Thênh thang ngọn gió tháng giêng

Gió xuân đã về. Những luồng gió non đầu năm khẽ thổi, mềm như một dải lụa mỏng lướt qua tay, qua má. Mưa xuân lất phất, đủ để khuôn mặt lạnh đi một chút nhưng trái tim lại ấm lên kỳ lạ. Tôi hít căng lồng ngực. Trong hơi thở ấy có mùi đất, mùi lá, mùi mưa bụi lay phay và cả cảm giác thanh tân mà chỉ tháng giêng mới mang đến.

Khói hương trong sân chùa quyện trong gió xuân nửa thực nửa mơ. Người làng đến chùa khá đông, nhưng ai cũng đi nhẹ, nói khẽ. Tôi thắp nén nhang, gửi một lời nguyện bình an, rồi xin một nhành lộc xuân nhỏ. Lộc năm nào cũng vậy, chỉ là chút lá, chút nụ non ở chùa làng, nhưng lòng tôi vui khi cầm trên tay cành lộc đầu tiên của năm mới.

Trên đường xuống đồi, gió xuân thổi mạnh hơn một chút. Tre reo, lá mít xạc xào. Những thanh âm quen thuộc dưới ngọn gió đầu năm, bỗng trở nên trong trẻo và thiêng liêng hơn. Tôi thong thả rẽ vào con ngõ nhà mình, thấy lòng hân hoan...

Khi cánh cổng gỗ hé mở, tôi chính là người xông đất đầu tiên. Nhà tôi không đặt nặng chuyện phải chọn tuổi hợp để xông đất. Bố mẹ tôi vẫn bảo: “chỉ cần lòng mình an, thì năm mới cũng sẽ an”. Bên hàng xóm thì khác, họ tính tuổi, tính mệnh, chờ đúng người hợp vía bước vào lúc giao thừa. Nhưng có lẽ mỗi gia đình mỗi nếp, mỗi niềm tin - và tất cả đều là một phần rất đời của làng quê Bắc Bộ.

Tay vẫn cầm nhành lộc xuân, tôi đứng trước khoảng sân gạch chiều nay mấy chị em tôi đã rửa sạch sẽ, đỏ au. Gió xuân đưa vào nhà mùi trầm bố vừa thắp cúng giao thừa. Không gian như bỗng rộng hơn, trong hơn. Chỉ mới một khoảnh khắc giao thừa trôi qua, mà tâm hồn con người dường như đã kịp thay áo mới. Nếu chiều 30 là sự vội vàng, tất bật để chuẩn bị cho bữa tất niên, cỗ cúng giao thừa và bao nhiêu việc không tên, thì bước qua phút giao thừa, lòng ai cũng chậm lại, nhẹ nhõm đến lạ lùng.

Rồi tôi nhận ra: gió xuân không chỉ mang mùi hương trầm, mùi nồi bánh chưng nhà ai vớt muộn. Gió còn mang theo hương của các loài hoa đang thức trong sân vườn. Ở góc sân, cây quất mà anh trai tôi chăm suốt cả tháng chạp vẫn còn rực rỡ những chùm quả chín, chen giữa những quả còn xanh và vài bông hoa trắng muốt mới hé.

Sau hàng rào, hương bưởi đầu mùa bắt đầu lan nhẹ, dìu dịu mà sâu đến ngỡ ngàng. Cây thiết mộc lan bên bờ rào cũng góp vào một nốt hương ngọt ngào, làm cả khoảng sân như sáng thêm. Tất cả những hương ấy hòa vào nhau thành một mùi khó gọi tên - thứ hương chỉ có vào những đêm đầu tháng giêng, khi gió xuân ghé về. Mỗi lần hít vào, tôi có cảm giác như trong mình được tưới thêm một nguồn sinh khí mới, trong trẻo và đầy hy vọng.

Gió xuân còn mang theo âm thanh. Bên khu bếp cũ kỹ của bác hàng xóm, tiếng gà cất tiếng gáy đầu tiên của năm mới. Âm thanh ấy trong và giòn đến mức tôi tưởng con gà đang đứng ngay trước mặt. Ở phố, tiếng gà gáy đã thành điều xa xỉ; chỉ khi về quê, người ta mới còn nghe được thanh âm đánh thức cả một bầu trời tuổi thơ. Tiếng gà ấy, được gió nâng lên, vang xa, khiến tôi như vừa đi qua một cánh cửa thời gian để trở về những buổi sớm mù sương năm nào.

Từ xóm bên, tiếng trống nhà thờ họ vọng lại. Rồi tiếng trống đình làng cũng nổi lên - các cụ cao niên đã kết thúc buổi tế lễ đêm giao thừa. Ở làng Việt, tháng giêng cũng là mùa lễ hội. Hội xuân bao giờ cũng có những trận cờ người ở sân đình... Gió xuân đưa tiếng trống lúc dồn dập, lúc ngân dài. Khi gió thổi, âm thanh ấy bỗng đầy đặn hơn, lan xa hơn, như đang gọi những hồn vía còn mải nơi đâu trở về với nếp xưa làng cũ.

Dẫu làng Việt hôm nay đã đổi thay nhiều thì tết ở làng vẫn giữ được linh hồn riêng của nó. Và có lẽ, linh hồn ấy nằm trong gió tháng giêng: trong mùi hương hoa quất, hoa bưởi, trong tiếng gà gáy, tiếng trống đình, trong cái se lạnh mỏng tang quyện mưa phùn, trong niềm tin thầm lặng vào những khởi đầu tốt đẹp.

Đứng ở hiên nhà, cành lộc xuân bé nhỏ khẽ rung theo từng đợt gió đầu năm, tôi thấy lòng mình mềm ra, trong sáng đến lạ. Gió tháng giêng vẫn thênh thang thổi, vẫn mang đến mùi hương, âm thanh và cả lời chúc bình an của đất trời. Và tôi, người phụ nữ quê trở về giữa mùa xuân, chỉ đứng yên mà cảm ơn khoảnh khắc này - khoảnh khắc mà một năm mới thực sự mở ra.

Và tôi hiểu, tháng giêng đâu chỉ là thời gian.

Nó là cánh cửa của ký ức, là nhịp khẽ giữa cũ và mới, giữa bình yên và hy vọng.

Dù ta đi xa đến đâu, chỉ cần một cơn gió xuân thoảng qua, lòng đã thấy mềm lại.

Bởi gió tháng giêng chính là quê hương, là tiếng gọi êm đềm mà đất trời dành riêng cho mỗi người./.