Thế giới trong vòng xoáy bất ổn: Địa-chính trị, năng lượng và công nghệ định hình trật tự mới

Trung Đông: Điểm nóng leo thang với nguy cơ lan rộng toàn khu vực

Trong tuần qua, Trung Đông tiếp tục là tâm điểm của bất ổn toàn cầu khi xung đột giữa Israel, Hezbollah và Iran leo thang đáng kể. Tại Beirut (Lebanon), ngày 8-4-2026, Israel tiến hành một trong những đợt không kích lớn nhất kể từ khi xung đột bùng phát, gây thiệt hại nặng nề cho khu vực dân cư.

Hình ảnh từ hiện trường cho thấy, lực lượng cứu hộ phải làm việc liên tục giữa các đống đổ nát để tìm kiếm người sống sót. Cùng thời điểm, tại miền Nam Lebanon, quân đội Israel triển khai thêm lực lượng mặt đất từ ngày 7-4 nhằm đẩy lùi các đơn vị Hezbollah khỏi khu vực biên giới.

Các cuộc giao tranh ác liệt được ghi nhận tại Bint Jbeil và nhiều khu vực chiến lược khác. Song song, tại Israel, ngày 6-4, nhiều khu vực trung tâm bị tấn công bằng tên lửa từ phía Iran, khiến dân thường phải sơ tán khẩn cấp vào các hầm trú ẩn.

Đáng chú ý, dù Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần, Israel khẳng định chiến dịch quân sự tại Lebanon không nằm trong phạm vi thỏa thuận này.

Tình hình càng trở nên phức tạp khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad (Pakistan) ngày 10 - 12-4 thất bại, khiến hy vọng hạ nhiệt xung đột gần như bị dập tắt. Hệ quả là một cuộc đối đầu đa tầng đang hình thành: Israel - Hezbollah - Iran - Mỹ, với nguy cơ lan rộng ra toàn khu vực Trung Đông.

Khủng hoảng eo biển Hormuz: Cú sốc năng lượng toàn cầu

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất tuần qua là việc Mỹ triển khai phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.

Ngày 11 - 13-4-2026, Mỹ chính thức tiến hành chiến dịch kiểm soát tuyến hàng hải này sau khi các cuộc đàm phán với Iran thất bại. Washington tuyên bố sẽ ngăn chặn hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, đồng thời cảnh báo sẽ tấn công các tàu vi phạm lệnh phong tỏa.

Mặc dù vậy, dữ liệu vận tải cho thấy một số tàu chở dầu vẫn vượt qua eo biển trong ngày đầu tiên áp dụng biện pháp này, làm dấy lên lo ngại về hiệu quả thực tế của lệnh phong tỏa.

Hệ quả tức thì là giá dầu thế giới tăng mạnh. Ngày 12-4, giá dầu Brent vượt ngưỡng 100 USD/thùng - mức cao nhất trong nhiều tháng, kéo theo biến động mạnh trên các thị trường tài chính toàn cầu.

Các chuyên gia năng lượng nhận định đây là một trong những cú sốc lớn nhất đối với thị trường dầu mỏ trong nhiều năm gần đây, với nguy cơ kéo theo lạm phát và bất ổn kinh tế diện rộng nếu tình hình không sớm được kiểm soát. Eo biển Hormuz - vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu - một lần nữa trở thành “yết hầu” của kinh tế thế giới.

Mỹ: Chính sách cứng rắn và hệ lụy toàn cầu

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Mỹ tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn cả về quân sự lẫn chiến lược kinh tế. Sau khi các cuộc đàm phán với Iran thất bại vào ngày 11 - 12-4-2026 tại Islamabad, chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định áp dụng biện pháp phong tỏa hàng hải, đồng thời để ngỏ khả năng nối lại đàm phán trong thời gian tới nếu đạt được điều kiện phù hợp.

Động thái này phản ánh cách tiếp cận “vừa gây áp lực - vừa để cửa đàm phán” của Washington. Tuy nhiên, nó cũng khiến thị trường toàn cầu rơi vào trạng thái bất ổn, khi các doanh nghiệp và nhà đầu tư phải đối mặt với rủi ro địa-chính trị ngày càng gia tăng.

Bên cạnh đó, chính sách ưu tiên an ninh năng lượng và kiểm soát chuỗi cung ứng tiếp tục được Mỹ đẩy mạnh, cho thấy xu hướng dịch chuyển sang mô hình kinh tế mang tính tự chủ cao hơn trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.

Nga - Ukraina: Xung đột kéo dài và trạng thái “bình thường mới”

Tại Đông Âu, xung đột giữa Nga và Ukraina tiếp tục kéo dài với cường độ cao, trong bối cảnh các nỗ lực ngừng bắn mang tính tạm thời không mang lại hiệu quả thực chất.

Trong những ngày đầu tháng 4-2026, hai bên từng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn nhân dịp lễ Phục sinh. Tuy nhiên, thỏa thuận này nhanh chóng sụp đổ khi cả Nga và Ukraina đều cáo buộc đối phương vi phạm hàng nghìn lần chỉ trong thời gian ngắn, cho thấy mức độ thiếu tin cậy nghiêm trọng giữa hai bên.

Song song, các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng vẫn tiếp diễn. Trước đó, nhiều đợt không kích và tấn công bằng UAV đã gây thiệt hại lớn cho các thành phố như Kharkiv và Dnipro, làm gián đoạn hệ thống năng lượng và ảnh hưởng trực tiếp đến dân thường.

Thực tế này phản ánh một xu hướng rõ rệt: chiến tranh đang chuyển sang giai đoạn tiêu hao dài hạn, nơi cả hai bên tập trung vào việc làm suy yếu hạ tầng và năng lực kinh tế của đối phương.

Giới phân tích nhận định rằng xung đột Nga – Ukraina đang dần trở thành một trạng thái “bình thường mới” trong cấu trúc an ninh châu Âu, với tác động kéo dài đến thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trung Quốc và cuộc đua kinh tế - công nghệ

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chịu áp lực từ xung đột địa-chính trị và rủi ro năng lượng, Trung Quốc đang điều chỉnh chiến lược tăng trưởng theo hướng thận trọng hơn, đồng thời duy trì đầu tư vào các lĩnh vực then chốt.

Theo hãng tin Al Jazeera, tại kỳ họp Quốc hội Trung Quốc tổ chức ở Bắc Kinh ngày 5-3-2026, chính phủ nước này đã đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 trong khoảng 4,5% - 5%, mức thấp hơn so với các năm trước, phản ánh những thách thức từ nhu cầu trong nước yếu và môi trường quốc tế bất ổn.

Song song với việc điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng, Bắc Kinh tiếp tục nhấn mạnh vai trò của đầu tư vào công nghệ và hạ tầng hiện đại, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng và sản xuất tiên tiến. Đây được xem là các trụ cột chiến lược nhằm duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ với Mỹ ngày càng gia tăng.

Giới quan sát nhận định rằng Trung Quốc đang chuyển dần từ mô hình tăng trưởng dựa vào bất động sản và xuất khẩu sang mô hình dựa trên công nghệ và tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là niềm tin tiêu dùng chưa phục hồi hoàn toàn.

Xu hướng này phản ánh một thực tế rõ ràng: cạnh tranh toàn cầu đang dịch chuyển mạnh sang lĩnh vực công nghệ lõi, nơi AI, dữ liệu và năng lượng trở thành những yếu tố quyết định vị thế quốc gia trong dài hạn.

Kết luận: Một trật tự thế giới đang tái định hình

Những diễn biến trong tuần từ 6 - 12-4-2026 cho thấy thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc, nơi các yếu tố địa-chính trị, năng lượng và công nghệ đan xen chặt chẽ với nhau.

Tại Trung Đông, căng thẳng leo thang làm gia tăng nguy cơ xung đột khu vực và gây áp lực trực tiếp lên thị trường năng lượng toàn cầu. Ở Đông Âu, chiến sự Nga - Ukraina tiếp tục kéo dài, tạo ra một trạng thái bất ổn mang tính hệ thống đối với an ninh châu lục.

Trong khi đó, các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc đang đẩy mạnh điều chỉnh chiến lược nhằm thích ứng với bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng nhanh, kiểm soát rủi ro và nắm bắt cơ hội sẽ trở thành yếu tố then chốt, không chỉ đối với các quốc gia mà còn với cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu./.