Tăng cường hợp tác quốc tế, mở rộng vị thế của Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới

Vai trò của hợp tác quốc tế trong việc nâng cao vị thế Thủ đô Hà Nội

• Hợp tác quốc tế trong mở rộng không gian phát triển của Thủ đô Hà Nội

Hà Nội là trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa và khoa học kỹ thuật của Việt Nam. Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa nhiều kết nối và biến động, mở rộng hợp tác quốc tế là điều kiện tất yếu để Hà Nội nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút nguồn lực bên ngoài và bắt nhịp với các xu thế phát triển mới như kinh tế xanh, đô thị thông minh, chuyển đổi số,… Việc chủ động mở rộng hợp tác quốc tế vừa là nhu cầu tất yếu, vừa là động lực để Hà Nội nâng cao nội lực, khai thông tiềm năng, hội nhập sâu rộng vào mạng lưới đô thị toàn cầu, giúp Hà Nội khẳng định hình ảnh một Thủ đô năng động, hội nhập và có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.

Bên cạnh đó, mở rộng hợp tác quốc tế tạo điều kiện thuận lợi để Hà Nội tiếp cận các nguồn vốn đầu tư nước ngoài, nguồn tri thức toàn cầu, khoa học - công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản trị đô thị hiện đại, cách thích ứng với các thách thức toàn cầu, đặc biệt là trước yêu cầu phát triển xanh, thông minh, bao trùm, trong bối cảnh ngân sách có hạn. Hợp tác quốc tế cũng góp phần mở rộng không gian văn hóa - xã hội, làm phong phú đời sống tinh thần, thành lối sống đô thị hiện đại.

• Hợp tác quốc tế thúc đẩy sức mạnh mềm và hình ảnh quốc tế của Hà Nội

Bên cạnh việc mở rộng không gian phát triển, hợp tác quốc tế còn giữ vai trò trung tâm trong việc nâng cao sức mạnh mềm và hình ảnh quốc tế của Hà Nội. Đối với Thủ đô ngàn năm văn hiến, việc khẳng định vị thế thông qua sức mạnh mềm là con đường chiến lược, vừa kế thừa bản sắc dân tộc, vừa thể hiện năng lực hội nhập trong kỷ nguyên mới. Thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật, các chương trình kết nghĩa giữa các thành phố, tuần lễ văn hóa, lễ hội quốc tế,... Hà Nội không chỉ quảng bá di sản văn hóa vật thể và phi vật thể mà còn khẳng định vai trò là trung tâm giao thoa văn hóa, nơi hội tụ giá trị truyền thống và hiện đại.

Việc Hà Nội chủ động đăng cai tổ chức các sự kiện quốc tế quan trọng không chỉ là cơ hội quảng bá Thủ đô mà còn thể hiện năng lực tổ chức, môi trường an ninh - chính trị ổn định, và sự thân thiện, mến khách của người dân Hà Nội. Nó cũng giúp phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và du lịch, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hình ảnh và thương hiệu của Thủ đô. Các chương trình hợp tác quốc tế trong lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, thời trang, thủ công mỹ nghệ... không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn làm phong phú đời sống văn hóa đô thị, mở rộng phạm vi quảng bá, thu hút du khách, chuyên gia và nhà đầu tư quốc tế.

• Nâng cao vai trò đối ngoại địa phương trong chính sách đối ngoại quốc gia

Trong cuốn Sổ tay cải cách và đổi mới ngoại giao (Handbook of Diplomatic Reform and Innovation), Juan Luis Manfredi-Sánchez cho rằng, các thành phố hiện nay đã trở thành một phần của toàn cầu hóa. Ngoại giao đô thị tạo điều kiện thực hiện các chương trình nghị sự chính trị và mở rộng phạm vi các bên tham gia vào chính sách đối ngoại, đưa các vấn đề quốc tế đến gần hơn với dư luận công chúng và tạo điều kiện cho sự hợp tác công - tư trong quản trị toàn cầu¹. Trong xu thế phân cấp và toàn cầu hóa hiện nay, đối ngoại địa phương đã trở thành một cấu phần không thể thiếu trong tổng thể chính sách đối ngoại quốc gia. Hà Nội không chỉ thực hiện các nhiệm vụ đối ngoại theo sự phân công của Trung ương mà còn chủ động triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế, đóng góp trực tiếp vào việc hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Các sáng kiến của Hà Nội về hợp tác với các thủ đô, thành phố lớn trên thế giới góp phần cụ thể hóa chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa, đồng thời đóng vai trò cầu nối hữu hiệu giữa Việt Nam với các trung tâm quyền lực, công nghệ, văn hóa và tài chính toàn cầu.

Hợp tác quốc tế không chỉ đơn thuần là công cụ để mở rộng quan hệ ngoại giao mà còn là phương thức thiết thực nhằm khai phóng không gian phát triển mới cho Thủ đô Hà Nội theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả trong kỷ nguyên toàn cầu hóa. Việc tận dụng hiệu quả các cơ hội hợp tác quốc tế sẽ giúp Hà Nội chuyển mình mạnh mẽ, trở thành một trung tâm phát triển năng động, bền vững và có vị thế ngày càng cao trong khu vực và trên thế giới.

Thực trạng hợp tác quốc tế của Hà Nội trong thời gian qua

• Kết quả đạt được

Mở rộng quan hệ đối tác quốc tế

Trong những năm gần đây, Hà Nội đã chủ động mở rộng và làm sâu sắc thêm các mối quan hệ đối tác với nhiều thành phố lớn và các trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa trên thế giới. Hà Nội có quan hệ hữu nghị và hợp tác với gần 100 thủ đô, thành phố lớn trên thế giới, trong đó đã ký thỏa thuận hợp tác với 61 thủ đô, thành phố các nước; có quan hệ kinh tế thương mại với 187 quốc gia và vùng lãnh thổ². Các mối quan hệ này được thiết lập không chỉ với các nước phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức, Mỹ, mà còn với nhiều quốc gia đang phát triển, đặc biệt là trong khu vực ASEAN, châu Phi và châu Mỹ Latin. Các lĩnh vực hợp tác ngày càng đa dạng, bao gồm: phát triển đô thị, bảo vệ môi trường, giáo dục, văn hóa, du lịch, công nghệ thông tin, chính phủ điện tử và chuyển đổi số.

Hà Nội luôn tuân thủ các nguyên tắc, phương châm, quan điểm chỉ đạo về công tác đối ngoại nói chung. Quán triệt nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và các chỉ thị, nghị quyết của Đảng về hội nhập quốc tế, ngày 19-1-2023, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 33-KH/UBND về Kế hoạch hội nhập quốc tế Thành phố Hà Nội năm 2023³. Trước đó, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều văn bản liên quan đến hợp tác quốc tế của Thủ đô, như Quyết định số 3359/QĐ-UBND năm 2022 về việc phê duyệt Đề án “Xây dựng nền tảng số hóa đầu tư đổi mới sáng tạo” với mục tiêu kết nối các nhà đầu tư có quy mô, uy tín trong nước và quốc tế, tạo ra cơ hội hợp tác với các doanh nghiệp trong và ngoài nước, hỗ trợ cho các ý tưởng, dự án khởi nghiệp của thanh niên Thủ đô⁴.

Tham gia các tổ chức và mạng lưới quốc tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc tham gia các tổ chức và mạng lưới quốc tế đã trở thành một xu thế tất yếu đối với các đô thị lớn trên thế giới. Hà Nội đã là thành viên tích cực của nhiều mạng lưới và diễn đàn quốc tế như Mạng lưới Thành phố vì Hòa bình của UNESCO (UNESCO Cities for Peace) (Hà Nội từng được vinh danh là “Thành phố vì hòa bình” năm 1999), Mạng lưới Thành phố Sáng tạo UNESCO (2019) (Hà Nội chính thức được công nhận là Thành phố Sáng tạo trong lĩnh vực Thiết kế, trở thành thành phố đầu tiên của Việt Nam gia nhập mạng lưới này), Mạng lưới các Thủ đô và Thành phố lớn ASEAN, … tham gia và có quan hệ với các tổ chức như ICLEI - Chính quyền địa phương vì phát triển bền vững, UCLG - Các thành phố và chính quyền địa phương thống nhất, góp phần vào cam kết phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu.

Hà Nội thường xuyên tham gia các diễn đàn đối thoại cấp thị trưởng, các hội nghị quốc tế về phát triển đô thị, giao thông bền vững, môi trường, chuyển đổi số…; thiết lập quan hệ kết nghĩa với các thành phố quốc tế. Những mối quan hệ này không chỉ mang tính lễ nghi mà đã được cụ thể hóa bằng các chương trình hợp tác văn hóa, giao lưu nhân dân, giáo dục, y tế, môi trường, đô thị thông minh…Việc tham gia các tổ chức này giúp Hà Nội chia sẻ kinh nghiệm, tiếp cận tri thức toàn cầu, tranh thủ sự hỗ trợ quốc tế, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô ra thế giới.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội - cơ quan chuyên trách công tác đối ngoại nhân dân của Thủ đô Hà Nội, sau hơn 20 năm hoạt động, đã có 24 Hội và tổ chức thành viên với hơn 25.000 hội viên. Liên hiệp hiện có quan hệ thường xuyên với hơn 40 đối tác là các tổ chức quốc tế ở Việt Nam và nước ngoài⁵.

Đẩy mạnh đối ngoại phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Hà Nội tổ chức định kỳ các diễn đàn xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch với sự tham gia của đông đảo nhà đầu tư, đối tác và doanh nghiệp quốc tế. Nhờ đó, Hà Nội là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI, với tổng vốn đăng ký đạt gần 40 tỷ USD trong giai đoạn 2016 - 2023. Các tập đoàn lớn như Samsung, Canon, Aeon Mall, Sumitomo, Lotte, và các tổ chức quốc tế như JICA, KOICA, UNDP đều đang có các chương trình hợp tác với Hà Nội. Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến du lịch hàng đầu với nhiều giải thưởng lớn như “Điểm đến du lịch hàng đầu châu Á”, “Điểm đến du lịch thành phố cho kỳ nghỉ ngắn hạn hàng đầu châu Á”, và “Điểm đến văn hóa Hà Nội, Việt Nam”.

Trong năm 2024, Hà Nội đã tổ chức 17 đoàn ngoại giao của lãnh đạo thành phố, trong đó có 11 đoàn công tác do lãnh đạo thành phố làm trưởng đoàn và 6 đoàn tháp tùng các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đi công tác nước ngoài. Thành phố đồng thời đón 12 đoàn lãnh đạo cấp cao thăm chính thức Việt Nam, tiêu biểu là các đoàn của Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường. Lãnh đạo Hà Nội cũng chủ trì, tiếp đón và trao đổi về các dự án hợp tác song phương với hơn 65 đoàn khách quốc tế. Quan hệ đối ngoại với các đối tác đầu tư lớn vào Hà Nội như Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc đạt nhiều kết quả nổi bật. Bên cạnh đó, thành phố cũng mở rộng hợp tác với các địa phương mới ở châu Mỹ, châu Phi và khu vực Trung Đông⁶.

Tổ chức và đăng cai nhiều sự kiện quốc tế quan trọng

Những năm qua, nhiều sự kiện mang tầm quốc gia và quốc tế, được tổ chức thành công tại Hà Nội, bao gồm các hội nghị, hội thảo cấp cao đa phương (Hội nghị cấp cao APEC 2006 đánh dấu lần đầu Việt Nam tổ chức một hội nghị đa phương lớn với sự tham gia của nguyên thủ 21 nền kinh tế APEC; Hội nghị cấp cao ASEAN 2010 và 2020 (trực tiếp và trực tuyến) khi Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN, … ), các diễn đàn, hội chợ kinh tế lớn (Diễn đàn Kinh tế Thế giới về ASEAN (WEF-ASEAN) 2018 thu hút lãnh đạo, chuyên gia, doanh nghiệp toàn cầu đến thảo luận về cách mạng công nghiệp 4.0; Hội nghị Xúc tiến đầu tư quốc tế vào Việt Nam hằng năm tại Hà Nội và TP.HCM, …), các sự kiện văn hóa - thể thao quốc tế (SEA Games 22 (2003) và SEA Games 31 (2022), …), các hội nghị chuyên ngành, quốc tế lớn (Hội nghị IPU-132 (2015) - Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới tổ chức tại Hà Nội, Diễn đàn Tri thức thế giới (World Knowledge Forum) tại Việt Nam 2023 (tổ chức ở Hà Nội lần đầu tiên tại Đông Nam Á).

Việc đăng cai và tổ chức thành công các sự kiện quốc tế đó là vinh dự, là niềm tự hào của Hà Nội, thể hiện sinh động hình ảnh và vị thế quốc tế ngày càng cao của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

• Một số hạn chế, thách thức

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng quá trình hợp tác quốc tế của Thủ đô Hà Nội vẫn còn đối mặt với một số hạn chế và thách thức.

Thiếu chiều sâu và tính hiệu quả trong hợp tác

Số lượng thỏa thuận hợp tác tuy lớn nhưng nhiều nội dung triển khai còn dàn trải, thiếu chiều sâu, một số thỏa thuận mang tính hình thức, chưa gắn kết chặt chẽ với các mục tiêu phát triển cụ thể của thành phố. Nhiều thỏa thuận quốc tế mới chỉ dừng ở mức ký kết mà chưa có kế hoạch triển khai cụ thể, thiếu cơ chế đánh giá hiệu quả và chưa tạo ra chuyển biến thực chất trong thực hiện. Một số chương trình hợp tác vẫn còn mang tính hình thức, chưa gắn với nhu cầu phát triển thiết thực của Thủ đô. Nhiều chương trình hợp tác quốc tế quan trọng chưa được đầu tư đúng mức; chưa hình thành được các trung tâm hỗ trợ hội nhập, trung tâm xúc tiến quốc tế có quy mô lớn, dẫn đến hạn chế trong khả năng thu hút nguồn lực toàn cầu.

Cơ chế, thể chế và năng lực triển khai còn bất cập

Hệ thống thể chế hỗ trợ cho hợp tác quốc tế còn thiếu đồng bộ, thiếu chính sách đặc thù cho Thủ đô. Cơ chế phối hợp giữa các sở, ban, ngành trong tổ chức hoạt động hợp tác quốc tế đôi khi còn lúng túng; thiếu đội ngũ cán bộ chuyên trách có trình độ ngoại ngữ và hiểu biết sâu về đối ngoại địa phương, luật pháp quốc tế, kỹ năng đàm phán và xúc tiến quốc tế. Năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại ở một số lĩnh vực chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là về ngoại ngữ, kỹ năng đàm phán, hiểu biết luật pháp quốc tế và khả năng xây dựng dự án hợp tác quốc tế.

Chưa phát huy được vai trò của khối tư nhân và tổ chức xã hội

Sự tham gia của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong hợp tác quốc tế còn mờ nhạt. Hoạt động đối ngoại chưa thực sự trở thành động lực lan tỏa tới khu vực tư nhân, cộng đồng học thuật và các tầng lớp xã hội, dẫn đến hạn chế về tính bền vững và sáng tạo trong triển khai hợp tác. Hợp tác quốc tế hiện chủ yếu vẫn do cơ quan nhà nước dẫn dắt. Doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức phi chính phủ và người dân chưa được huy động một cách hiệu quả vào các hoạt động hợp tác quốc tế, dẫn đến thiếu tính bền vững và sáng tạo. Trong bối cảnh nhiều thành phố trong khu vực và trên thế giới đang chủ động hội nhập và quảng bá hình ảnh, Hà Nội cần cạnh tranh gay gắt hơn để thu hút đầu tư, dự án quốc tế, và vị thế trên các mạng lưới toàn cầu. Nếu không có chiến lược rõ ràng, Hà Nội có nguy cơ bị lùi lại trong cuộc đua toàn cầu hóa đô thị.

Một số giải pháp nhằm tăng cường hợp tác quốc tế và mở rộng vị thế của Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới

Kỷ nguyên mới đang mở ra những thời cơ lớn nhưng cũng chứa đựng không ít thách thức đối với các đô thị như Hà Nội. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc các mô hình phát triển; toàn cầu hóa diễn biến đa chiều với sự gia tăng các mạng lưới hợp tác đô thị toàn cầu; trong khi đó, biến đổi khí hậu, già hóa dân số, đô thị hóa nhanh và bất ổn địa chính trị cũng tác động sâu rộng đến chiến lược hợp tác quốc tế của các thành phố.

Trong bối cảnh đó, các thành phố nói chung, Hà Nội nói riêng đều cần có những giải pháp hữu hiệu để tăng cường chủ động hội nhập quốc tế ở cấp địa phương, phát triển mô hình “ngoại giao đô thị” thông minh và linh hoạt, tận dụng công nghệ để mở rộng không gian hợp tác toàn cầu cũng như khẳng định vai trò là trung tâm sáng tạo, kết nối và giao thoa quốc tế của cả nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành một trung tâm phát triển toàn diện, hiện đại, thông minh và có vai trò tích cực trong mạng lưới các đô thị toàn cầu, cần có những chính sách đồng bộ, bài bản và mang tầm chiến lược trong lĩnh vực hợp tác quốc tế.

• Xây dựng chiến lược đối ngoại địa phương tổng thể cho Hà Nội đến năm 2045

Cần sớm xây dựng và ban hành một Chiến lược đối ngoại đô thị riêng cho Thủ đô Hà Nội, định hướng đến năm 2045 - gắn với mục tiêu 100 năm thành lập nước. Việc xây dựng một chiến lược tổng thể về hợp tác quốc tế là rất cần thiết nhằm xác định rõ định hướng, mục tiêu, trọng tâm và phương thức triển khai các chương trình hợp tác quốc tế một cách bài bản, đồng bộ. Đó cũng là cơ sở để Hà Nội phân loại các lĩnh vực ưu tiên trong hợp tác quốc tế, lựa chọn các đối tác chiến lược, xây dựng các kịch bản, lộ trình hội nhập linh hoạt theo từng giai đoạn đến năm 2030, 2045 và kết nối chặt chẽ với Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô giai đoạn 2021- 2030, tầm nhìn 2045.

Chiến lược này cũng cần đi kèm với các quy định riêng biệt, linh hoạt và phù hợp với đặc thù Thủ đô trong triển khai hoạt động hợp tác quốc tế như phân cấp rõ ràng thẩm quyền cho UBND thành phố trong ký kết, thực hiện và giám sát các chương trình hợp tác quốc tế; cho phép Hà Nội thử nghiệm một số mô hình hợp tác công - tư với các đối tác nước ngoài, đặc biệt là trong lĩnh vực văn hóa, hợp tác giáo dục, khoa học, bảo tồn di sản và chuyển đổi số ở cấp địa phương - những lĩnh vực mà Hà Nội có tiềm năng hợp tác sâu rộng với quốc tế; ưu tiên bố trí ngân sách và nhân lực chất lượng cao phục vụ công tác đối ngoại địa phương.

Một chiến lược rõ ràng và hiệu quả sẽ có khả năng thúc đẩy vai trò đầu tàu của Hà Nội trong mạng lưới đối ngoại địa phương toàn quốc. Trên cơ sở đó, Hà Nội có thể chủ động chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật, và phối hợp với các địa phương khác trong công tác đối ngoại thông qua điều phối các diễn đàn đối ngoại địa phương, các hội nghị chuyên đề về hợp tác quốc tế, xây dựng cơ sở dữ liệu chung phục vụ hoạt động xúc tiến đối ngoại, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả đối ngoại địa phương trên cả nước.

• Tăng cường nguồn lực cho hợp tác quốc tế

Để nâng cao chất lượng hợp tác quốc tế, Hà Nội cần tiếp tục đầu tư hiện đại hóa hạ tầng ngoại giao: trung tâm hội nghị quốc tế, khu tổ chức sự kiện đa năng, trung tâm thông tin - truyền thông phục vụ các hoạt động đối ngoại… Đồng thời, cần hoàn thiện thể chế đối ngoại địa phương, bảo đảm tính linh hoạt, hiệu quả và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế, cho phép Hà Nội chủ động hơn trong việc ký kết và triển khai các thỏa thuận hợp tác.

Một trong những điểm nghẽn hiện nay là đội ngũ làm công tác đối ngoại ở Hà Nội chưa đồng đều về chuyên môn, ngoại ngữ, kỹ năng hội nhập và kinh nghiệm quốc tế. Hà Nội cũng cần phát triển đội ngũ cán bộ đối ngoại địa phương có năng lực tư duy chiến lược, ngoại ngữ tốt, am hiểu luật pháp quốc tế và có kinh nghiệm tham gia vào các diễn đàn đa phương thông qua tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về ngoại giao đô thị, quản trị toàn cầu, kỹ năng đàm phán quốc tế; Xây dựng chính sách thu hút chuyên gia, trí thức có kinh nghiệm quốc tế tham gia công tác hợp tác quốc tế của thành phố; Thúc đẩy chương trình trao đổi cán bộ, công chức với các đô thị kết nghĩa để tích lũy thực tiễn, nâng cao năng lực hội nhập. Trong kỷ nguyên số, việc xây dựng hình ảnh và bản sắc đô thị là một phần quan trọng của chiến lược hợp tác quốc tế. Hà Nội cần đẩy mạnh sử dụng nền tảng số để triển khai các chiến dịch truyền thông quốc tế về du lịch, văn hóa, giáo dục, đầu tư; tận dụng các diễn đàn, hội nghị, sự kiện quốc tế để giới thiệu thành tựu phát triển, mô hình quản lý đô thị đặc trưng của Thủ đô.

• Phát huy vai trò của các chủ thể ngoài nhà nước trong ngoại giao đô thị

Huy động được sức mạnh của toàn xã hội vào công cuộc hội nhập là điều kiện tiên quyết để Hà Nội tạo dựng hình ảnh một đô thị quốc tế hóa, cởi mở và sáng tạo. Để mở rộng chiều sâu hợp tác quốc tế, cần mở rộng không gian thực hiện hoạt động đối ngoại cho các chủ thể ngoài nhà nước. Các doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức xã hội, cộng đồng kiều bào và người dân có thể trở thành lực lượng nòng cốt, hỗ trợ và song hành cùng chính quyền trong triển khai hoạt động hợp tác quốc tế một cách linh hoạt, đa dạng và hiệu quả hơn.

Hà Nội cần tạo điều kiện để các doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề, trường đại học, tổ chức văn hóa, viện nghiên cứu được tham gia sâu hơn vào các dự án hợp tác quốc tế; Xây dựng cơ chế phối hợp giữa chính quyền và khối ngoài nhà nước nhằm tạo ra “mạng lưới ngoại giao đa tầng” thông qua các chương trình hợp tác giáo dục, đổi mới sáng tạo, trao đổi học giả, giao lưu văn hóa quốc tế. Bên cạnh đó, cần tăng cường sự tham gia của các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức xã hội trong các hoạt động đối ngoại, từ đó hình thành một “hệ sinh thái đối ngoại địa phương” vững chắc. Đối ngoại nhân dân - thông qua các tổ chức như Liên hiệp các tổ chức hữu nghị, hội hữu nghị song phương, các tổ chức cộng đồng người Việt ở nước ngoài - cần được phát huy như một kênh mềm quan trọng để lan tỏa hình ảnh Hà Nội thân thiện, năng động và trách nhiệm.

• Chủ động mở rộng mạng lưới quan hệ đối tác chiến lược giữa Hà Nội và các đô thị toàn cầu

Hà Nội cần mở rộng và làm sâu sắc hơn các quan hệ thành phố kết nghĩa và đối tác chiến lược với các thủ đô và thành phố lớn trên thế giới như Tokyo, Seoul, Paris, Washington D.C., Berlin, Canberra, Bắc Kinh, New Delhi…, chủ động ký kết các biên bản ghi nhớ (MoU) hoặc các thỏa thuận hợp tác chiến lược song phương với các thủ đô và đô thị lớn trên thế giới; tăng tần suất các chuyến thăm, trao đổi đoàn lãnh đạo cấp cao của thành phố với lãnh đạo đô thị đối tác, qua đó tạo nền tảng cho các chương trình hợp tác cụ thể; tham gia và phát huy vai trò trong các mạng lưới đô thị toàn cầu như: C40 Cities (các thành phố dẫn đầu về khí hậu), UCLG (Hiệp hội các chính quyền địa phương), ICLEI (các thành phố vì phát triển bền vững), và ASEAN Smart Cities Network.

Việc mở rộng mạng lưới này có thể được thiết lập dựa trên lựa chọn trọng tâm và phân vùng đối tác chiến lược. Với các đô thị phát triển ở châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á: ưu tiên hợp tác về đổi mới sáng tạo, đô thị thông minh, bảo vệ môi trường, văn hóa - di sản. Với các thành phố trong khu vực ASEAN và Nam Á: tăng cường hợp tác về hạ tầng, giáo dục, du lịch, y tế, khởi nghiệp số. Với các thành phố đang phát triển ở châu Phi và Mỹ Latinh: xây dựng các cơ chế hợp tác Nam - Nam, chia sẻ kinh nghiệm phát triển đô thị bền vững. Đồng thời, việc xây dựng mạng lưới cũng cần dựa trên các cơ chế hợp tác ba bên giữa chính quyền - doanh nghiệp - tổ chức xã hội trong vận hành các chương trình đối ngoại thành phố.

Tăng cường hợp tác quốc tế là một trong những yếu tố nền tảng quan trọng để Hà Nội nâng cao vai trò, vị thế trong bối cảnh toàn cầu hóa. Với tiềm năng, nội lực và sự năng động, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành một “thành phố toàn cầu đặc trưng châu Á” - nơi hội tụ bản sắc dân tộc, tinh thần đổi mới sáng tạo và là biểu tượng của hoà bình, phát triển bền vững. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, cần một chiến lược hợp tác quốc tế bài bản, gắn kết với tầm nhìn phát triển quốc gia và khu vực trong thế kỷ XXI./.

¹ Juan Luis Manfredi-Sánchez (2023), The Palgrave Handbook of Diplomatic Reform and Innovation, Chương Urban Diplomacy: How Cities Will Leverage Multilateralism, tr 581–600

²https://vufo.org.vn/Doi-ngoai-nhan-dan-Thu-do-gop-phan-tich-cuc-trong-qua-trinh-hoi-nhap-quoc-te-2032-2151.html?lang=vn

³ 03 mục tiêu: i) Thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ cụ thể đã được giao năm 2023 tại các kế hoạch về hội nhập quốc tế của Ủy ban nhân dân thành phố; ii) Tiếp tục khai thác lợi thế, khắc phục các hạn chế, khó khăn nhằm tận dụng cơ hội và giảm thiểu thách thức, tác động tiêu cực trong quá trình hội nhập quốc tế, phấn đấu đưa nền kinh tế Thủ đô phát triển nhanh và bền vững ngang tầm với Thủ đô và thành phố lớn của các nước phát triển trong khu vực, đẩy mạnh và nâng cao vị thế của Thủ đô; iii) Đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình hội nhập và triển khai các cam kết về hội nhập kinh tế quốc tế, kịp thời lắng nghe ý kiến và phản hồi của các doanh nghiệp về các vấn đề chính sách, vướng mắc trong hội nhập kinh tế quốc tế và trong quá trình đàm phán, thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA).

⁴ https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/van_hoa_xa_hoi/-/2018/826610/hop-tac-quoc-te--co-hoi-cho-thu-do-ha-noi-thuc-day-lien-ket-he-sinh-thai-khoi-nghiep.aspx

⁵ https://vufo.org.vn/Doi-ngoai-nhan-dan-Thu-do-gop-phan-tich-cuc-trong-qua-trinh-hoi-nhap-quoc-te-2032-2151.html?lang=vn

⁶ https://kinhtedothi.vn/ha-noi-dat-trong-tam-thu-hut-dau-tu-va-day-manh-hop-tac-quoc-te