Tác động của thanh toán kỹ thuật số tới chính trị thế giới và quan hệ quốc tế

Vì quốc gia không biệt lập với thế giới, quan hệ kinh tế đối ngoại của quốc gia và con người trong quốc gia cũng không biệt lập với thế giới bên ngoài, nên thanh toán kỹ thuật số tác động rất mạnh mẽ, cụ thể tới chính trị thế giới, quan hệ quốc tế trong thế giới hiện đại.

Tác động mạnh mẽ, sâu rộng

Thanh toán kỹ thuật số có thể tác động tới chính trị thế giới và quan hệ quốc tế trong thế giới hiện đại, trước hết bởi nó là một sự lựa chọn thay thế cho những phương cách thanh toán tuyền thống xưa nay trong phạm vi quốc gia cũng như trên thế giới.

Ẩn chứa rủi ro nhưng đưa lại những tiện ích đa dạng cho quốc gia và con người mà các phương thức thanh toán truyền thống không có được, thanh toán kỹ thuật số còn nhiều khiếm khuyết nhưng được tiếp tục phát triển; đang dần chuyển từ chỉ là một sự lựa chọn thay thế cho các phương thức thanh toán truyền thống sang thành một “kỳ phùng địch thủ” của các phương thức thanh toán truyền thống.

Thanh toán kỹ thuật số trở thành một yếu tố tác động mạnh mẽ, sâu rộng tới chính trị thế giới, quan hệ quốc tế còn bởi hệ thống thanh toán quốc tế lâu nay tuy áp dụng rộng rãi trên thế giới nhưng lại bị khối các quốc gia phương Tây gần như nắm giữ, chi phối và kiểm soát hoàn toàn.

Cụ thể ở đây là hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT (Hiệp hội Viễn thông tài chính liên ngân hàng toàn cầu). SWIFT, trong thực chất, không phải là ngân hàng mà là mạng lưới giao tiếp trung tâm giúp dòng tiền trên thế giới vận hành nhanh chóng và có trật tự.

Ở thời chính trị thế giới và quan hệ bình thường thì không sao, nhưng khi xảy ra xung khắc lợi ích và quan hệ căng thẳng, SWIFT được khối các quốc gia phương Tây sử dụng làm vũ khí gây sức ép, khó khăn cho đối tác.

Phương thức thanh toán này trở thành một công cụ quyền lực, được sử dụng để thực thi cấm vận các quốc gia và đối tác khác. Nga và Iran hiện là 2 ví dụ điển hình.

Để trừng phạt Nga và Iran, khối các quốc gia phương Tây loại 2 nước này ra khỏi hệ thống SWIFT, khiến họ bị cô lập gần như hoàn toàn với hệ thống tài chính thế giới, xuất nhập khẩu hàng hóa của họ trở nên cực kỳ khó khăn vì không thể thanh toán qua kênh chính thống. Thanh toán kỹ thuật số giúp các quốc gia và đối tác giảm đáng kể mức độ bị tổn hại bởi sự lệ thuộc trước đấy vào SWIFT.

Công cụ kịp thời, hiệu quả

Sự ra đời, phát triển và ứng dụng ngày càng rộng rãi của phương thức thanh toán kỹ thuật số giúp các quốc gia và đối tác ứng phó kịp thời và hiệu quả với những biện pháp chính sách trừng phạt của các quốc gia trong khối phương Tây về tài chính và tiền tệ.

Chẳng hạn như Trung Quốc đã sử dụng phương thức thanh toán kỹ thuật số làm nền tảng để thành lập Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới (CIPS), thanh toán và quyết toán bằng đồng nhân dân tệ của Trung Quốc.

Hay như SPFS (Hệ thống chuyển thông điệp tài chính) của Nga được thiết lập năm 2014 nhằm thay thế SWIFT đối với Nga. Cả hai đều là những hệ thống thanh toán kỹ thuật số không lệ thuộc gì vào những hệ thống thanh toán quốc tế lâu nay do khối các quốc gia phương Tây kiểm soát.

Thanh toán kỹ thuật số tác động trực tiếp tới chính trị thế giới và quan hệ quốc tế khi giúp các nền kinh tế chịu trừng phạt duy trì được khả năng thanh toán quốc tế và không hoàn toàn phụ thuộc vào các hệ thống tài chính do phương Tây kiểm soát.

Thanh toán kỹ thuật số làm phân lẻ cấu trúc tài chính toàn cầu hiện tại ra thành những nhóm hay khối tiền tệ riêng rẽ. Liên minh châu Âu (EU) đã gây dựng “Đồng euro số”. Trung Quốc cũng đã thiết lập “Đồng nhân dân tệ số”.

Một số ngân hàng trung ương quốc gia trên thế giới đã tự liên kết nhau lại trong Dự án mBrigde, hay còn được gọi là multi-CBDC (Central Bank Digital Curency) nhằm thực hiện những giao dịch tài chính và tiền tệ xuyên biên giới quốc gia mà không sử dụng đồng USD và không thông qua bất cứ ngân hàng nào của Mỹ.

Có thể thấy, với nhiều hình thức và mức độ khác nhau, thanh toán kỹ thuật số có thể tác động trực tiếp cũng như gián tiếp tới chính trị thế giới và quan hệ quốc tế.

Thanh toán kỹ thuật số không chỉ làm thay đổi thực tiễn thanh toán thương mại và chu chuyển giao dịch tài chính trên thế giới, mà còn cả phương cách viện trợ quốc tế của đối tác này cho đối tác khác.

Bằng cách thanh toán kỹ thuật số, bên viện trợ có thể gửi tiền trực tiếp đến từng cá nhân hay đối tác mà không phải thông qua bất cứ bên trung gian nào.

Việc sử dụng nguồn viện trợ này có thể được dễ dàng gắn với những điều kiện tiên quyết nhất định, chẳng hạn như chỉ thanh toán cho mua sắm những mặt hàng nhất định.

Viện trợ quốc tế xưa nay luôn là chủ đề nội dung hiện diện trên chương trình nghị sự của chính trị thế giới và quan hệ quốc tế. Vấn đề luôn đặt ra ở đây không chỉ có là viện trợ bao nhiêu mà còn viện trợ cho ai và viện trợ theo cách nào.

Nhiều vấn đề mới đặt ra

Thanh toán kỹ thuật số tác động tới chính trị thế giới và quan hệ giữa các quốc gia, đối tác trên thế giới còn vì nhẽ thanh toán kỹ thuật số luôn để lại dấu tích về sự chu chuyển của dòng tiền, dễ dàng theo dõi và truy vết.

Vì thế, thanh toán kỹ thuật số là một công cụ rất đắc dụng cho thu thập, phân tích thông tin tình báo, an ninh ở mọi quốc gia và trên thế giới. Các quốc gia có thể qua đó quan sát, theo dõi lẫn nhau, tìm hiểu, đánh giá chính sách để rồi xác định đối sách thích hợp.

Trong thế giới hiện đại, thanh toán kỹ thuật số được coi là một hàn thử biểu về mức độ chuyển đổi số của quốc gia, về mức độ phát triển và hiện đại hóa quốc gia.

Vì thế, thanh toán kỹ thuật số có thể đóng góp không hề nhỏ vào việc tăng cường năng lực cạnh tranh kinh tế và thương mại, uy tín và ảnh hưởng quốc tế của quốc gia.

Cũng chính vì bị tác động mạnh mẽ bởi thanh toán kỹ thuật số mà chính trị thế giới và quan hệ quốc tế phải giải quyết nhiều vấn đề mới đặt ra.

Mục tiêu không phải và không thể là giải cứu những phương thức thanh toán quốc tế truyền thống lâu nay là khắc phục tình trạng hoạt động biệt lập của các khối tiền tệ số, các mạng lưới thanh toán kỹ thuật số của những nhóm quốc gia, đối tác khác nhau.

Vấn đề lớn nữa là bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh mạng và quyền riêng tư của người dân khi sử dụng, phát triển phương thức thanh toán kỹ thuật số.

Ngoài ra, vấn đề cần phải giải quyết là quốc gia phải có khuôn khổ pháp lý minh bạch về chuyển đổi số và thanh toán kỹ thuật số, xác định và áp dụng tiêu chuẩn thống nhất, xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số sao cho tất cả mọi người dân đều có thể tiếp cận, sử dụng phương thức thanh toán kỹ thuật số.

Hợp tác về thanh toán kỹ thuật số cũng còn là biểu hiện về mức độ tin cậy lẫn nhau và kết nối các nền kinh tế giữa các quốc gia, đối tác trên thế giới./.