Thủ đô Hà Nội nâng cao năng lực, hiệu quả quản trị địa phương trong kỷ nguyên mới
Trong bối cảnh thế giới bước vào kỷ nguyên phát triển mới đang đặt ra yêu cầu phát triển mới đối với các đô thị trung tâm, đặc biệt là các thủ đô, ngày càng cao và toàn diện. Hà Nội - trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của đất nước và là nơi hội tụ những giá trị ngàn năm văn hiến - việc đổi mới mô hình quản trị địa phương không chỉ là một yêu cầu khách quan, mà còn là động lực nội tại của quá trình hiện đại hóa và hội nhập. Đặc biệt từ ngày 1/7/2025, Hà Nội cũng như cả nước, thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp: cấp tỉnh/thành phố và cấp xã/phường. Trong tiến hành sắp xếp lại hệ thống đơn vị hành chính cấp xã, Hà Nội đã giảm từ 579 còn 126 đơn vị. Trong điều kiện đó, nâng cao năng lực và hiệu quả quản trị địa phương ở Hà Nội không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn quản lý mới, mà còn góp phần kiến tạo nền hành chính phục vụ hiện đại, minh bạch, dân chủ, đồng thời củng cố vai trò dẫn dắt của Thủ đô trong kỷ nguyên phát triển mới.

1. Bối cảnh và yêu cầu đặt ra đối với quản trị địa phương ở Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới
Một là, xu thế và áp lực chuyển đổi mô hình quản trị
Thế kỷ XXI chứng kiến sự nổi lên mạnh mẽ của các đô thị thông minh, chính quyền điện tử, quản trị số và quản trị mở. Quá trình toàn cầu hóa, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, và đặc biệt là quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi cách thức vận hành chính quyền địa phương ở hầu hết các quốc gia. Ở Việt Nam, Chính phủ xác định rõ: “Chuyển đổi số và đổi mới mô hình quản trị là chìa khóa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn tới”1. Trong xu thế đó, các đô thị lớn, đặc biệt là thủ đô, không chỉ cần quản trị tốt hơn, mà còn phải “kiến tạo” – tức thúc đẩy phát triển toàn diện thông qua điều hành linh hoạt, ứng dụng công nghệ và huy động sự tham gia của toàn xã hội. Đây là nền tảng cho quá trình chuyển từ “chính quyền quản lý” sang “chính quyền phục vụ – đối tác phát triển”.
Hai là, triển khai chính quyền 2 cấp - Bước ngoặt quan trọng đối với quản trị địa phương ở thành phố Hà Nội
Từ ngày 1/7/2025, cả nước bước vào thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, không còn cấp trung gian (quận, huyện, thị xã) là một bước ngoặt đặc biệt quan trọng. Mô hình này giúp tinh gọn bộ máy, tăng tính tập trung, thống nhất trong điều hành, đồng thời trao quyền sâu rộng hơn cho cấp xã – nơi trực tiếp tiếp xúc và giải quyết nhu cầu của người dân. Đối với Hà Nội – một siêu đô thị đang trên đà mở rộng – đây là thách thức lớn. Việc giảm số đơn vị hành chính cấp xã/phường từ 579 xuống còn 126 (theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, ngày 12/6/2025, được thông qua tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV) về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, yêu cầu thiết kế lại toàn bộ cơ cấu tổ chức, phân quyền nhiệm vụ, phân bổ ngân sách và tái thiết hệ thống quản trị cơ sở.
Ba là, vai trò và thách thức đặc thù của Thủ đô
Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, nơi đặt trụ sở của hầu hết cơ quan Trung ương, các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, đồng thời là đầu mối kết nối vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Trong kỷ nguyên mới, Hà Nội nhất thiết phải trở thành hình mẫu của mô hình chính quyền đô thị thông minh, hiệu quả và phục vụ. Tuy nhiên, quản trị một đô thị đặc biệt rộng lớn, dân cư hơn 12 triệu người, mật độ đô thị hóa cao, kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, tốc độ tăng trưởng nhanh, khoảng cách chênh lệch phát triển giữa các vùng trong nội đô và ngoại thành vẫn khá rõ… đòi hỏi phải có một chiến lược đổi mới quản trị toàn diện, một mô hình quản trị hiện đại, linh hoạt và thân thiện hơn với người dân, nhất là ở cấp xã/phường.
2. Thuận lợi và thách thức về năng lực và hiệu quả quản trị địa phương 2 cấp ở thành phố Hà Nội hiện nay
Như trên đã đề cập, từ ngày 1/7/2025, Hà Nội chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp - một thay đổi đột phá trong quản trị đô thị, đánh dấu bước ngoặt lớn trong cải cách hành chính. Đây là mô hình chưa có tiền lệ tại Việt Nam, đòi hỏi sự đồng bộ từ tư duy lãnh đạo đến hành động cụ thể của từng cán bộ cơ sở. Trước bối cảnh đô thị hóa ngày càng nhanh, dân số ngày càng đông và yêu cầu phục vụ công dân ngày càng cao, việc chuyển đổi từ mô hình chính quyền 3 cấp sang 2 cấp vừa mang đến những thuận lợi rõ nét, vừa đặt ra không ít thách thức đòi hỏi Hà Nội phải ứng biến linh hoạt, bền bỉ và có tầm nhìn chiến lược.
Những thuận lợi
Một trong những thuận lợi dễ nhận thấy nhất là khả năng tăng tốc cải cách hành chính nhờ phân cấp mạnh mẽ. Việc trao quyền rõ ràng từ cấp thành phố xuống cấp xã/phường giúp rút ngắn quy trình xử lý thủ tục, giảm tầng nấc trung gian, từ đó thúc đẩy tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền cấp cơ sở. Cổng thông tin điện tử UBND thành phố Hà Nội cho biết chỉ trong ba tuần đầu vận hành mô hình mới, toàn thành phố đã tiếp nhận hơn 66.000 hồ sơ hành chính, với tỉ lệ giải quyết trực tuyến đạt gần 14% - một tín hiệu tích cực, hướng tới mục tiêu 80% dịch vụ công được xử lý trực tuyến vào cuối tháng 72. Đến thời điểm này, cơ bản bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp tại Hà Nội đã vận hành thông suốt và đồng bộ. Các phường như Hà Đông hay Tây Hồ đã chủ động tách riêng thủ tục chứng thực để giảm tải cho bộ phận "một cửa", giúp cải thiện thời gian phục vụ người dân và nâng cao hiệu quả công việc.
Song hành với cải cách hành chính là công cuộc chuyển đổi số được thúc đẩy mạnh mẽ, trở thành “hạ tầng mềm” thiết yếu cho quá trình vận hành mô hình mới. Hà Nội đã tái thiết kế hơn 2.000 quy trình hành chính, trong đó tập trung vào khoảng 100 thủ tục thường xuyên phát sinh hồ sơ như khai sinh, lý lịch tư pháp, đăng ký thường trú hay hồ sơ bảo hiểm xã hội cho trẻ em dưới 6 tuổi. Việc triển khai tổng đài 1022, các ki-ốt dịch vụ công và nền tảng iHanoi đã giúp người dân tiếp cận các dịch vụ công thuận tiện hơn3. Thành phố đã triển khai các tổ công tác đến tận nơi để giúp người già, người khuyết tật và người nộp thuế nhỏ lẻ thực hiện thủ tục hành chính, thay vì yêu cầu họ đến trung tâm. Đặc biệt, chiến dịch “45 ngày đêm ra quân” huy động sinh viên ngành công nghệ thông tin từ 97 trường đại học4 tại Hà Nội tham gia hỗ trợ cấp xã/phường là một minh chứng rõ ràng cho quyết tâm chuyển đổi số toàn diện. Đây là sự kết hợp giữa nguồn lực trẻ và tinh thần cộng đồng, thể hiện tầm nhìn phát triển hành chính hiện đại lấy người dân làm trung tâm của Hà Nội.
Ở cấp cơ sở, nhiều địa phương như phường Cửa Nam đã mạnh dạn ứng dụng robot AI trong phục vụ hành chính công, tạo môi trường thân thiện, hiện đại. Bà Trịnh Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam, chia sẻ: “Chúng tôi mong muốn chính quyền cơ sở gần dân, sát dân như một không gian thực sự thân thiện và gần gũi với người dân5
Một điểm sáng khác không thể bỏ qua là việc tinh giản bộ máy hành chính cấp trung gian, giúp tối ưu ngân sách và tái đầu tư hợp lý. Theo báo cáo của sở Nội vụ thành phố Hà Nội, việc cắt giảm hơn 500 vị trí đại biểu HĐND cấp quận/huyện cùng khoảng 2.000 biên chế gián tiếp từ các phòng, ban chuyên môn cấp huyện và tương đương đã giúp thành phố tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng mỗi năm6. Khoản ngân sách này đang được tái đầu tư cho hạ tầng công nghệ thông tin, đào tạo cán bộ cơ sở và cải thiện cơ sở vật chất tại các xã/phường mới sáp nhập - những nơi vốn còn thiếu thốn về điều kiện vận hành.
Một số thách thức
Bên cạnh những mặt tích cực, Hà Nội cũng đang đối diện với không ít khó khăn lớn. Việc chuyển đổi mô hình hành chính đã tạo ra những xáo trộn ban đầu. Tâm lý lo lắng, bỡ ngỡ xuất hiện ở cả cán bộ và người dân. Nhiều cán bộ cấp xã phải đảm nhiệm khối lượng công việc lớn hơn, trong khi đội ngũ chưa được đào tạo bài bản. Tình trạng quá tải công việc và thiếu hụt nhân sự tại cấp xã/phường là một trong những thách thức lớn. Chánh Văn phòng phường Hai Bà Trưng cho biết: từ khi cấp xã được phân cấp, ủy quyền giải quyết 557 thủ tục hành chính, khối lượng công việc của cán bộ, công chức tại đây tăng lên nhiều so với trước. Mỗi ngày, cán bộ phường phải giải quyết khoảng 150 hồ sơ các loại cho công dân, trong đó có khoảng 90% phải thực hiện trực tuyến7. Xã Minh Châu (huyện Ba Vì trước đây), hiện thiếu đến 19 cán bộ theo cơ cấu mới, khiến các nhân viên phải kiêm nhiệm nhiều mảng công tác, dẫn đến áp lực công việc ngày càng tăng ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ.
Song song với đó, sự sáp nhập hành chính cũng khiến quy mô dân số tăng đột biến tại một số địa phương (phường Hà Đông, dân số tăng gấp đôi so với quy mô trước đây, gần 200.000 dân). Sự gia tăng dân số đồng nghĩa với số lượng hồ sơ, thủ tục cũng tăng lên đáng kể, trong khi cán bộ chưa được chuẩn hóa năng lực hoặc chưa kịp thích ứng với quy trình hiện đại. Một số xã/phường chưa đủ cán bộ chủ chốt, thiếu nhân lực chuyên môn sâu, đặc biệt trong các lĩnh vực như địa chính, công nghệ thông tin, tài chính, đất đai. Báo cáo của Sở Nội vụ Hà Nội cho biết, có sự chênh lệch lớn về năng lực cán bộ giữa các xã. Một số cán bộ gần như “trắng” về chuyên môn khi nhận nhiệm vụ mới8
Thách thức tiếp theo đến từ hạ tầng công nghệ thông tin chưa thực sự đồng bộ. Một số phần mềm hành chính công vẫn chưa liên thông dữ liệu giữa các cơ quan như hộ tịch, bảo hiểm xã hội và cư trú; gây nên hiện tượng trùng lặp, sai lệch hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ. Các địa phương sau sáp nhập, nhất là các xã vùng sâu, vùng xa, điều kiện đường truyền Internet không ổn định, thiết bị hỗ trợ còn thiếu thốn, khiến việc triển khai chữ ký số, hóa đơn điện tử hay xử lý hồ sơ đất đai trực tuyến gặp nhiều trở ngại. Theo Cổng thông điện tử của UBND thành phố Hà Nội, từ ngày 1 đến 12/7, ghi nhận 486 lỗi, đã xử lý 407 lỗi và tiếp tục khắc phục số còn lại; có 235 yêu cầu điều chỉnh quy trình và 47 vấn đề liên quan đến phân quyền cán bộ. Tính đến ngày 13/7, đã có 92/126 xã, phường hoàn tất cập nhật dữ liệu lên hệ thống giám sát đánh giá theo Nghị quyết 57. Tuy nhiên, còn 34 đơn vị chưa hoàn thành cập nhật, trong đó 3 phường có chỉ tiêu chưa bền vững9. Mặt khác, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cấp, các ngành trong nội bộ thành phố vẫn chưa đồng bộ. Mỗi sở, ngành hiện vẫn đang sử dụng phần mềm quản lý riêng, thiếu tích hợp và liên thông. Theo đánh giá trong Báo cáo Chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) của Bộ Nội vụ năm 2024, Hà Nội tuy đứng đầu về cung cấp dịch vụ công trực tuyến nhưng lại chỉ xếp hạng ba về mức độ hài lòng của người dân trong lĩnh vực liên thông thủ tục hành chính, cho thấy sự thiếu nhất quán trong xử lý hồ sơ xuyên cấp, xuyên ngành10.
Một vấn đề khác mang tính tâm lý nhưng ảnh hưởng rõ rệt tới hiệu quả triển khai là sự chưa thích nghi của cán bộ và người dân trước mô hình vận hành mới. Một số cán bộ cấp xã/phường vẫn còn bỡ ngỡ khi tiếp cận quy trình số hóa, chưa quen với việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ trực tuyến. Trong khi đó, người dân, đặc biệt là người cao tuổi, vẫn còn tâm lý e ngại công nghệ. Việc tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến vẫn chưa thực sự phủ đều và hiệu quả tại một số địa phương.
Ngoài những vấn đề về con người và công nghệ, điều kiện cơ sở vật chất cũng là một rào cản không nhỏ. Các xã/phường mới sáp nhập như Minh Châu, Yên Bài, hay Tân Hòa hiện chưa có trụ sở hành chính độc lập, phải làm việc tại địa điểm tạm hoặc chia sẻ không gian sinh hoạt với các đơn vị khác. Việc thiếu nhà công vụ khiến một số cán bộ phải di chuyển hàng chục km (thậm chí 80km) mỗi ngày để làm việc, ảnh hưởng đến hiệu quả công tác cũng như sự gắn bó lâu dài với địa phương. Ở xã Minh Châu, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều cán bộ từ các địa bàn khác được điều động, phân công công tác về đây. Tuy nhiên, hiện xã chưa có quỹ nhà công vụ, điều kiện sinh hoạt và đi lại hằng ngày cho cán bộ ở xa, ảnh hưởng đến chất lượng công tác và khả năng gắn bó lâu dài11.
Một điểm nghẽn khác là cơ chế phân cấp – phân quyền chưa gắn liền với trách nhiệm giải trình rõ ràng. Mặc dù các văn bản của Trung ương và thành phố đều khẳng định chủ trương “giao quyền gắn với giao trách nhiệm”, song trên thực tế, nhiều nhiệm vụ vẫn bị “dồn lên” cấp thành phố xử lý, trong khi cấp xã/phường lại thiếu thẩm quyền hoặc bị ràng buộc quá mức bởi thủ tục hành chính. Tình trạng này không chỉ gây quá tải cho các cơ quan thành phố mà còn làm chậm quá trình xử lý công việc ở cơ sở. Ví dụ, trong việc cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ, dù đã có hướng dẫn phân quyền cho cấp xã/phường tại các khu vực được quy hoạch chi tiết, nhưng nhiều nơi vẫn phải xin ý kiến hoặc chờ phê duyệt từ Sở Xây dựng, dẫn đến kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ12.
Cuối cùng, cơ chế giám sát, phản biện xã hội của nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các thành viên trong quản trị địa phương còn mang tính hình thức, chưa thực sự đi vào chiều sâu. Dù đã có các kênh tiếp nhận phản ánh như cổng dịch vụ công, Tổng đài 1022, ứng dụng iHanoi... nhưng việc xử lý thông tin phản hồi còn chậm; các báo cáo giám sát chưa trở thành căn cứ để điều chỉnh chính sách. Mô hình quản trị đồng kiến tạo – nơi người dân tham gia không chỉ với tư cách là người thụ hưởng mà còn là chủ thể xây dựng chính sách – vẫn còn xa trong thực tiễn.
3. Yêu cầu về năng lực và hiệu quả quản trị địa phương 2 cấp ở thành phố Hà Nội hiện nay
Yêu cầu nâng cao năng lực và hiệu quả quản trị địa phương ở Hà Nội không chỉ là vấn đề kỹ thuật – hành chính mà còn là một bài toán chiến lược về thể chế, năng lực nhà nước, chất lượng phục vụ người dân và thúc đẩy phát triển đô thị bền vững. Quản trị địa phương trong kỷ nguyên mới phải thích ứng với yêu cầu kép: vừa bảo đảm tính thống nhất - hiệu lực trong lãnh đạo, điều hành, vừa thể hiện sự linh hoạt - gần dân - hiệu quả ở cấp cơ sở. Do đó, một số yêu cầu cốt lõi sau đây là nền tảng thiết yếu để Hà Nội định hình mô hình quản trị hiện đại, phù hợp với đặc thù Thủ đô.
Một là, việc thiết kế một mô hình quản trị “hai cấp” nhưng “một thể thống nhất” đòi hỏi sự phân định rõ ràng và hợp lý chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn giữa cấp thành phố và cấp xã/phường. Việc chồng lấn, đùn đẩy hoặc thiếu rõ ràng trong phân cấp sẽ gây ra sự lãng phí nguồn lực và giảm hiệu quả quản lý. Trong Nghị quyết số 97/2019/QH14 thí điểm mô hình tổ chức chính quyền đô thị tại Hà Nội (trước khi mở rộng toàn quốc vào năm 2025), Quốc hội đã khẳng định nguyên tắc phân cấp mạnh, song phải đi kèm với tăng cường kiểm tra, giám sát và bảo đảm quyền chủ động cho cấp xã/phường trong việc xử lý tình huống phát sinh tại địa bàn quản lý. Ví dụ, trong lĩnh vực quy hoạch – phát triển đô thị, cấp xã/phường cần được ủy quyền tiếp nhận và phản biện quy hoạch phân khu, tổ chức lấy ý kiến nhân dân, nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng thuận và phù hợp thực tiễn. Đồng thời, Hà Nội cần thiết lập cơ chế điều phối liên ngành, đặc biệt trong các lĩnh vực chồng chéo như quản lý không gian ngầm, giao thông công cộng, phòng chống thiên tai, phát triển nhà ở xã hội… Các mô hình như “tổ công tác liên ngành đô thị” có thể thí điểm theo hướng kết hợp cán bộ chuyên môn của sở ngành, quận/huyện cũ (nay đã giải thể) và địa phương để xử lý công việc hiệu quả, không đứt gãy. Mô hình quản trị hai cấp chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi từng cấp được “trao quyền đúng – làm đúng việc – chịu trách nhiệm thật”.
Hai là, năng lực của hệ thống chính trị ở cấp xã/phường chính là “điểm tựa” vận hành của toàn bộ bộ máy quản trị địa phương. Trong báo cáo giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội năm 2023 về tổ chức chính quyền cơ sở tại Hà Nội, có tới 67% đơn vị cấp phường gặp khó khăn về thiếu cán bộ chuyên môn phù hợp vị trí việc làm, dẫn đến chậm xử lý thủ tục hành chính, kém hiệu quả trong điều hành phòng chống dịch, an sinh xã hội hay bảo vệ môi trường13. Do vậy, Hà Nội cần đẩy mạnh tái cấu trúc bộ máy cấp xã/phường theo hướng tinh gọn - chuyên nghiệp - đa nhiệm, nhưng vẫn phân vai rõ ràng. Các chức danh “kiêm nhiệm”, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa – xã hội, cần có chuẩn năng lực cụ thể, được hỗ trợ bằng công nghệ số. Đồng thời, việc đổi mới công tác tuyển dụng, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ cần dựa vào năng lực thực tiễn, phẩm chất đạo đức và khả năng thích ứng với các yêu cầu quản trị công hiện đại. Hà Nội nên áp dụng mô hình thi tuyển cạnh tranh theo vị trí việc làm cho các chức danh đứng đầu/phó chủ tịch UBND phường, trưởng bộ phận một cửa, cán bộ công nghệ thông tin…, tạo cơ hội thu hút nhân lực chất lượng cao, kể cả từ khu vực tư nhân. Ngoài ra, cần có chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ xã/phường về quản trị số, kỹ năng tương tác với người dân trên nền tảng số, kỹ năng phân tích dữ liệu địa phương… theo phương thức “tại chỗ - linh hoạt - thực chiến”.
Ba là, chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà phải trở thành trụ cột trong mô hình quản trị địa phương. Đến tháng 6/2025, nền tảng “Hà Nội số” đã có hơn 6,8 triệu tài khoản người dùng, tiếp nhận 78.000 phản ánh hiện trường, xử lý trực tuyến trên 250 dịch vụ công14. Tuy nhiên, mức độ sử dụng thực chất ở cấp xã/phường vẫn còn khiêm tốn, nhiều nơi chỉ dừng ở việc “truyền thông hình ảnh”, chưa tích hợp vào quy trình công vụ. Để khắc phục, Hà Nội cần phát triển hệ thống dữ liệu điều hành (dashboard) cho mỗi xã/phường với các chỉ số về dân cư, y tế, giáo dục, môi trường, an ninh... theo thời gian thực, hỗ trợ lãnh đạo địa phương ra quyết định chính xác, kịp thời. Bên cạnh đó, nên thiết lập các trạm dịch vụ số cộng đồng tại các khu vực dân cư đông đúc, nơi người cao tuổi, người lao động phổ thông có thể truy cập, được hỗ trợ bởi đội ngũ cán bộ số tình nguyện hoặc học sinh – sinh viên theo chương trình công dân số trẻ. Đồng thời, cần tích hợp dữ liệu từ hệ thống camera an ninh, cảm biến môi trường, bản đồ quy hoạch số vào hệ thống quản lý của UBND xã/phường, bảo đảm tương tác đa chiều - đa nguồn dữ liệu - đa chủ thể.
Cuối cùng, tinh thần “quản trị vì người dân” phải thấm sâu trong toàn bộ quy trình ra quyết định, thực thi và giám sát chính sách địa phương. Trong những năm gần đây, Hà Nội đã có bước tiến trong thực hiện chính quyền thân thiện, như mô hình “chính quyền điện tử phục vụ” (quận Nam Từ Liêm trước đây), mô hình “khu dân cư số hóa” tại phường Phan Chu Trinh (quận Hoàn Kiếm trước sáp nhập)… Tuy nhiên, các hình thức đối thoại trực tuyến, khảo sát sự hài lòng của người dân theo thời gian thực vẫn còn manh mún. Cần mở rộng các nền tảng tiếp nhận phản ánh - góp ý như Cổng 1022, fanpage của UBND phường, và đặc biệt là tích hợp cơ chế “đánh giá tức thì” (real-time feedback) sau mỗi giao dịch hành chính. Việc người dân chấm điểm cán bộ, dịch vụ ngay trên ứng dụng sẽ tạo áp lực cải cách, thúc đẩy cạnh tranh tích cực giữa các đơn vị. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cần thúc đẩy cơ chế “đồng kiến tạo chính sách” thông qua các hội nghị công dân, tổ dân phố thông minh, hoặc nhóm chuyên gia - người dân đồng xây dựng quy định cộng đồng. Khi người dân không chỉ là “đối tượng thụ hưởng” mà trở thành chủ thể trong hoạch định - giám sát - thực thi chính sách, thì quản trị địa phương mới thực sự “bắt rễ từ thực tiễn - lan tỏa từ lòng dân”.
Tóm lại, việc nâng cao năng lực và hiệu quả quản trị địa phương tại Hà Nội trong bối cảnh mô hình hai cấp đòi hỏi một tư duy thể chế đổi mới, một nền hành chính linh hoạt và một hệ sinh thái công nghệ - con người được đầu tư đồng bộ. Bốn yêu cầu cốt lõi nêu trên chính là nền móng để Thủ đô không chỉ thích ứng với mô hình chính quyền mới, mà còn đi tiên phong trong cải cách hành chính, hiện đại hóa quản trị và xây dựng nền dân chủ cơ sở thực chất trong kỷ nguyên chuyển đổi số.
Kết luận
Tổng thể, dưới góc nhìn dài hạn, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là sự chuẩn bị cho Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới: xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, phục vụ dân cư đa dạng và đang tăng nhanh, đồng thời khai thác hiệu quả các nguồn lực xã hội. Mặc dù khó khăn là điều không tránh khỏi, nhưng với quyết tâm chính trị mạnh mẽ, sự đồng thuận của người dân và chiến lược hành động bài bản, Hà Nội đang đi đúng hướng để hiện thực hóa một nền hành chính phục vụ, minh bạch và hiệu quả hơn. Nhìn lại sau một thời gian ngắn vận hành, mô hình mới đã cho thấy khả năng tạo ra cú hích cả về cấu trúc tổ chức lẫn tư duy quản lý. Nếu tiếp tục duy trì nhịp độ cải cách như hiện nay, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu của cả nước về cải cách hành chính đô thị, mở ra tiền lệ cho những địa phương lớn khác như Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng hay Hải Phòng học hỏi và triển khai./.
1 Thủ tướng Chính phủ: Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến 2030. Quyết định số 749/QĐ-TTg, ngày 3/6/2020
2 Phương Ngân: “Bài học lớn” của Hà Nội sau 3 tuần vận hành chính quyền 2 cấp. Nguồn: https://laodongthudo.vn/bai-hoc-lon-cua-ha-noi-sau-3-tuan-van-hanh-chinh-quyen-2-cap-194690.html, ngày 24/7/2025
3 Theo Tapchicongthuong.vn: Chuyển đổi số - Chìa khóa để Hà Nội vận hành thông suốt chính quyền 2 cấp. Nguồn: https://dangcongsan.vn/bocongthuong/tin-tuc-hoat-dong/chuyen-doi-so-chia-khoa-de-ha-noi-van-hanh-thong-suot-chinh-quyen-2-cap.html, ngày 26/7/2025
4 Theo Tapjchicongthuong.vn. Tài liệu đã dẫn
5 Phương Ngân: “Bài học lớn” của Hà Nội sau 3 tuần vận hành chính quyền 2 cấp. Tài liệu đã dẫn
6 Vương Thị Yên: Thành phố Hà Nội triển khai chính quyền địa phương 2 cấp - không để gián đoạn phục vụ người dân, doanh nghiệp. Nguồn: https://tcnn.vn/news/detail/68561/Thanh-pho-Ha-Noi-trien-khai-chinh-quyen-dia-phuong-2-cap---khong-de-gian-doan-phuc-vu-nguoi-dan-doanh-nghiep.html, ngày 31/7/2025
7 Đình Hiệp: Sau một tháng Hà Nội thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp:Vận hành trơn tru, phục vụ nhân dân tốt hơn. Nguồn: https://hanoimoi.vn/sau-mot-thang-ha-noi-thuc-hien-mo-hinh-chinh-quyen-dia-phuong-2-cap-van-hanh-tron-tru-phuc-vu-nhan-dan-tot-hon-710928.html, ngày 31/5/2025
8 Hồng Kiều: Chính quyền địa phương 2 cấp: Cần lấp đầy khoảng trống năng lực cán bộ cấp xã. https://phunuvietnam.vn/chinh-quyen-dia-phuong-2-cap-can-lap-day-khoang-trong-nang-luc-can-bo-cap-xa-20250728093951235.htm, ngày 28/7/2025
9 Minh Thu – Minh Quốc: Hà Nội tháo gỡ khó khăn, tăng tốc triển khai chuyển đổi số tại cơ sở. Nguồn: https://hanoi.gov.vn/videos/ha-noi-thao-go-kho-khan-tang-toc-trien-khai-chuyen-doi-so-tai-co-so-4250715094559701.htm, ngày 15/7/2025
10 Chí Kiên: Hà Nội đứng thứ ba về Chỉ số cải cách hành chính năm 2024. Nguồn: https://hanoimoi.vn/ha-noi-dung-thu-ba-ve-chi-so-cai-cach-hanh-chinh-nam-2024-698094.html, ngày 6/4/2025
11 Đình Hiệp: Sau một tháng Hà Nội thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp:Vận hành trơn tru, phục vụ nhân dân tốt hơn. Tài liệu đã dẫn.
12 Sở Xây dựng Hà Nội (2024): Hướng dẫn về phân cấp cấp phép xây dựng trong khu dân cư. Truy cập tại: https://soxaydung.hanoi.gov.vn
13 Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Báo cáo giám sát về tổ chức chính quyền địa phương tại Hà Nội, tháng 10/2023
14 UBND Thành phố Hà Nội: Báo cáo kết quả thực hiện Đề án Hà Nội số đến tháng 6/2025.