Kiểm nghiệm nông sản ngay tại Cửa khẩu Bắc Luân II:Cho những chuyến hàng thông quan nhanh hơn
Việc vận hành phòng thí nghiệm để giám định chất lượng nông sản sẽ góp phần rút ngắn thời gian thông quan, tăng minh bạch và là mắt xích quan trọng trong xây dựng cửa khẩu thông minh ở Móng Cái (Quảng Ninh).
Áp lực thời gian
Thực tế trong xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc, kiểm nghiệm chất lượng, an toàn thực phẩm là một trong những điều kiện tiên quyết để lô hàng được thông quan một cách nhanh chóng.
Đặc biệt, với những mặt hàng tươi như sầu riêng, mít, thanh long hay thủy hải sản, yêu cầu này càng đặt doanh nghiệp trước áp lực rất lớn về mặt thời gian.
Trước đây, để các mặt hàng nông, lâm, thủy sản thông quan vào thị trường Trung Quốc, các mặt hàng này phải đáp ứng những yêu cầu về an toàn thực phẩm, kiểm dịch và các chỉ tiêu kỹ thuật do nước nhập khẩu quy định.
Trong đó, việc kiểm soát các chỉ tiêu như “Cadimi” và “Vàng O” có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng thông quan của lô hàng. Nếu kết quả kiểm nghiệm không đáp ứng yêu cầu, hàng hóa phải quay đầu hoặc tiêu hủy gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp.
Đó cũng là thực tế từng xảy ra với Công ty CP Thương mại dịch vụ Hải Ninh - đơn vị mỗi ngày xuất khẩu khoảng 15 - 20 xe sầu riêng, tương đương 200 - 300 tấn sang Trung Quốc.
Trước khi có cơ sở kiểm nghiệm tại cửa khẩu Bắc Luân II, doanh nghiệp phải gửi mẫu tới các cơ sở kiểm nghiệm ở thành phố Hà Nội hoặc các khu vực phía Nam. Khoảng cách địa lý xa khiến doanh nghiệp không chỉ mất thêm thời gian, mà còn phải đối mặt với rủi ro khi kết quả kiểm nghiệm trả chậm.
Thêm nữa, từ tháng 10-2025, một số phòng kiểm nghiệm trên cả nước phải tạm dừng hoạt động để bảo trì, sửa chữa thiết bị hoặc chờ đánh giá lại, khiến doanh nghiệp vẫn chưa thể hoàn tất các thủ tục cần thiết để thông quan.
Trong khi doanh nghiệp phải đối mặt với những bất cập trên, lượng nông sản, thủy hải sản xuất khẩu qua Móng Cái tiếp tục tăng, nhất là hàng hóa qua Lối thông quan cầu Bắc Luân II và Lối mở cầu phao Km3+4 gồm hạt điều, hoa quả tươi (thanh long, mít, sầu riêng...) và hoa quả sấy khô (mít, xoài…).
Từ ngày 1-1 đến 15-8-2026, Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái đã làm thủ tục cho 3.314 tờ khai hàng hóa nông sản thuộc loại hình xuất kinh doanh và xuất cư dân biên giới, với kim ngạch đạt trên 319 triệu USD (tăng 20% về số tờ khai và 71% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2025). Riêng sầu riêng chiếm 48% số tờ khai và 31% tổng kim ngạch hàng nông sản xuất qua địa bàn Móng Cái.
Trung tâm Giám định thử nghiệm là phòng thí nghiệm tại bãi Kiểm hóa Bắc Luân II, có tổng diện tích 450m2, được thiết kế và trang bị theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 17025/2017, tổng mức đầu tư 50 tỷ đồng. Trung tâm được bố trí khoa học phục vụ tiếp nhận mẫu, xử lý, phân tích và quản lý vận hành, đáp ứng yêu cầu triển khai các hoạt động kiểm nghiệm một cách hiệu quả và an toàn.
Đặc biệt, phòng thí nghiệm được tổ chức theo quy trình khép kín, cho phép trả kết quả trong 24 giờ đối với nhiều nhóm chỉ tiêu ưu tiên và các mẫu cần xử lý nhanh. Phòng thí nghiệm được trang bị hệ thống máy móc hiện đại như thiết bị sắc ký lỏng siêu hiệu năng cao kết nối thiết bị khối phổ ba tứ cực Model: Agilent 1290 Infinity III UHPLC; thiết bị khối phổ phát xạ plasma (ICP-MS), Model: Agilent 7900 ICP-MS, Máy phá mẫu,… có thể kiểm tra và test nhanh các mẫu trên thủy hải sản và hoa quả xuất khẩu.
Cuối tháng 6-2026, Trung tâm chính thức trở thành 1 trong 37 cơ sở kiểm nghiệm của Việt Nam được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) chấp nhận thực hiện phân tích chỉ tiêu “Cadimi (Cd)” và “chất Vàng O” đối với quả tươi - 2 chỉ tiêu có ý nghĩa quan trọng trong quá trình kiểm soát an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc.
Đây cũng là cơ sở duy nhất tại Quảng Ninh trong số 8 cơ sở được GACC chấp nhận tại khu vực đồng bằng sông Hồng (7 cơ sở khác đặt tại thành phố Hà Nội). Những cơ sở còn lại chủ yếu nằm ở Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Thành phố Hồ Chí Minh, đồng bằng sông Cửu Long.
.jpg)
Giải bài toán thông quan nhanh chóng
Những số liệu trên cho thấy nhu cầu kiểm nghiệm chất lượng hàng hóa nông sản tươi ngày càng lớn. Khi hàng hóa tăng về số lượng, việc phụ thuộc vào các cơ sở kiểm nghiệm ở xa không chỉ làm doanh nghiệp khó chủ động về thời gian mà còn tiềm ẩn nguy cơ ùn ứ khi lượng mẫu cần kiểm nghiệm tăng cao.
Với mục đích đảm bảo hàng hóa kiểm nghiệm đạt chuẩn của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc thuận lợi thông quan, Công ty CP Xuất nhập khẩu quốc tế Tân Đại Dương (Móng Cái - Việt Nam) và Tập đoàn Kiểm nghiệm Trung Quốc - Công ty TNHH Quảng Tây, Chi nhánh Đông Hưng (Trung Quốc) đã hợp tác đầu tư xây dựng Trung tâm Giám định Thử nghiệm chất lượng nông, lâm, thuỷ sản tại Cửa khẩu Bắc Luân II.
Việc Trung tâm Giám định thử nghiệm Tân Đại Dương được đưa vào hoạt động ngay tại cửa khẩu Bắc Luân II (phường Móng Cái 1, tỉnh Quảng Ninh) đang giúp doanh nghiệp có thêm điều kiện thuận lợi trong quá trình hoàn tất thủ tục xuất khẩu.
Ông Nguyễn Văn Dũng - Phó Giám đốc Công ty CP Xuất nhập khẩu quốc tế Tân Đại Dương - cho biết: “hiện phòng thí nghiệm của chúng tôi đã đối chiếu song song với kết quả phân tích từ phòng thí nghiệm phía Trung Quốc, 2 hệ thống máy, một dành cho thủy hải sản và một dành cho nông, thổ sản của chúng tôi đều cho kết quả trùng khớp 100%”.
Việc đầu tư thiết bị tối tân, phân tích chuyên sâu giúp phòng thí nghiệm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Hệ thống LC - MS/MS có độ nhạy và độ chọn lọc cao, cho phép định lượng chính xác dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh, độc tố vi sinh và các hợp chất vi lượng khác trong thực phẩm.
Thiết bị khối phổ plasma cảm ứng cao tần ICP - MS dùng để xác định kim loại nặng và nguyên tố vi lượng ở mức phần tỷ và phần nghìn tỷ, cung cấp kết quả chính xác, nhanh chóng và đáp ứng yêu cầu đánh giá an toàn thực phẩm theo quy chuẩn quốc gia và quốc tế. Đội ngũ kỹ thuật viên của Trung tâm được đào tạo bài bản; quy trình lấy mẫu đồng nhất, tuân thủ theo đúng tiêu chuẩn.
Hệ thống thiết bị của Trung tâm được nhập khẩu nguyên chiếc từ Mỹ, có khả năng phân tích nhiều chỉ tiêu về an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm.
Bà Phạm Thị Loan Hà - Trưởng Phòng thí nghiệm - cho biết: “phòng thí nghiệm đầu tư hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại và chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, về nguồn nhân lực, các kỹ thuật viên và chuyên viên của phòng thí nghiệm đều được tập huấn chuyên sâu trước khi vận hành, đảm bảo thực hiện quy trình kiểm nghiệm một cách chuẩn xác, tính khách quan cao, an toàn và đáng tin cậy”.
Trong bối cảnh nông sản qua Móng Cái tăng mạnh, việc có thêm một cơ sở kiểm nghiệm được phía Trung Quốc chấp thuận ngay tại cửa khẩu không chỉ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, mà còn góp phần hạn chế những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình xuất khẩu.
Ông Phạm Ngọc Linh - Đội phó Đội Hải quan Cửa khẩu quốc tế Móng Cái - cho rằng: “cùng với hoàn thiện hạ tầng cửa khẩu và các dịch vụ logistics, việc hình thành thêm năng lực kiểm nghiệm ngay tại cửa khẩu đang góp phần hoàn thiện hơn các điều kiện phục vụ xuất khẩu nông sản qua Móng Cái. Đồng thời, góp phần hạn chế rủi ro đối với hàng hóa xuất khẩu bị nước bạn trả lại do không đạt chất lượng, từ đó giảm thiệt hại cho doanh nghiệp và bà con nông dân”.
Đối với những lô hàng phát hiện có vấn đề, việc kiểm nghiệm tại chỗ cũng giúp doanh nghiệp có cơ sở chủ động phân loại, xử lý trước khi quyết định đưa hàng vào thông quan.
Theo nhiều doanh nghiệp, đây chính là lợi thế lớn nhất của Trung tâm Giám định thử nghiệm Tân Đại Dương khi được đặt ngay tại Bãi kiểm hóa Bắc Luân II.
Sau 2 tháng chính thức đi vào hoạt động, Trung tâm đã giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian, giảm chi phí, chủ động kiểm soát chất lượng hàng hóa, qua đó tạo thêm thuận lợi cho xuất khẩu nông sản sang thị trường Trung Quốc.
Đặc biệt, việc có một cơ sở được công nhận ngay tại cửa khẩu đã giúp hàng hóa không còn phải vận chuyển đến các địa phương cách xa nơi thông quan để lấy mẫu.
Đây là một bước hoàn thiện thêm dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu, góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và giúp quá trình thông quan nông sản được chủ động hơn./.
