Bộ đội Biên phòng Quảng Ninh đẩy mạnh chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu
Là địa bàn biên giới có vị trí chiến lược quan trọng cả về kinh tế, quốc phòng và an ninh, Quảng Ninh vừa sở hữu đường biên giới đất liền dài, vừa có hệ thống cửa khẩu, cảng biển sôi động. Đứng trước yêu cầu quản lý hiện đại, lực lượng Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh đã và đang tiên phong ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện. Qua đó, vừa giữ vững chủ quyền an ninh biên giới, vừa tạo luồng thông suốt cho giao thương, phát triển kinh tế vùng biên.
Chuyển đổi số để quản lý tốt đường biên, mốc giới
Thành phố Quảng Ninh là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế. Bộ đội Biên phòng thành phố đang quản lý, bảo vệ 118,825km đường biên giới trên đất liền; 124km đường biên giới lãnh hải, ranh giới vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam - Trung Quốc; cùng 183,93km ranh giới tiếp giáp với thành phố Hải Phòng trên biển.
Trên địa bàn có hệ thống cửa khẩu, lối mở, lối thông quan tuyến biên giới đất liền và 3 cửa khẩu cảng biển: Hòn Gai, Cẩm Phả, Vạn Gia. Đây vừa là lợi thế để thành phố phát triển kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển, thương mại, dịch vụ, du lịch và logistics, vừa đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.
Quảng Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới với vị thế thành phố trực thuộc Trung ương, trong khi hoạt động kinh tế cửa khẩu, cảng biển, vận tải và logistics ngày càng sôi động.
Trên địa bàn đặc thù vừa có biên giới đất liền, vừa có biên giới trên biển, yêu cầu đặt ra đối với Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh là bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, quản lý chặt chẽ cửa khẩu, vùng biển, nhưng đồng thời phải tạo môi trường kinh doanh buôn bán xuất nhập khẩu thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp phát triển.
Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, Bộ đội Biên phòng thành phố chú trọng tham mưu đầu tư trang thiết bị hiện đại, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý biên giới, cửa khẩu; đồng thời nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn và trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ.
Thực hiện chủ trương chuyển đổi số toàn diện của Chính phủ và Thành ủy Quảng Ninh, lực lượng Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh đã triển khai mạnh mẽ nhiều giải pháp công nghệ hiện đại vào nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biên giới.
Thay cho những phương thức tuần tra, ghi chép thủ công truyền thống, các đồn biên phòng trên địa bàn thành phố từ các tuyến cửa khẩu đất liền như: Móng Cái, Hoành Mô, Bắc Phong Sinh đến các tuyến biển đảo đã từng bước đưa công nghệ số vào thực địa.
Hệ thống bản đồ số biên giới, thiết bị định vị vệ tinh GPS, thiết bị quan sát đêm và máy bay không người lái (UAV) được ứng dụng rộng rãi trong các ca tuần tra. Điều này giúp cán bộ, chiến sĩ nắm chắc diễn biến địa bàn, phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm, vượt biên trái phép hay buôn lậu ngay từ xa.
Đặc biệt, hệ thống camera giám sát thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đã được lắp đặt tại các điểm xung yếu, đường lối mở và cột mốc quốc giới.
Dữ liệu từ các mắt thần này được truyền trực tiếp về trung tâm chỉ huy, hỗ trợ lực lượng biên phòng theo dõi liên tục 24/7, tối ưu hóa lực lượng và tăng cường khả năng phản ứng nhanh trước mọi tình huống phát sinh.
Bộ đội Biên phòng thành phố cũng đẩy mạnh chuyển đổi số và chia sẻ dữ liệu trong thực hiện nhiệm vụ. Khi dữ liệu về người, phương tiện được tiếp nhận sớm và chia sẻ đúng chức năng giữa các cơ quan, cán bộ có điều kiện phân tích, đối chiếu, phát hiện những trường hợp có dấu hiệu bất thường cần tập trung kiểm tra. Những hồ sơ bình thường được giải quyết nhanh hơn, còn các dấu hiệu bất thường được nhận diện sớm hơn.
Đại tá Nguyễn Quang Hòa - Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh - cho biết: “chúng tôi xác định phải quán triệt và thực hiện nghiêm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và cấp ủy, chính quyền thành phố về nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới, cửa khẩu.
Cùng với đó, chủ động nắm chắc, phân tích, dự báo tình hình từ sớm, từ xa; tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật.
Một yêu cầu rất quan trọng là phải kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh, đối ngoại với phát triển kinh tế - xã hội. Công tác biên phòng phải góp phần giữ cho biên giới hòa bình, ổn định, cửa khẩu an toàn, thông thoáng, tạo môi trường thuận lợi để người dân sản xuất, doanh nghiệp đầu tư, giao thương, nhưng tuyệt đối không được chủ quan, buông lỏng quản lý”.
Trong điều kiện phạm vi quản lý rộng, tàu thuyền hoạt động liên tục giữa các vùng biển, các cửa khẩu, Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh phối hợp với Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng và Hải đoàn Biên phòng 38 duy trì trao đổi tình hình định kỳ; khi xảy ra tình huống phức tạp, cấp bách, các đơn vị thông báo ngay cho nhau qua hệ thống thông tin, điện thoại hoặc văn bản để thống nhất biện pháp xử lý.
Mục tiêu là bảo đảm công tác phối hợp khép kín về không gian và thời gian, rõ trách nhiệm của từng lực lượng, không để xuất hiện “khoảng trống” trong quá trình quản lý; qua đó, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh, trật tự trên địa bàn và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội.
Thông suốt đường hàng
Không chỉ dừng lại ở công tác quản lý đường biên, chuyển đổi số còn tạo nên bước đột phá mạnh mẽ trong công tác kiểm soát xuất nhập cảnh và xuất nhập khẩu tại các cửa khẩu, cảng biển.
Tại Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái cũng như cặp cửa khẩu song phương Hoành Mô – Động Trung, Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh đã chủ động triển khai hệ thống kiểm soát cửa khẩu tự động (Autogate), ứng dụng mã vạch QR và công nghệ nhận diện khuôn mặt. Người dân và du khách chỉ mất vài chục giây để hoàn tất thủ tục qua trạm, giảm thiểu tối đa tình trạng ùn tắc vào các đợt cao điểm.
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024, của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Thành ủy Quảng Ninh về chuyển đổi số toàn diện, Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Móng Cái đã nhanh chóng triển khai các giải pháp công nghệ vào công tác kiểm soát người và phương tiện qua lại biên giới.
Trọng tâm của hoạt động là ứng dụng công nghệ hiện đại như nhận dạng sinh trắc học, quét vân tay và các hệ thống kiểm soát tự động. Trước đây, mỗi hành khách khi làm thủ tục xuất nhập cảnh mất trung bình 30 giây. Hiện nay, nhờ hệ thống công nghệ, thời gian này giảm xuống chỉ còn từ 5 đến 7 giây.
Người dân và du khách chỉ cần đưa hộ chiếu hoặc sổ thông hành vào máy quét, toàn bộ thông tin được tự động nhận diện và hiển thị trên hệ thống. Quy trình xác nhận trở nên nhanh chóng, hiệu quả hơn với sự hỗ trợ từ cán bộ biên phòng.
Thượng tá Chu Xuân Quyết - Chính trị viên Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh) - cho biết: “trước đây quy trình thủ tục yêu cầu nhiều thao tác thủ công, tốn kém thời gian và nguồn lực. Hiện nay, với việc sử dụng các thiết bị hiện đại, không chỉ rút ngắn thời gian thực hiện mà còn nâng cao mức độ an toàn cho toàn bộ hệ thống kiểm soát”.
Chuyển đổi số đã góp phần giảm khối lượng công việc cho lực lượng thực hiện nhiệm vụ và tạo ra trải nghiệm thuận tiện hơn cho người dân, doanh nghiệp. Đây được coi là minh chứng tiêu biểu cho sự đổi mới tích cực, thể hiện tinh thần học hỏi và ứng dụng công nghệ trong quân đội để nâng cao hiệu quả công tác quản lý.
Đối với hoạt động giao thương hàng hóa, việc số hóa quy trình làm thủ tục và kết nối cơ sở dữ liệu liên ngành (biên phòng, hải quan, kiểm dịch) giúp doanh nghiệp rút ngắn đáng kể thời gian thông quan.
Luồng xe hàng hóa được điều tiết linh hoạt, tạo hành lang “đường hàng thông suốt”, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các mặt hàng nông, thủy sản và hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam.
Theo Đại úy Ngô Nhật Mạnh - Phó Trạm trưởng Cửa khẩu Hoành Mô - nhờ triển khai mô hình “một cửa, một lần dừng”, nâng cấp hệ thống camera giám sát toàn diện, sử dụng máy soi chiếu chuyên dụng và phần mềm quản lý dữ liệu hiện đại, hiệu quả kiểm soát đã được nâng cao đáng kể.
Các công nghệ hiện đại không chỉ giúp giảm thời gian xử lý mà còn đảm bảo độ chính xác cao, duy trì an ninh khu vực ở mức tối ưu. Hoạt động phối hợp giữa các lực lượng tại cửa khẩu, bao gồm biên phòng, hải quan và công an cửa khẩu, cũng được cải thiện rõ rệt nhờ khả năng chia sẻ dữ liệu tức thời.
Điều này giúp lực lượng chức năng nhanh chóng xử lý các tình huống khẩn cấp, đồng thời nâng cao hiệu quả ngăn chặn các hành vi buôn lậu hay xuất nhập cảnh trái phép.
Với vị trí địa lý chiến lược, bao gồm cả đường biên giới trên bộ và trên biển, Quảng Ninh giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế đối ngoại của quốc gia.
Hiện nay, hoạt động xuất, nhập khẩu, tàu thuyền và dịch vụ logistics ngày càng phát triển. Bộ đội Biên phòng thành phố đã chỉ đạo các đơn vị, nhất là tại cửa khẩu, thực hiện quản lý phải chặt chẽ, đúng pháp luật nhưng không tạo thêm những rào cản không cần thiết đối với hoạt động hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.
Tại các cửa khẩu cảng, Bộ đội Biên phòng thành phố yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm quy trình, thủ tục kiểm tra, giám sát biên phòng; quản lý chặt người, phương tiện xuất, nhập cảnh; đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động giao thương.
Bộ đội biên phòng Quảng Ninh đẩy mạnh thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, ứng dụng công nghệ thông tin và thủ tục biên phòng điện tử để tiếp nhận, kiểm tra thông tin từ sớm, từ xa, giảm thời gian chờ đợi, chi phí lưu kho, lưu bãi cho doanh nghiệp.
Các thủ tục, số điện thoại đường dây nóng, phí, lệ phí được công khai; cán bộ làm nhiệm vụ phải giữ đúng lễ tiết, tác phong, văn hóa ứng xử và phòng, chống tiêu cực trong thi hành công vụ.
Cơ chế một cửa ASEAN (ASW) là môi trường tích hợp cho phép Cơ chế một cửa quốc gia (NSW) của các nước thành viên ASEAN kết nối và trao đổi thông tin hải quan, chứng từ điện tử qua một cổng thông tin duy nhất. Cơ chế này liên thông dữ liệu giữa 10 quốc gia thành viên ASEAN trên nền tảng kỹ thuật số thống nhất, cho phép khai báo, tiếp nhận, giải quyết và phản hồi kết quả thủ tục hành chính hải quan, kiểm tra chuyên ngành dưới dạng dữ liệu số.
Có thể trao đổi chứng từ chia sẻ tự động các chứng từ quan trọng như Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O mẫu D), tờ khai hải quan và các giấy phép kiểm dịch. Lợi ích chính là cắt giảm chi phí, giảm thiểu thời gian thông quan hàng hóa, hạ chi phí lưu kho, in ấn và nhân lực cho doanh nghiệp. Đồng thời thúc đẩy thương mại nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực, giúp ASEAN hội nhập sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Quảng Ninh là một phần trong hệ thống hải quan và các cơ quan nhà nước thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia (NSW) và Cơ chế một cửa ASEAN (ASW). Quảng Ninh giữ vai trò là cửa ngõ chiến lược và cầu nối quan trọng kết nối trực tiếp kinh tế giữa ASEAN và Trung Quốc.
Đối với Vạn Gia, đây là 1 trong 3 cửa khẩu cảng của thành phố có lượng người, phương tiện qua lại và hoạt động xuất nhập khẩu khá lớn, đa dạng. Vì vậy, đơn vị phải phối hợp chặt chẽ với hải quan, cảng vụ và các lực lượng chức năng; thường xuyên tuần tra, kiểm soát, quản lý người, phương tiện, thực hiện đúng quy trình kiểm tra, giám sát, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Tại cửa sông Bắc Luân, công tác quản lý gắn trực tiếp với sinh kế của người dân. Vì vậy, quản lý chặt biên giới phải đi đôi với tuyên truyền, hướng dẫn để người dân hiểu và chấp hành các quy định, hoạt động đúng khu vực được phép, không ảnh hưởng đến luồng lạch, trật tự và an ninh khu vực biên giới.
Cùng với đó, Bộ đội Biên phòng thành phố tiếp tục phối hợp với chính quyền và các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát; đồng thời tham mưu cho địa phương hoàn thiện quy hoạch các vùng nuôi trồng thủy sản tập trung, tạo cơ sở pháp lý để nhân dân yên tâm đầu tư, sản xuất lâu dài.
Công tác đối ngoại biên phòng cũng được duy trì nhằm trao đổi tình hình, phối hợp tuyên truyền và thực hiện nghiêm các thỏa thuận, hiệp định có liên quan.
Những kết quả tại các cửa khẩu cả trên biển lẫn trên bộ đã khẳng định chuyển đổi số là một bước tiến thiết yếu gắn liền với nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng.
Các hệ thống thông minh như giám sát số hóa, nhận diện sinh trắc học và quản lý dữ liệu điện tử đang đóng vai trò quan trọng trong việc tiết kiệm thời gian, tăng cường tính chính xác trong kiểm soát, đồng thời nâng cao tính minh bạch và chuyên nghiệp trong phục vụ người dân cũng như doanh nghiệp.
Chuyển đổi số ở vùng biên Quảng Ninh không chỉ là câu chuyện của thiết bị hay phần mềm, mà còn là sự gắn kết với đồng bào các dân tộc thiểu số nơi biên cương.
Thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin, Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh đã triển khai các kênh tiếp nhận thông tin an ninh trật tự trực tuyến, giúp người dân dễ dàng phản ánh, cung cấp nguồn tin tố giác tội phạm cho lực lượng chức năng.
Bên cạnh đó, cán bộ biên phòng còn tích cực hướng dẫn bà con nhân dân vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới cài đặt các ứng dụng định danh điện tử, dịch vụ công trực tuyến và tiếp cận thông tin pháp luật qua mạng xã hội, góp phần nâng cao dân trí và ý thức chấp hành pháp luật của cư dân biên giới.
Những kết quả đạt được trong việc tiên phong số hóa đường biên và hiện đại hóa cửa khẩu là nền tảng vững chắc để Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh tiếp tục hướng tới xây dựng mô hình “Biên giới thông minh” trong tương lai.
Chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu tất yếu trong thời đại công nghệ mà còn là “chìa khóa” giúp Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ kép: vừa bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia; vừa tạo điều kiện thuận lợi nhất thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, mở rộng hội nhập quốc tế và xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển./.
.jpg)
