Phát huy vai trò của truyền thông số gắn với mục tiêu xây dựng con người Quảng Ninh trong kỷ nguyên mới

Truyền thông số (tiếng Anh là Digital Media) được xem là lĩnh vực liên quan đến việc tạo ra, quản lý và phân phối nội dung số qua các kênh truyền thông kỹ thuật số. Hiểu một cách đơn giản, khác với truyền thông truyền thống là thông qua các hình thức trên giấy, biển hiệu, loa, đài phát thanh, truyền hình trên tivi để chuyển tải thông tin; truyền thông số gắn chặt việc tạo lập, quản lý, phân phối nội dung thông tin, cả chữ viết, hình ảnh, âm thanh qua các kênh truyền thông kỹ thuật số. Điều này có nghĩa rằng, các thông tin truyền thống trở thành thông tin số.

Truyền thông số bao gồm nhiều khía cạnh như tiếp thị kỹ thuật số, truyền thông xã hội, báo chí số và các hình thức truyền thông trực tuyến khác. Ở phạm vi tham luận này, chỉ xin đề cập đến báo chí số (Digital Journalism) và truyền thông xã hội (Social Media), nhất là các mạng xã hội phổ biến ở Việt Nam, như Facebook, YouTube, TikTok, Zalo...

Với báo chí số, các nhà báo, cơ quan báo chí không còn bị giới hạn về diện tích “đất” được đăng (trên báo, tạp chí in) nên tin, bài không phải lựa sao cho vừa “đất”, diện tích trang báo, số lượng trang của tờ báo; các nhà báo không chỉ thuần túy thông thạo một loại hình báo chí là báo in, hoặc phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử. Trong bối cảnh chuyển đổi số báo chí, mỗi nhà báo không chỉ làm nhiệm vụ viết bài, mà còn phải thành thạo các công cụ kỹ thuật số để tạo nội dung đa phương tiện, như video, podcast, infographic (đồ họa thông tin), Emagazine, long-form, megastory...

Mỗi nhà báo cần hội tụ các chức năng, nhiệm vụ của một nhà báo thông thạo nhiều loại hình báo chí trong quá trình tác nghiệp, hành nghề. Tuy nhiên, không phải môi trường số giàu tài nguyên mà nhà báo, cơ quan báo chí có thể dễ dãi trong việc sản xuất, phân phối thông tin trên các nền tảng số, mà cần có sự đầu tư bài bản, có lựa chọn phù hợp, thích ứng với từng nền tảng số, với từng đối tượng công chúng tiếp nhận, sao cho thông tin số được chuyển tải, tiếp nhận một cách hiệu quả, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung xã hội.

Với truyền thông xã hội, các nhà báo, cơ quan báo chí cần tận dụng môi trường thu hút sự quan tâm đặc biệt của công chúng này để phân phối, chuyển tải thông tin đúng thời điểm, đúng đối tượng, phù hợp với từng nền tảng xã hội khác nhau. Với truyền thông xã hội, không chỉ các nhà báo, cơ quan báo chí mà mỗi cán bộ, viên chức, người lao động, mỗi cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp đều có trách nhiệm trong việc cung cấp, chuyển tải, lan tỏa, chia sẻ thông tin... một cách kịp thời, phù hợp, hiệu quả với vai trò, vị trí của cá nhân cũng như đơn vị.

Có thể khẳng định rằng, truyền thông số đóng vai trò hết sức quan trọng bởi nó không bị giới hạn về không gian, thời gian, có thể kết nối, tiếp cận công chúng ở bất kỳ đâu trên thế giới, vào bất kỳ thời điểm nào. Nghĩa là không có sự hạn chế, trói buộc nào về mặt khoảng cách địa lý, thời gian tiếp cận công chúng. Thông tin cũng không bị hạn chế về thời lượng, tần suất, chu kỳ xuất bản.

Truyền thông số cũng đồng nghĩa với việc xuất hiện mọi lúc, mọi nơi, cho mọi đối tượng công chúng, không phân biệt quốc gia, dân tộc, tôn giáo, giới tính, thành phần, địa vị... Bên cạnh đó, truyền thông số còn tạo ra sự tương tác hai chiều, thu nhận ý kiến phản hồi, trao đổi, góp ý, phản biện... của công chúng một cách hết sức thuận tiện, dễ dàng. Không chỉ với những vai trò quan trọng, thế mạnh vượt trội đó, truyền thông số còn giúp tối ưu hóa chi phí cho vấn đề truyền thông.

Tóm lại, những vai trò nổi bật của truyền thông số đó là: Kết nối, tiếp cận đối tượng rộng rãi, chính xác, nhanh chóng, kịp thời, trực tiếp; các hình thức truyền thông đa dạng, hiện đại, như video, hình ảnh, podcast, infographic...; không có sự giới hạn về phạm vi không gian và thời gian; tối ưu hóa chi phí; tạo ra sự tương tác hai chiều; cá nhân hóa nội dung...

Để có thể phát huy tối đa vai trò của truyền thông số, những người tham gia cung cấp thông tin số, nội dung số cần có 2 kỹ năng cơ bản, đó là: (1) Kỹ năng viết và biên tập, để tạo ra các sản phẩm truyền thông bảo đảm chất lượng, phù hợp với việc cung cấp trên các nền tảng khác nhau, giúp chuyển tải nội dung thông điệp một cách nhanh, đúng, trúng, giúp đạt được mục tiêu truyền thông. (2) Kỹ năng sáng tạo nội dung, để có thể sản xuất được những nội dung đa dạng, hấp dẫn, phù hợp với đối tượng công chúng tiếp nhận, phù hợp với các nền tảng truyền thông khác nhau.

Để phát huy vai trò của truyền thông số gắn với mục tiêu xây dựng con người Quảng Ninh trong kỷ nguyên mới với các đặc trưng cụ thể là “Năng động - Sáng tạo - Hào sảng - Lành mạnh - Văn minh - Thân thiện”; các cơ quan báo chí cần có đầu tư chiến lược cụ thể, rõ ràng, khoa học, hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm trong việc lập kế hoạch tuyên truyền tổng thể với từng loại hình báo chí, từng thời điểm tuyên truyền, từng nền tảng truyền thông số từ trang web chính thức đến các trang mạng xã hội, như Facebook, Youtube, Tiktok, Zalo để chủ động trong công tác truyền thông, đạt được hiệu quả cao nhất, đạt mục đích đề ra.

Cụ thể hơn, cần đầu tư những nội dung phù hợp, ý nghĩa, mới mẻ, sáng tạo, hiện đại một cách nhanh chóng, thỏa mãn nhu cầu của công chúng ở từng thời điểm và trong suốt quá trình truyền thông trên nền tảng số... Điều này là phù hợp Chiến lược “Chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”, với một trong những mục tiêu quan trọng nhất, đó là đưa thông tin lên nền tảng số và sử dụng công nghệ số, tích hợp dữ liệu số để tối ưu hóa hoạt động.

Với những cá nhân, cơ quan, đơn vị tham gia truyền thông xã hội, cần được đào tạo, bồi dưỡng về kỹ năng sáng tạo các sản phẩm truyền thông xã hội một cách bài bản, để tạo ra những nội dung truyền thông số một cách phù hợp với đối tượng công chúng tiếp nhận, đáp ứng nhanh nhất, phù hợp nhất, thỏa mãn nhất nhu cầu cần được tiếp nhận những loại hình, hình thức, nội dung thông tin nào, ở những thời điểm cụ thể nào và trong suốt quá trình truyền thông mạng xã hội...

Việc duy trì, quản lý, tương tác trên các trang mạng xã hội mà cơ quan, đơn vị phụ trách cũng cần được chăm chút hết sức cẩn trọng, kịp thời “lọc” những thông tin xấu độc, tương tác hiệu quả với công chúng để phục vụ, cung cấp những thông tin chính thống một cách nhanh chóng, chất lượng, sinh động, hiện đại, đáp ứng yêu cầu tiếp nhận thông tin ngày càng khắt khe của công chúng, phục vụ nhân dân ngày một tốt hơn.

Điều quan trọng, dù báo chí số, truyền thông xã hội, hay các hình thức truyền thông số khác, những người tham gia vào quá trình sáng tạo, phân phối nội dung số đều phải đề cao tính chân thật, khách quan, sự kịp thời, đổi mới, sáng tạo, nhân văn, với nhiều sản phẩm truyền thông hiện đại, đa dạng, phù hợp với từng nền tảng, từng kênh truyền thông số. Điều quan trọng khác, tất cả các nội dung truyền thông số phải gắn chặt, xuyên suốt với các đặc trưng của con người Quảng Ninh trong kỷ nguyên mới.

Có như thế, vai trò của truyền thông số gắn với mục tiêu xây dựng con người Quảng Ninh trong kỷ nguyên mới mới được phát huy một cách tối đa, lan tỏa kịp thời, rộng rãi trong xã hội, góp phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển tỉnh Quảng Ninh giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc trong thời gian tới./.