Sự kiện Vịnh Cam Ranh tháng 10 năm 1946 trong hành trình Chủ tịch Hồ Chí Minh đấu tranh thực hiện khát vọng hòa bình và độc lập dân tộc

Chủ trì hội thảo có các đồng chí: PGS, TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Trần Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa; Hồ Xuân Trường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa; PGSTS, Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.

Cùng dự có đại diện lãnh đạo Tạp chí Cộng sản, Quân khu 5, Bộ Tư lệnh vùng 4 Hải Quân, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam, Học viện Chính trị (Bộ Quốc phòng) và Học viện Hải quân cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học.

Hội thảo là dịp để nhìn lại một dấu mốc quan trọng trong lịch sử. 80 năm trước, vào ngày 18-10-1946, trên đường từ Pháp trở về, Chủ tịch Hồ Chí Minh dừng chân tại Vịnh Cam Ranh hội kiến với Cao ủy Pháp ở Đông Dương Georges Thierry d’Argenlieu.

Cuộc gặp ngắn ngủi ấy là nỗ lực của Người nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình, tránh chiến tranh, tranh thủ thời gian để bảo vệ, củng cố thành quả cách mạng. Đây cũng là lần duy nhất Người trở lại miền Nam kể từ khi rời Bến Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước.

Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - nhấn mạnh: sau 80 năm, sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Vịnh Cam Ranh vẫn mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc, thể hiện sự kết hợp giữa khát vọng hòa bình với ý chí kiên định bảo vệ độc lập dân tộc; giữa bản lĩnh chính trị vững vàng với nghệ thuật ứng xử ngoại giao linh hoạt, khéo léo.

Những giá trị ấy tiếp tục nhắc nhủ các thế hệ hôm nay về trách nhiệm giữ gìn thành quả cách mạng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, xây dựng đất nước phồn vinh, nhân dân ấm no, hạnh phúc.

Đối với Khánh Hòa, dấu ấn lịch sử của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Vịnh Cam Ranh vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị di sản bằng những hành động thiết thực.

Trong tiến trình thực hiện mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, tỉnh cần gắn phát triển kinh tế với văn hóa, bảo vệ môi trường, củng cố quốc phòng, an ninh và gìn giữ các giá trị lịch sử, góp phần bồi đắp bản sắc, lòng yêu quê hương và trách nhiệm công dân.

Bí thư Tỉnh uỷ Khánh Hoà Trần Phong khẳng định, sự kiện là niềm vinh dự, tự hào sâu sắc đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Khánh Hòa.

Niềm tự hào ấy nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên và người dân gìn giữ, phát huy giá trị lịch sử của quê hương, đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng những việc làm cụ thể, thiết thực; bằng tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước.

Những tham luận tại hội thảo cần được vận dụng thiết thực trong nghiên cứu, giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng, nhất là đối với thế hệ trẻ. Đồng thời, kết quả ấy cần được phát huy trong bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa của sự kiện và quảng bá hình ảnh quê hương Khánh Hòa.

Từ những bài học lịch sử quý báu đó, tỉnh mong muốn tiếp tục khơi dậy tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và trách nhiệm cống hiến, tạo sự đồng thuận, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.

Các tham luận tại hội thảo tập trung làm rõ bối cảnh, diễn biến và ý nghĩa lịch sử của cuộc hội kiến giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh với Cao ủy Pháp Georges Thierry d’Argenlieu tại Vịnh Cam Ranh ngày 18-10-1946; phân tích âm mưu của thực dân Pháp, nỗ lực duy trì đối thoại, tìm kiếm giải pháp hòa bình của Chủ tịch Hồ Chí Minh và nghệ thuật đấu tranh ngoại giao của Người.

Các tham luận cũng đề cập việc vận dụng tư tưởng, phương pháp và phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh trong công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế và phát triển Khánh Hòa hiện nay.

Các ý kiến thống nhất khẳng định, sự kiện Vịnh Cam Ranh không chỉ là một dấu mốc ngoại giao mà còn phản ánh tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh và sách lược linh hoạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong bảo vệ thành quả Cách mạng Tháng Tám, giữ vững nền độc lập non trẻ và tìm kiếm cơ hội hòa bình trong quan hệ Việt - Pháp.

Từ đó, làm sáng rõ bài học về kiên định mục tiêu độc lập, thống nhất đất nước; kết hợp nguyên tắc với sự linh hoạt trong sách lược; phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, đồng thời gắn đối ngoại với quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Trong bài viết tham luận “Hai con tàu, hai Đô đốc và một khí phách Việt Nam”, PGS, TS Đoàn Triệu Long - Giám đốc Học viện Chính trị Khu vực III - đã phân tích, làm rõ ý nghĩa của cuộc hội kiến Cam Ranh, qua đó khẳng định bản lĩnh ngoại giao Hồ Chí Minh, không chỉ thể hiện ở sự bình tĩnh, mẫn tiệp trong ứng xử, mà sâu xa hơn, ở khả năng phân biệt mục tiêu với phương pháp, phân biệt những vấn đề có thể thương lượng với những nguyên tắc không thể nhân nhượng.

Trong khi đó, Trung tướng Lê Ngọc Hải - Tư lệnh Quân khu 5 - đã chỉ ra âm mưu của thực dân Pháp khi chọn Vịnh Cam Ranh làm địa điểm hội kiến với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong hoàn cảnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn chủ động và kiên quyết bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, thể hiện thiện chí hòa bình, tranh thủ mọi khả năng hòa hoãn để củng cố lực lượng và chuẩn bị kháng chiến.

Việc không chấp nhận yêu cầu rút lực lượng vũ trang khỏi Nam Bộ cho thấy nguyên tắc độc lập, chủ quyền và thống nhất đất nước phải được giữ vững.

Còn tham luận của PGS, TS Lê Trọng Tuyến, Học viện Chính trị (Bộ Quốc phòng) lại tập trung nghiên cứu sự vận dụng sách lược “Hoà để tiến” và giá trị đối với tiến trình cách mạng Việt Nam.

Từ “Hòa để tiến” đến “vừa đánh, vừa đàm” thể hiện sự kế thừa trên 3 phương diện cơ bản: kiên định mục tiêu chiến lược làm giới hạn cho mọi sách lược ngoại giao; coi thương lượng là một hình thức đấu tranh chứ không phải biểu hiện của sự nhân nhượng vô nguyên tắc; đồng thời luôn đặt hoạt động ngoại giao trong quan hệ hữu cơ với thực lực cách mạng, kết quả trên chiến trường và cục diện quốc tế. Đây không phải sự lặp lại sách lược năm 1946, mà là bước phát triển về chất của tư duy ngoại giao Hồ Chí Minh.

Từ yêu cầu tranh thủ hòa hoãn để bảo toàn và phát triển lực lượng, tư duy ấy đã phát triển thành nghệ thuật phối hợp “vừa đánh, vừa đàm”, trong đó ngoại giao trở thành một mặt trận trực tiếp, góp phần hiện thực hóa thắng lợi quân sự và chính trị thành kết quả có giá trị pháp lý và quốc tế.

Những giá trị đó vẫn có thể được tham khảo sâu sắc, kế thừa để vận dụng vào đường lối bảo vệ Tổ quốc và kiến tạo môi trường hoà bình, ổn định của đất nước trong kỷ nguyên mới:

Một là, kiên định lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững độc lập, tự chủ, đồng thời linh hoạt về sách lược và phương thức xử lý quan hệ quốc tế.

Hai là, đánh giá đúng lực, thế, thời; chủ động kiến tạo và sử dụng hiệu quả môi trường hòa bình để phát triển thực lực đất nước.

Ba là, kết hợp hài hòa giữa hợp tác và đấu tranh, kiên trì đối thoại và giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình.

Bốn là, gắn thiện chí hòa bình với xây dựng thực lực đủ mạnh để chủ động bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Năm là, mở rộng quan hệ đối tác, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, không để đất nước rơi vào thế bị cô lập.

Sáu là, đặt đối ngoại trong tổng thể sức mạnh quốc gia và tăng cường phối hợp đồng bộ giữa các lĩnh vực.

Phát biểu bế mạc hội thảo, đồng chí Hồ Xuân Trường - Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa - cho biết, hội thảo đã nhận được 35 tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học, thể hiện tinh thần khoa học, khách quan, trách nhiệm, cung cấp những tư liệu, thông tin quý, những nhận định khoa học về sự kiện lịch sử này.

Tinh thần, bản lĩnh và phong cách ứng xử ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Cam Ranh năm 1946 là bài học quý báu đối với hoạt động đối ngoại và hội nhập. Sự kiện là nguồn sức mạnh tinh thần, góp phần bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, củng cố bản lĩnh chính trị cho cán bộ, đảng viên, chiến sĩ lực lượng vũ trang và truyền lửa khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ Khánh Hòa.

Đây cũng là động lực để Đảng bộ và nhân dân tỉnh phát huy tiềm năng, lợi thế, chủ động hội nhập, gắn phát triển kinh tế với bảo tồn các giá trị lịch sử - văn hóa và nâng cao đời sống Nhân dân.

Học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh qua sự kiện lịch sử này chính là điểm tựa củng cố niềm tin, bản lĩnh, ý chí cách mạng trước mọi khó khăn, thử thách, đồng thời khơi dậy khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Những giá trị ấy tiếp tục được kế thừa, phát huy trong đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển của Đảng ta hiện nay./.