“Rét tháng tám rám lá cành”

“Bước sang tháng sáu giá chân, tháng chạp nằm trần nóng vã mồ hôi”. Ngày nhỏ, nghe câu ca này tôi đã hỏi tại sao lại có chuyện ngược đời như vậy. Bà tôi, rồi mẹ tôi đều bảo không biết, từ xưa đã nghe các cụ hát ru những câu “vè nói ngược” như thế.

Thực tế ở Việt Nam, khoảng thời gian tháng sáu đến tháng tám là rất nóng. Dân gian vì thế mới nói: “nắng tháng tám rám trái bòng”. Sang New Zealand, tôi thấy hoàn toàn ngược lại. Đảo quốc Nam bán cầu đang hun hút gió lạnh. Và ở đây phải nói thế này mới đúng: “rét tháng tám rám lá cành”.

Năm 1975, New Zealand là một trong những quốc gia đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam sau ngày đất nước ta hoàn toàn thống nhất. Xa xưa trong lịch sử chưa có ghi nhận người Việt Nam đặt chân lên New Zealand.

Vì vậy “vè nói ngược” thể hiện trí tưởng tượng vượt mọi khuôn khổ nhận thức thông thường. Việt Nam nói gió bấc là gió phía Bắc, đem đến giá lạnh mùa đông; gió nồm là gió Nam, mang lại hơi nước mát mẻ. Không thể nào nghĩ có gió nồm giá rét. Nhưng sự thật lại có ở New Zealand.

Ở đất nước phía Nam bán cầu này, gió thổi từ hướng Bắc mang theo luồng khí ấm và ẩm từ vùng nhiệt đới, trong khi gió thổi từ hướng Nam lại mang luồng khí lạnh buốt trực tiếp từ Nam Cực lên.

Tôi ngồi viết bài này trong tòa nhà Unilodge Stafford House, gần Trường Đại học Victoria University of Wellington, nghe bên ngoài gió lạnh rít từng hồi. Và lần đầu tiên tôi được hiểu vì sao Thủ đô Wellington lại được mệnh danh là “thành phố gió” của thế giới.

Thực tế trên hoàn toàn trái ngược với cảm nhận về gió tại châu Á, châu Âu hay Bắc Mỹ. Không ông già Noel nào cưỡi xe tuần lộc chạy trên tuyết trắng New Zealand.

Người dân quốc đảo này đón lễ Giáng sinh 25-12 trên các bãi biển ngập nắng vì các tháng chạp, tháng giêng là mùa hè ở New Zealand, còn tháng sáu đến tháng tám nơi đây là mùa đông giá rét.

New Zealand đảo ngược một số quy luật tự nhiên và đảo ngược nhận thức về những điều thường thấy ở Bắc bán cầu, nơi sinh sống của phần lớn dân số toàn thế giới.

New Zealand cũng là nơi sinh sống của những loài động vật quý hiếm và độc đáo mà không thể tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác trên Trái đất. Một trong những loài vật nổi tiếng tại đây là chim kiwi.

Do không có các loài thú săn mồi trên cạn, chim kiwi không cần phải bay để thoát khỏi nguy hiểm. Dần dần, quá trình tiến hóa đã khiến chúng không còn cần đến khả năng bay nữa. Kiwi là loài chim bản địa không biết bay nổi tiếng, biểu tượng của New Zealand. Người dân nước này cũng tự gọi mình là kiwi.

Waterfront là vùng ven mặt nước, một địa điểm đặc biệt và là nét đặc trưng nổi bật tạo nên bản sắc của Thủ đô Wellington. Trong lịch sử, khu vực ven mặt nước Waterfront này đóng vai trò trung tâm đối với đời sống của người Maori, những người xa xưa di cư đến đây bằng thuyền gỗ, rồi định cư thành những cộng đồng người bản địa đầu tiên trên các đảo New Zealand.

Đón đoàn chúng tôi tại Waterfront, theo nghi thức truyền thống Maori, nam giới được mời vào trước, rồi mới đến nữ giới vào sau. Thứ tự này vẫn duy trì ở New Zealand - quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành quyền bầu cử bình đẳng cho phụ nữ.

Những điều đảo ngược, trái ngược như trên thực chất lại đang hòa hợp hữu cơ với nhau ở New Zealand. Những ngọn núi hùng vĩ trên một đất nước không rộng lớn. Nơi duy trì những câu chuyện truyền miệng cổ xưa cũng là nơi sở hữu nền giáo dục tiên tiến hàng đầu thế giới.

Tiếng bản địa Maori và tiếng Anh du nhập từ phương Tây cùng được công nhận là ngôn ngữ chính thức của New Zealand. Bản sắc độc đáo hoà quyện trong thế giới văn minh, hiện đại mà vẫn thuần khiết, điều đó đã định danh thương hiệu quốc gia nổi tiếng toàn cầu “100% Pure New Zealand” (100% Thuần khiết New Zealand).

Hôm nay, nghĩ về câu ca dân gian “vè nói ngược” của Việt Nam, tôi càng thấy thú vị. Hai nước Việt Nam - New Zealand ở hai nửa bán cầu, ngược nhau về khí hậu, thời tiết, phong tục, tập quán, nhưng đồng thuận nhau trên nhiều phương diện, cùng nhau vì một mục tiêu thịnh vượng cho mỗi quốc gia và hòa bình cho toàn thế giới.

Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - New Zealand cụ thể hóa tinh thần hợp tác vì mục tiêu ấy. Biến khoảng cách xa xôi thành quan hệ gần gũi, dung hợp những khác biệt thành lợi thế bổ trợ lẫn nhau, điều này cũng thể hiện tầm nhìn, tâm thế và thực lực của Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình hội nhập và phát triển./.