Quảng Ninh - Quảng Tây hợp tác kinh tế số xuyên biên giới

Nhiều tiềm năng hợp tác

Là địa phương duy nhất của Việt Nam có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc, Quảng Ninh sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại gồm cao tốc, cảng biển, sân bay quốc tế, cùng môi trường đầu tư nhiều năm liên tiếp dẫn đầu cả nước về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Đặc biệt, tỉnh vừa công bố nhiều quy hoạch chiến lược, công khai các danh mục ngành nghề ưu tiên thu hút đầu tư. Quảng Ninh mong muốn trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn của doanh nghiệp Quảng Tây, cũng như là cầu nối để doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận thị trường Việt Nam và ASEAN.

Bà Lư Tân Ninh - Phó Chủ tịch Chính quyền nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) - khẳng định: “Quảng Tây và Quảng Ninh có mối quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời, có nhiều lợi thế bổ trợ về kinh tế, thị trường và giao thông.

Những năm gần đây, hợp tác giữa hai bên không ngừng được mở rộng trên các lĩnh vực thương mại, đầu tư, du lịch, giao lưu nhân dân và xây dựng hạ tầng cửa khẩu.

Đặc biệt, việc hai bên đang thúc đẩy xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Đông Hưng - Móng Cái và cửa khẩu thông minh sẽ tạo nền tảng mới để nâng cao năng lực thông quan, giảm chi phí logistics và hình thành chuỗi cung ứng xuyên biên giới hiệu quả”.

Những năm gần đây, Quảng Ninh và Quảng Tây có nhiều lợi thế hoạt động thương mại. Hệ thống hạ tầng giao thông và logistics của Quảng Ninh ngày càng hoàn thiện khi tuyến cao tốc kết nối Hà Nội với cửa khẩu Bắc Luân II dài gần 176km giúp giảm thời gian di chuyển khoảng 3 giờ.

Bên cạnh đó là hệ thống cảng biển Cái Lân, Con Ong - Hòn Nét, Vạn Ninh (Quảng Ninh) có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, lên đến 200.000 tấn; hệ thống các khu công nghiệp, khu kinh tế cửa khẩu và các công trình kết nối đang được đầu tư.

Những lợi thế trên đã tạo điều kiện thuận lợi để hàng hóa không chỉ đi qua biên giới, mà còn kết nối với các trung tâm sản xuất, logistics và cảng biển trong tỉnh.

Thực tế, lượng hàng hóa xuất nhập khẩu trong những năm gần đây cho thấy những lợi thế trên đang từng bước được tỉnh Quảng Ninh phát huy.

Thống kê trong năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của tỉnh Quảng Ninh qua các cửa khẩu biên giới của tỉnh Quảng Ninh với Quảng Tây đạt 5,88 tỷ USD (tăng 27,5% so với năm 2024). Cũng trong năm 2025, tỉnh Quảng Ninh ký 44 thỏa thuận hợp tác với Quảng Tây trên nhiều lĩnh vực, trong đó có thương mại, logistics, quản lý cửa khẩu và xây dựng cửa khẩu thông minh.

Đây là quy mô giao thương đủ lớn để việc số hóa các khâu của chuỗi cung ứng tạo ra tác động đáng kể tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong nhiều năm, cửa khẩu Móng Cái - Đông Hưng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại Việt Nam - Trung Quốc. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới của thương mại quốc tế, lợi thế về vị trí địa lý và lưu lượng hàng hóa sẽ không còn đủ nếu thiếu một hệ thống hạ tầng số tương thích, phương thức quản trị hiện đại và khả năng kết nối dữ liệu giữa các chủ thể.

Từ nền tảng hợp tác biên mậu lâu năm, hai bên đang đứng trước một bước chuyển mới: từ giao thương truyền thống sang xây dựng các chuỗi giá trị dựa trên công nghệ, dữ liệu và nền tảng số.

Việc triển khai Cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng, Khu hợp tác kinh tế qua biên giới và mở rộng hợp tác về trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, kinh tế số đang tạo những tiền đề quan trọng để Quảng Ninh và Quảng Tây từng bước hình thành mô hình kinh tế số xuyên biên giới, trong đó dòng hàng hóa, dịch vụ, dữ liệu và các hoạt động kinh doanh được kết nối ngày càng thuận lợi hơn.

“

Đề án thí điểm thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh
Nhằm xác lập mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực chủ yếu, tỉnh Quảng Ninh đang tích cực nghiên cứu, chủ động đề xuất với Trung ương các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội. Trọng tâm của chiến lược này là Đề án thí điểm thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do.
Đề án thí điểm thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh đã được Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh trình Bộ Chính trị tại Tờ trình số 20-TTr/TU, ngày 11-3-2026 và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh trình Chính phủ tại Tờ trình số 830/TTr-UBND, ngày 7-3-2026.
Địa phương kỳ vọng đề xuất với các cơ chế, chính sách vượt trội so với quy định hiện hành sẽ nhận được sự đồng thuận từ Trung ương. Dự kiến, Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh có quy mô diện tích khoảng gần 26.400ha, nằm trên địa bàn 10 xã, phường: Hoàng Quế, Yên Tử, Đông Mai, Tuần Châu, Việt Hưng, Bãi Cháy, Hoành Bồ, Thống Nhất, Quảng La và Cao Xanh.

Mở rộng không gian hợp tác

Hợp tác giữa 2 địa phương láng giềng đang được mở rộng từ thương mại biên giới sang các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao. Tháng 11-2025, Sở Công Thương Quảng Ninh và Ty Thương vụ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây ký Thỏa thuận khung về thúc đẩy xây dựng thí điểm Khu hợp tác ngành nghề qua biên giới Móng Cái - Đông Hưng.

Sáu lĩnh vực trọng điểm được xác định gồm công nghiệp, thương mại, dịch vụ cửa khẩu, logistics, AI và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các ngành nghề hợp tác.

Sự xuất hiện của AI, logistics thông minh và đào tạo nhân lực trong khuôn khổ hợp tác cho thấy tư duy phát triển đã có sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ tạo thuận lợi cho trao đổi hàng hóa, hai bên đang hướng tới xây dựng một hệ sinh thái sản xuất - thương mại - logistics - dịch vụ có sự tham gia ngày càng sâu của công nghệ số.

Nếu chính quyền đóng vai trò kiến tạo thể chế, hạ tầng và môi trường hợp tác thì doanh nghiệp chính là chủ thể trực tiếp hình thành các mô hình kinh tế số xuyên biên giới.

Tại Hội nghị kết nối doanh nghiệp Quảng Ninh - Quảng Tây năm 2026 tổ chức tại Nam Ninh ngày 7-7, có khoảng 150 doanh nghiệp 2 địa phương tham dự, trong đó có 40 doanh nghiệp Quảng Ninh hoạt động trong các lĩnh vực thương mại, logistics, du lịch, nông nghiệp, chế biến, xuất nhập khẩu và đầu tư.

Hội nghị đã chứng kiến 11 biên bản ghi nhớ, thỏa thuận hợp tác và hợp đồng kinh tế được ký kết. Tiêu biểu, Công ty Cổ phần Thành Đạt và Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Bắc Đầu Quảng Tây ký thỏa thuận hợp tác đầu tư phát triển logistics và Trung tâm giao dịch nông, lâm, thủy hải sản, góp phần nâng cao năng lực lưu thông hàng hóa qua biên giới; Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Quốc tế Tân Đại Dương ký kết hợp tác với các doanh nghiệp Quảng Tây về đầu tư hạ tầng cửa khẩu và xây dựng phòng thí nghiệm kiểm định chất lượng hàng hóa tại Móng Cái, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập khẩu.

Đáng chú ý, nhiều thỏa thuận tập trung vào những mắt xích có khả năng tạo thành chuỗi giá trị xuyên biên giới như phát triển logistics, xây dựng trung tâm giao dịch nông, lâm, thủy sản, đầu tư hạ tầng cửa khẩu, phòng kiểm định chất lượng hàng hóa tại Móng Cái và hợp tác thương mại nông, thủy sản. Đây là những lĩnh vực mà công nghệ số có thể tạo ra giá trị gia tăng rất rõ rệt.

Một trung tâm giao dịch nông, lâm, thủy sản nếu được tích hợp với nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới có thể trở thành nơi kết nối trực tiếp giữa người sản xuất, doanh nghiệp thu mua, đơn vị logistics và khách hàng.

Dữ liệu về nguồn gốc, sản lượng, chất lượng, giá cả, nhu cầu thị trường và tình trạng vận chuyển có thể được cập nhật, chia sẻ và khai thác hiệu quả hơn.

Tương tự, hệ thống kiểm định chất lượng hàng hóa nếu được số hóa và kết nối với quy trình thông quan sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí trung gian và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc.

Khi các mắt xích này được kết nối, kinh tế số không còn là một “lớp công nghệ” đứng bên ngoài hoạt động thương mại, mà trở thành hạ tầng vận hành của chính hoạt động thương mại.

Trong lĩnh vực thương mại nông, thủy sản, nhiều doanh nghiệp hai bên thống nhất hợp tác nhập khẩu trà Việt Nam, xuất, nhập khẩu thủy hải sản và cung ứng thủy sản đông lạnh.

Đặc biệt, lĩnh vực du lịch ghi nhận nhiều thỏa thuận trao đổi khách giữa các doanh nghiệp lữ hành Quảng Ninh và Quảng Tây, góp phần khôi phục và mở rộng thị trường khách hai chiều Việt Nam - Trung Quốc. Nhiều nội dung hợp tác có ý nghĩa thiết thực, mở ra cơ hội phát triển các chuỗi giá trị xuyên biên giới.

Tận dụng cơ chế hợp tác, mở rộng quy mô thương mại song phương

Trong thời gian tới, cộng đồng doanh nghiệp 2 địa phương tận dụng tốt các cơ chế hợp tác hiện có để mở rộng quy mô thương mại song phương, nhất là đối với nông sản, thủy sản, sản phẩm cơ điện và các mặt hàng có thế mạnh; tăng cường đầu tư vào kinh tế cửa khẩu, logistics hiện đại, gia công xuyên biên giới, nông nghiệp xanh và công nghiệp chế biến.

Đồng thời, đẩy mạnh hợp tác xây dựng chuỗi sản xuất - cung ứng xuyên biên giới, tăng cường kết nối hạ tầng, dữ liệu, thanh toán tài chính và chính sách nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp hai bên trên thị trường khu vực và quốc tế.

Đặc biệt, Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Móng Cái - Đông Hưng đang được xúc tiến triển khai, gắn với mô hình cửa khẩu thông minh cùng nhiều công trình kết nối đang tạo ra dư địa phát triển lớn cho thương mại, logistics và đầu tư giữa hai bên.

Hai bên cũng cần tạo thuận lợi hơn nữa cho hoạt động xuất nhập khẩu, thúc đẩy thông quan 24/7, mở rộng danh mục hàng hóa, tăng cường hợp tác về khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, AI, kinh tế xanh, du lịch, y tế và giao lưu nhân dân, đồng thời tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong công tác quản lý, bảo vệ biên giới, giữ gìn an ninh, trật tự khu vực biên giới.

Hai bên sẽ tập trung thúc đẩy tiến độ các dự án hạ tầng kết nối chiến lược như cầu Bắc Luân III, tuyến đường sắt kết nối qua biên giới; đẩy nhanh triển khai mô hình cửa khẩu thông minh, Khu hợp tác ngành nghề và Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế, thương mại và logistics giữa 2 địa phương.

Dư địa hợp tác thương mại giữa tỉnh Quảng Ninh và Quảng Tây không còn nằm ở việc mở rộng đơn thuần quy mô hàng hóa qua biên giới, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tạo sự thông suốt trong toàn bộ quá trình giao thương.

Nắm bắt được nhu cầu đó, Chi cục Hải quan khu vực VIII đang từng bước làm sâu sắc hơn cơ chế phối hợp với Hải quan Nam Ninh thông qua các cuộc hội đàm hải quan “Hai nước - Bốn bên”, hội đàm Km0 tại các cặp cửa khẩu Móng Cái - Đông Hưng, Hoành Mô - Động Trung và lối thông quan Bắc Phong Sinh - Lý Hỏa.

Không chỉ dừng ở trao đổi nghiệp vụ, các cuộc hội đàm được kỳ vọng trở thành kênh phối hợp thường xuyên để hai bên cập nhật chính sách, nhận diện sớm những điểm nghẽn và cùng điều tiết hoạt động thông quan phù hợp với diễn biến thực tế của dòng hàng hóa.

Việc duy trì trao đổi định kỳ ít nhất 2 lần/năm cũng giúp những vướng mắc phát sinh trong quá trình giao thương được xử lý nhanh chóng, hiệu quả hơn.

Không chỉ hợp tác phát triển thương mại, 2 địa phương Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây và tỉnh Quảng Ninh cũng đã nghiên cứu mở rộng liên kết phát triển kinh tế du lịch, xây dựng các tuyến du lịch văn hóa xuyên biên giới, khai thác hiệu quả nguồn khách của mỗi bên, đưa "ngành công nghiệp không khói" trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác nổi bật giữa Quảng Tây và Quảng Ninh trong thời gian tới.

Ông Bùi Văn Khắng - Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh - cho biết: “trong bối cảnh quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục phát triển tích cực, Quảng Ninh và Quảng Tây đang có nhiều điều kiện thuận lợi để đưa hợp tác kinh tế bước sang giai đoạn mới.

Đề nghị doanh nghiệp hai bên tập trung khai thác hiệu quả các tiềm năng hợp tác trên 4 trụ cột chiến lược gồm: phát triển thương mại biên giới và logistics; du lịch và kinh tế văn hóa; công nghiệp chế biến, năng lượng, công nghệ số; nông nghiệp công nghệ cao và nuôi trồng thủy sản.

Quảng Ninh cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các dự án hợp tác lâu dài, hiệu quả”./.

Móng Cái xây dựng mô hình thông quan thông minh, thúc đẩy thương mại biên giới

Chuyển đổi số ở Cửa khẩu Hoành Mô

Kiểm nghiệm nông sản ngay tại Cửa khẩu Bắc Luân II: Cho những chuyến hàng thông quan nhanh hơn

Xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Bắc Phong Sinh - động lực tăng trưởng kinh tế biên mậu

Phạm Học