Kinh tế và Hội nhập

Phát triển đồng bộ hạ tầng điện, tạo dư địa tăng trưởng mới cho Lai Châu

Song Tuyên • 12/11/2026 18:23

Với tiềm năng thủy điện lớn hàng đầu khu vực Tây Bắc, tỉnh Lai Châu đứng trước yêu cầu không chỉ khai thác hiệu quả nguồn năng lượng sẵn có mà còn phải giải quyết bài toán đồng bộ giữa nguồn điện và hạ tầng truyền tải, phân phối. Việc tăng cường phối hợp giữa địa phương với ngành điện, đẩy nhanh các công trình lưới điện trọng điểm được xem là một trong những điều kiện quan trọng để chuyển lợi thế năng lượng thành động lực phát triển, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn mới.

Lai châu 4
Toàn cảnh Hội nghị về công tác cung ứng điện, đầu tư xây dựng lưới điện, phát triển và giải tỏa nguồn điện, phối hợp vận hành với các chủ đầu tư nhà máy thủy điện trên địa bàn_Ảnh: EVNNPC

Ngày 12-11-2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu và Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) tổ chức hội nghị về công tác cung ứng điện, đầu tư xây dựng lưới điện, phát triển và giải tỏa nguồn điện, phối hợp vận hành với các chủ đầu tư nhà máy thủy điện trên địa bàn.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng ngày càng gắn chặt với nhiệm vụ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20-8-2025, của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Tham dự hội nghị có lãnh đạo tỉnh Lai Châu, EVNNPC, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT), Cục Điện lực, Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), Trung tâm Điều độ hệ thống điện miền Bắc, Hội Doanh nghiệp Năng lượng tỉnh Lai Châu cùng đại diện các chủ đầu tư nhà máy thủy điện trên địa bàn.

Nguồn điện lớn đặt ra bài toán về năng lực giải tỏa công suất

Là tỉnh miền núi biên giới có địa hình chia cắt mạnh nhưng sở hữu hệ thống sông, suối dày đặc, Lai Châu có lợi thế đặc biệt về phát triển thủy điện. Nguồn năng lượng này không chỉ góp phần quan trọng đối với kinh tế địa phương, mà còn tham gia cung cấp điện cho hệ thống điện miền Bắc.

Trên địa bàn tỉnh có 73 nhà máy thủy điện đang vận hành với tổng công suất 3.268,4MW, trong đó có những công trình thủy điện quy mô lớn như Lai Châu công suất 1.200MW, Huội Quảng 520MW và Bản Chát 220MW.

Trong khi đó, nhu cầu công suất cực đại của toàn tỉnh năm 2026 dự kiến chỉ khoảng 88MW, sản lượng điện thương phẩm ước đạt khoảng 300 triệu kWh.

Khoảng cách rất lớn giữa năng lực sản xuất điện và nhu cầu tiêu thụ tại chỗ cho thấy một đặc điểm quan trọng trong bài toán năng lượng của Lai Châu: phát triển nguồn điện phải đi cùng khả năng truyền tải và giải tỏa công suất.

Nói cách khác, lợi thế về nguồn chỉ thực sự được phát huy khi hệ thống lưới điện đủ năng lực tiếp nhận và đưa lượng điện sản xuất trên địa bàn đến các trung tâm phụ tải.

Hiện Lai Châu có 21 trạm biến áp 110kV với tổng dung lượng 706,4MVA. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy một số tuyến đường dây đã ở mức tải cao, ảnh hưởng tới khả năng giải tỏa công suất của các nhà máy thủy điện. Đây là vấn đề cần sớm được xử lý, nhất là khi quy mô nguồn điện trên địa bàn dự kiến tiếp tục tăng mạnh.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất nguồn điện phân bổ trên địa bàn Lai Châu đến năm 2030 đạt 5.144,4MW. Quy mô này đặt ra yêu cầu phải đẩy nhanh hơn nữa đầu tư hệ thống truyền tải và phân phối, bảo đảm tiến độ phát triển lưới điện tương thích với tiến độ các dự án nguồn.

Thực tiễn vận hành trong cao điểm nắng nóng năm 2026 cũng cho thấy tiềm năng đóng góp đáng kể của nguồn thủy điện Lai Châu đối với hệ thống điện miền Bắc.

Có 43 nhà máy thủy điện nhỏ trên địa bàn tham gia dịch chuyển thời gian phát điện, với tổng công suất hỗ trợ lớn nhất đạt 555,8MW, tương đương 27,8% công suất huy động thủy điện nhỏ toàn miền Bắc.

Kết quả này cho thấy khi có cơ chế điều độ và phối hợp phù hợp, hệ thống thủy điện của Lai Châu có thể phát huy vai trò lớn hơn trong việc hỗ trợ cân bằng cung - cầu điện, đặc biệt vào các thời điểm phụ tải tăng cao.

Tuy nhiên, cùng với kết quả đạt được, thực tế cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Một số tuyến đường dây 110kV có thời điểm quá tải cục bộ; tiến độ một số công trình truyền tải chưa theo kịp tốc độ phát triển nguồn; khả năng tiếp nhận nguồn điện mới tại một số khu vực còn hạn chế.

Các dự án đang triển khai cũng gặp những khó khăn liên quan đến thủ tục đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng, đấu nối và xác định phương án giải tỏa công suất.

Bởi vậy, yêu cầu đặt ra không đơn thuần là bổ sung thêm các công trình điện riêng lẻ, mà cần một cách tiếp cận đồng bộ từ quy hoạch nguồn, lưới truyền tải, lưới phân phối đến tiến độ đầu tư và cơ chế vận hành.

Đối với những nhà máy đã vận hành, cần tăng cường chia sẻ dữ liệu thủy văn, phối hợp điều chỉnh biểu đồ phát điện và tuân thủ phương thức điều độ, qua đó khai thác nguồn thủy điện phù hợp với nhu cầu của hệ thống.

Đối với các dự án đang và chuẩn bị triển khai, việc xác định rõ phương án đấu nối và lộ trình giải tỏa công suất ngay từ quá trình chuẩn bị đầu tư sẽ góp phần hạn chế tình trạng nguồn điện hoàn thành nhưng hạ tầng lưới điện chưa đáp ứng.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ trong quản lý các nguồn điện phân tán, nâng cao chất lượng dự báo thủy văn, lập kế hoạch vận hành hồ chứa và chia sẻ dữ liệu giữa chủ đầu tư với các cấp điều độ ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng để nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống thủy điện trên địa bàn.

Đẩy nhanh hạ tầng truyền tải, khơi thông nguồn lực năng lượng

Giải quyết bài toán giải tỏa công suất của Lai Châu cần sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống truyền tải và phân phối. Trong đó, các công trình như đường dây 220kV Than Uyên - 500kV Lào Cai, trạm biến áp 220kV Phong Thổ, trạm biến áp 220kV Pắc Ma cùng các đường dây đấu nối có vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng tiếp nhận nguồn điện, khắc phục tình trạng quá tải cục bộ và tăng độ linh hoạt trong vận hành hệ thống.

Để các dự án này được triển khai đúng tiến độ, bên cạnh nguồn lực đầu tư của ngành điện, sự phối hợp của chính quyền địa phương trong hoàn thiện thủ tục, bố trí quỹ đất, thống nhất hướng tuyến và giải phóng mặt bằng có ý nghĩa quyết định.

Ở cấp độ phân phối, EVNNPC cũng đang tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống điện trên địa bàn. Giai đoạn 2021 - 2025, Tổng công ty đã hoàn thành 7 công trình lưới điện 110kV; Công ty Điện lực Lai Châu đầu tư 801 tỷ đồng cho các công trình lưới điện phân phối. Trong giai đoạn 2026 - 2027, đơn vị tiếp tục triển khai 19 công trình trung, hạ áp với tổng mức đầu tư 309 tỷ đồng.

Các khoản đầu tư này không chỉ phục vụ yêu cầu kỹ thuật của hệ thống điện. Với một tỉnh miền núi biên giới, địa hình phức tạp và dân cư phân bố không đồng đều như Lai Châu, việc mở rộng, nâng cấp lưới điện còn trực tiếp tạo điều kiện cho phát triển sản xuất, dịch vụ, thu hút đầu tư và cải thiện chất lượng đời sống của người dân.

Đặc biệt, việc đưa điện ổn định đến các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi cung ứng một dịch vụ thiết yếu.

Hạ tầng điện là tiền đề để phát triển sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học - công nghệ, thúc đẩy thương mại, dịch vụ, chuyển đổi số và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội của người dân.

Do đó, song song với nhiệm vụ giải tỏa công suất từ các nhà máy thủy điện, Lai Châu và ngành điện tiếp tục đặt trọng tâm vào việc từng bước xóa các “vùng lõm” về điện, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và chất lượng dịch vụ tại những địa bàn còn khó khăn.

Lai châu 3
Đồng chí Hà Quang Trung - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu - phát biểu tại hội nghị_Ảnh: EVNNPC

Chuyển lợi thế năng lượng thành động lực tăng trưởng

Vai trò của năng lượng đối với nền kinh tế Lai Châu được thể hiện khá rõ qua những con số. Theo thông tin được Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu Hà Quang Trung chia sẻ tại hội nghị, lĩnh vực sản xuất điện đóng góp khoảng 32% GRDP; hoạt động thủy điện đóng góp hơn 63% thu ngân sách của tỉnh.

Bên cạnh nguồn thu trực tiếp, các dự án năng lượng còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập, hỗ trợ giảm nghèo và tạo thêm nguồn lực đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh Lai Châu hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số giai đoạn 2026 - 2030, năng lượng vì thế tiếp tục là một trong những lĩnh vực có khả năng tạo động lực quan trọng.

Tuy nhiên, khai thác tiềm năng năng lượng trong giai đoạn tới đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện hơn. Phát triển thêm nguồn điện chỉ là một phần của bài toán.

Điều quan trọng là phải xây dựng được hệ thống hạ tầng đủ năng lực tiếp nhận, truyền tải và phân phối nguồn điện; đồng thời bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch phát triển năng lượng với quy hoạch sử dụng đất, phát triển công nghiệp và định hướng không gian kinh tế của địa phương.

Tỉnh Lai Châu đã thành lập Ban Chỉ đạo phát triển năng lượng nhằm tập trung chỉ đạo, xử lý những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án.

Đây được xem là bước đi nhằm tăng khả năng điều phối giữa các sở, ngành, địa phương, đơn vị điện lực và nhà đầu tư, nhất là đối với những vấn đề liên ngành như đất đai, giải phóng mặt bằng, quy hoạch và thủ tục đầu tư.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Quang Trung yêu cầu các cơ quan liên quan tập trung đẩy nhanh tiến độ các công trình lưới điện 220kV, 500kV; bảo đảm đồng bộ giữa nguồn và lưới điện; đồng thời tiếp tục ưu tiên hạ tầng cấp điện cho các khu vực chưa có điện, vùng sâu, vùng xa và biên giới.

Tỉnh cũng xác định tiếp tục đồng hành với ngành điện và các nhà đầu tư, kịp thời tháo gỡ những khó khăn thuộc thẩm quyền, nhất là về thủ tục đầu tư, đất đai và giải phóng mặt bằng, tránh để các vướng mắc kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ những dự án điện trọng điểm.

Về phía EVNNPC, Tổng Giám đốc Nguyễn Đức Thiện khẳng định Tổng công ty sẽ tiếp tục thực hiện các nội dung thuộc trách nhiệm trong những thỏa thuận đấu nối đã ký kết, đồng thời duy trì cơ chế trao đổi thường xuyên với các chủ đầu tư thông qua Công ty Điện lực Lai Châu để kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh.

EVNNPC cũng tiếp tục triển khai các dự án lưới điện phân phối theo kế hoạch, nâng cao chất lượng và độ tin cậy cung cấp điện; phối hợp với EVNNPT thúc đẩy các công trình truyền tải trọng điểm, đặc biệt là các trạm biến áp 220kV Phong Thổ, Pắc Ma và hệ thống đường dây đấu nối.

Một nội dung khác được đặt ra là tiếp tục rà soát quy hoạch nguồn và lưới điện tại những khu vực có tiềm năng phát triển thủy điện, điện Mặt trời; xác định sớm vị trí công trình, hướng tuyến và quỹ đất để tạo điều kiện triển khai các dự án trong tương lai.

Đáng chú ý, yêu cầu phát triển năng lượng của Lai Châu không chỉ được nhìn nhận từ góc độ tăng sản lượng hay mở rộng quy mô đầu tư. Quá trình này cần gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ rừng và môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng bền vững.

Lai Châu
Đồng chí Nguyễn Đức Thiện - Phó Bí thư Đảng ủy, Thành viên Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc EVNNPC - trao khen thưởng cho 10 chủ đầu tư nhà máy thủy điện có thành tích trong công tác phối hợp vận hành, bảo đảm cung ứng điện năm 2026_Ảnh: EVNNPC

Trong khuôn khổ hội nghị, EVNNPC đã biểu dương 10 chủ đầu tư nhà máy thủy điện có đóng góp tích cực trong phối hợp vận hành, hỗ trợ bảo đảm cung ứng điện năm 2026.

Việc tăng cường hợp tác giữa ngành điện với cộng đồng doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả khai thác nguồn thủy điện, nhất là trong những thời điểm hệ thống điện miền Bắc có nhu cầu phụ tải cao.

Từ thực tiễn Lai Châu có thể thấy, phát triển năng lượng trong giai đoạn mới không thể chỉ dừng ở việc gia tăng công suất nguồn. Một hệ thống điện hiệu quả cần sự đồng bộ từ quy hoạch, đầu tư nguồn, truyền tải, phân phối đến điều độ và cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, ngành điện và doanh nghiệp.

Khi những điểm nghẽn về hạ tầng truyền tải từng bước được tháo gỡ, nguồn điện lớn của Lai Châu sẽ có điều kiện được khai thác hiệu quả hơn, vừa đóng góp cho an ninh năng lượng quốc gia, vừa tạo nguồn lực phục vụ chính sự phát triển của địa phương.

Đó cũng là cơ sở để năng lượng tiếp tục trở thành một trong những trụ cột quan trọng, góp phần mở rộng không gian phát triển và tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của Lai Châu trong những năm tới./.

    Nổi bật
        Mới nhất
        Phát triển đồng bộ hạ tầng điện, tạo dư địa tăng trưởng mới cho Lai Châu
        • Mặc định