistics trong phát triển kinh tế - xã hội, còn thiếu sự phối hợp để phát triển các loại hình dịch vụ logistics. Chưa có chính sách đủ mạnh để thu hút nguồn lực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng cảng biển và dịch vụ logistics.

Để tạo đòn bẩy thúc đẩy ngành dịch vụ logistics tỉnh Quảng Ninh phát triển nhanh và mạnh, cần tiếp tục tập trung tăng dần và mở rộng các dịch vụ cảng biển đường bộ, thu hút các doanh nghiệp đầu tư sản xuất tại khu công nghiệp, khu kinh tế tạo nguồn hàng cho các dịch vụ logstics; đẩy mạnh giải pháp giảm chi phí logistics, kết nối hiệu quả hệ thống hạ tầng giao thông; xây dựng cơ chế, chính sách đủ mạnh để thu hút nguồn lực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng cảng biển và dịch vụ logistics... Đồng thời, tăng cường công tác xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và kết nối các thị trường xuất khẩu; thu hút nguồn hàng từ các tỉnh trong nước, nước ngoài để xuất khẩu qua các cửa khẩu tỉnh Quảng Ninh. Khuyến khích phát triển các dịch vụ logistics thuê ngoài, tích hợp trọn gói và đồng bộ, tổ chức hoạt động theo mô hình logistics bên thứ ba (3PL) để tối thiểu hóa chi phí và bổ sung giá trị gia tăng cho hàng hóa và dịch vụ. Từng bước triển khai mô hình logistics bên thứ tư (4PL) và logisitics bên thứ năm (5PL) trên cơ sở phát triển thương mại điện tử và quản trị chuỗi cung ứng hiện đại, chuyên nghiệp và hiệu quả...

Những giải pháp đó sẽ mở ra những kỳ vọng mới, thuận lợi lớn cho thu hút đầu tư trong và ngoài nước để phát triển sản xuất công nghiệp và thương mại, tạo tiền đề cho ngành dịch vụ logistics tỉnh Quảng Ninh phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới./.