Phát triển lý luận về đường lối đổi mới của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Hội thảo tập trung làm rõ quá trình phát triển tư duy lý luận của Đảng qua 40 năm đổi mới, đồng thời trao đổi về những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Hội thảo do PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; PGS, TS Trần Thọ Quang, Vụ trưởng, Trưởng Cơ quan Thường trực Tạp chí Cộng sản tại miền Trung - Tây Nguyên và TS Nguyễn Đình Thuận, Hiệu trưởng Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng đồng chủ trì.

Tham dự hội thảo có các chuyên gia, nhà khoa học đến từ các học viện, trường đại học, viện nghiên cứu trong khu vực; đại diện lãnh đạo các ban, sở, ngành của thành phố Đà Nẵng và các địa phương khu vực miền Trung - Tây Nguyên; cán bộ Tạp chí Cộng sản, Cơ quan Thường trực Tạp chí Cộng sản tại miền Trung - Tây Nguyên cùng các cơ quan thông tấn, báo chí.

Nhìn lại quá trình phát triển tư duy lý luận qua 40 năm đổi mới

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh đất nước tiếp tục đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, hướng tới những mục tiêu phát triển dài hạn.

Qua 40 năm thực hiện đường lối đổi mới (1986 - 2026), nhận thức lý luận của Đảng không ngừng được bổ sung, phát triển trên nhiều lĩnh vực, từ xây dựng chủ nghĩa xã hội, phát triển kinh tế - xã hội đến xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển văn hóa, con người, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại.

Việc tổng kết quá trình phát triển nhận thức lý luận trong 40 năm đổi mới không chỉ có ý nghĩa nhìn lại những bước tiến quan trọng về tư duy, mà còn góp phần nhận diện những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn phát triển đất nước.

Trên cơ sở đó, hội thảo hướng đến việc cung cấp thêm những luận cứ khoa học và thực tiễn, góp phần mở rộng không gian tư duy lý luận, phục vụ công tác hoạch định đường lối, chính sách trong kỷ nguyên mới.

Với mục tiêu hệ thống, tổng kết sâu sắc quá trình phát triển nhận thức lý luận của Đảng qua 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, hội thảo hướng đến làm rõ những bước phát triển về tư duy lý luận chính trị, kinh tế - xã hội, văn hóa, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Đồng thời, các nội dung trao đổi nhằm đóng góp thêm những luận cứ khoa học và thực tiễn, mở rộng không gian tư duy lý luận, phục vụ công tác hoạch định đường lối, chính sách ở Trung ương và các địa phương.

Phát biểu chỉ đạo, định hướng nội dung hội thảo, PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản - nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu, tổng kết sâu sắc quá trình phát triển lý luận của Đảng gắn với thực tiễn đổi mới đất nước.

Nội dung hội thảo đặt trong mối quan hệ giữa những thành tựu nhận thức lý luận đã được khẳng định qua thực tiễn và yêu cầu tiếp tục phát triển tư duy để đáp ứng những biến đổi của tình hình mới.

Các nội dung trao đổi được triển khai theo 3 nhóm chủ đề chính. Nhóm thứ nhất tập trung vào một số vấn đề lý luận chung trong giai đoạn 1986 - 2026. Nhóm thứ hai đi sâu vào lý luận về phát triển kinh tế - xã hội và quản trị quốc gia. Nhóm thứ ba nghiên cứu những bước phát triển lý luận trong kỷ nguyên mới, trong đó chú trọng tư duy phát triển, lực lượng sản xuất mới và yêu cầu xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại.

Từ đổi mới tư duy đến phát triển lý luận về mô hình kinh tế - xã hội và quản trị quốc gia

Một nội dung trọng tâm của hội thảo là nghiên cứu, trao đổi về những vấn đề lý luận liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội và quản trị quốc gia.

Đây là những lĩnh vực có vai trò nền tảng trong quá trình triển khai đường lối đổi mới, đồng thời chịu tác động trực tiếp từ những biến đổi của môi trường phát triển trong nước và quốc tế.

Qua 40 năm đổi mới, tư duy lý luận của Đảng về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tiếp tục được bổ sung, phát triển gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và phát huy các nguồn lực của nền kinh tế.

Việc nghiên cứu những bước phát triển trong tư duy kinh tế không chỉ tập trung vào sự thay đổi của mô hình tăng trưởng, mà còn liên quan đến các vấn đề về sở hữu, các thành phần kinh tế, phân bổ nguồn lực, phát triển kinh tế tư nhân, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Trong điều kiện nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng, các vấn đề về nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển lực lượng sản xuất mới, đổi mới sáng tạo và bảo đảm tính tự chủ của nền kinh tế đặt ra yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện những luận cứ lý luận và thực tiễn.

Đặc biệt, quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào khoa học - công nghệ, năng suất, chất lượng và hiệu quả đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ giữa đổi mới tư duy phát triển với hoàn thiện thể chế kinh tế.

Cùng với phát triển kinh tế, lý luận về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và đổi mới quản trị quốc gia cũng được đặt ra như một nội dung quan trọng.

Yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và năng lực tổ chức thực hiện chính sách cần được tiếp cận trong mối quan hệ với quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý và điều hành.

Việc nghiên cứu lý luận về quản trị quốc gia hướng đến làm rõ yêu cầu chuyển từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang quản trị phát triển; đồng thời gắn phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm.

Những nội dung này phản ánh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện phương thức vận hành của hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước trong điều kiện phát triển mới.

Phát triển lực lượng sản xuất mới, tạo động lực cho kỷ nguyên phát triển

Trong các nội dung được định hướng trao đổi, bước phát triển lý luận trong kỷ nguyên mới là nhóm vấn đề có tính thời sự, gắn với những biến đổi sâu sắc của khoa học - công nghệ, kinh tế thế giới và yêu cầu phát triển của Việt Nam.

Một trong những vấn đề được đặt ra là sự chuyển biến trong tư duy phát triển, từ yêu cầu thoát nghèo, đuổi kịp đến hướng tới dẫn dắt, bứt phá, thực hiện các mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước.

Sự chuyển biến này đòi hỏi cách tiếp cận mới trong xác định động lực tăng trưởng, tổ chức nguồn lực, phát triển năng lực cạnh tranh và xây dựng nền kinh tế có khả năng thích ứng cao trước những thay đổi của môi trường quốc tế.

Trong đó, sự phát triển của lực lượng sản xuất mới gắn với chuyển đổi số, kinh tế xanh, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đặt ra những vấn đề mới đối với nhận thức lý luận về phát triển.

Những thành tố này không chỉ tác động đến phương thức tổ chức sản xuất, kinh doanh, mà còn làm thay đổi cách thức quản trị, cung cấp dịch vụ công, tổ chức thị trường lao động và phát triển nguồn nhân lực.

Việc tiếp cận chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo từ góc độ phát triển lực lượng sản xuất đòi hỏi sự kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đồng thời, cần đặt quá trình đổi mới công nghệ trong mối quan hệ với yêu cầu hoàn thiện quan hệ sản xuất, bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, tiến bộ xã hội và tính bền vững.

Bên cạnh đó, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và các cam kết về phát triển bền vững cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, phát triển tư duy lý luận về mô hình tăng trưởng.

Đây là những vấn đề gắn với việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Từ góc độ quản trị quốc gia, quá trình chuyển đổi số cũng đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ về phương thức tổ chức, điều hành và cung cấp dịch vụ công.

Xây dựng nền quản trị số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào hoạt động quản lý, mà còn liên quan đến cải cách thể chế, kết nối dữ liệu, nâng cao năng lực thực thi và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Những yêu cầu đó cho thấy phát triển lý luận trong kỷ nguyên mới cần được đặt trong mối quan hệ thống nhất giữa đổi mới tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị và phát huy các nguồn lực khoa học - công nghệ. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu những mô hình phát triển phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.

Với đặc điểm là địa bàn có nhiều tiềm năng, lợi thế và những yêu cầu phát triển đa dạng, khu vực miền Trung - Tây Nguyên, hội thảo có ý nghĩa đánh giá toàn diện những kết quả đạt được, nhận diện rõ những khó khăn, hạn chế và những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển; đồng thời, trao đổi, làm rõ các động lực mới, cơ hội mới và yêu cầu mới đối với phát triển kinh tế - xã hội của khu vực trong bối cảnh hiện nay.

Qua đó, hội thảo góp phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất những định hướng, giải pháp phù hợp nhằm phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế, tăng cường liên kết vùng và tạo động lực thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững khu vực miền Trung - Tây Nguyên trong thời gian tới.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao năng lực dự báo, tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận ngày càng trở nên quan trọng.

Thực tiễn luôn vận động, đặt ra những vấn đề mới đối với quá trình tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng. Vì vậy, việc nghiên cứu, nhận diện và lý giải những vấn đề mới cần được tiến hành trên cơ sở kiên định những nguyên tắc nền tảng, đồng thời phát huy tinh thần sáng tạo, chủ động và gắn kết chặt chẽ với thực tiễn đất nước.

Tiếp tục bổ sung, phát triển lý luận đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Trong bối cảnh đất nước đang đứng trước những yêu cầu phát triển mới, nhanh và toàn diện hơn, việc tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và phát triển lý luận có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận diện đúng những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách. Đối với khu vực miền Trung - Tây Nguyên; yêu cầu này càng có ý nghĩa khi đây là không gian phát triển rộng lớn, có vị trí quan trọng về kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, với sự đa dạng về điều kiện tự nhiên, nguồn lực, không gian kinh tế và đặc điểm xã hội.

Thông qua các tham luận và trao đổi tại hội thảo, nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn được đặt ra từ yêu cầu phát triển của khu vực đã được phân tích, làm rõ trên nhiều phương diện.

Trong đó, tập trung nhận diện những biến đổi của không gian phát triển trong điều kiện mới; những yêu cầu đặt ra đối với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh; phát huy hiệu quả các nguồn lực, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời tăng cường liên kết nội vùng, liên vùng, tạo sự bổ trợ và lan tỏa giữa các địa phương.

Đặc biệt, những vấn đề thực tiễn đặt ra trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, tổ chức lại không gian phát triển và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng gợi mở nhiều nội dung cần tiếp tục nghiên cứu về phương thức quản trị, phân bổ nguồn lực và tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển.

Đây không chỉ là những vấn đề có ý nghĩa đối với riêng khu vực miền Trung - Tây Nguyên, mà còn góp phần làm phong phú thêm nhận thức lý luận về tổ chức không gian phát triển, quản trị địa phương và huy động, phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong tiến trình phát triển đất nước.

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà nhấn mạnh, việc tổng kết 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới cần được tiến hành trên cơ sở kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn, qua đó làm rõ những bước phát triển trong tư duy của Đảng, đồng thời nhận diện những vấn đề mới đặt ra trong quá trình phát triển đất nước.

Trong bối cảnh kỷ nguyên mới, yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy, phát triển lý luận về kinh tế - xã hội, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và phát huy các động lực tăng trưởng mới cần được đặt trong mối quan hệ thống nhất với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.

Đồng chí đề nghị tiếp tục chắt lọc, bổ sung những luận cứ khoa học và thực tiễn từ các tham luận, ý kiến trao đổi tại hội thảo, góp phần phục vụ công tác nghiên cứu, tham mưu và hoạch định đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước; đồng thời gắn kết chặt chẽ hơn nữa công tác nghiên cứu lý luận với thực tiễn phát triển của các địa phương, nhất là khu vực miền Trung - Tây Nguyên, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới./.