Những giá trị cốt lõi của APEC 2025

Sau 20 năm kể từ Hội nghị cấp cao APEC Busan năm 2005, Hàn Quốc một lần nữa đảm nhận vai trò chủ nhà của APEC. Việc Hàn Quốc lựa chọn cố đô Gyeongju - trung tâm văn hóa, lịch sử lâu đời - làm nơi tổ chức Tuần lễ cấp cao năm nay không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn thể hiện sự kết nối giữa truyền thống và đổi mới, đồng thời gửi đi một tuyên ngôn về tầm nhìn phát triển: tôn vinh quá khứ, hướng về tương lai.

Bên cạnh đó, chủ đề “Xây dựng một tương lai bền vững: Kết nối, Đổi mới, Thịnh vượng” của hội nghị còn gửi đi thông điệp về đối thoại, hợp tác và phát triển bao trùm, đồng thời khẳng định vai trò cầu nối trong việc định hình tầm nhìn mới cho châu Á - Thái Bình Dương.

APEC 2025 diễn ra trong thời điểm thế giới và khu vực chứng kiến nhiều chuyển động phức tạp và thách thức đan xen. Từ những điều chỉnh chiến lược của các cường quốc đến sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, từ cạnh tranh công nghệ đến bất ổn địa - chính trị, tất cả đang tạo nên một bức tranh nhiều thách thức.

Tiến bộ vượt bậc của khoa học - công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), mở ra cơ hội tăng trưởng mới, song cũng kéo theo những nguy cơ về an ninh, việc làm và đạo đức công nghệ. Hội nghị cấp cao APEC 2025 đã kết thúc với việc các nhà lãnh đạo thông qua “Tuyên bố Gyeongju”, tái khẳng định cam kết về kết nối, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững, bao trùm.

Chủ đề do nước chủ nhà lựa chọn - “Xây dựng một tương lai bền vững: Kết nối, Đổi mới, Thịnh vượng” - đã định hướng cho các mục tiêu này, đưa AI và thay đổi nhân khẩu học trở thành những ưu tiên xuyên suốt mới và thậm chí công nhận các ngành công nghiệp văn hóa là động lực tăng trưởng khu vực.

Những trụ cột chính

Ba trụ cột của chủ đề - Kết nối, Đổi mới và Thịnh vượng - chính là 3 hướng hành động ưu tiên để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một khu vực châu Á - Thái Bình Dương năng động, bền vững và bao trùm.

Kết nối là ưu tiên hàng đầu, hướng tới tăng cường trao đổi vật chất, thể chế và giao lưu nhân dân trong khu vực. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu chịu sức ép từ chủ nghĩa bảo hộ, APEC tiếp tục khẳng định vai trò của hệ thống thương mại đa phương, với Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) là trụ cột.

“Tuyên bố Gyeongju”tái khẳng định quyết tâm thực hiện “Tầm nhìn Putrajaya 2040”, nhấn mạnh sự hợp tác vì phục hồi và tăng trưởng của khu vực, đề cao vai trò của đổi mới sáng tạo trong việc tạo ra động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy phát triển bao trùm và bền vững.

Nước chủ nhà Hàn Quốc thúc đẩy các sáng kiến như Chương trình Cải cách cơ cấu mới và mở rộng Thẻ Du lịch doanh nhân APEC, tạo thuận lợi cho kết nối cộng đồng doanh nghiệp và khoa học - công nghệ.

Đổi mới là trọng tâm thứ hai, với trọng điểm là chuyển đổi số và phát triển công nghệ mới. APEC 2025 đã thông qua “Sáng kiến của APEC về AI”- văn kiện đề ra phương hướng chính sách giúp các nền kinh tế thành viên cùng tham gia vào quá trình chuyển đổi AI và chia sẻ lợi ích từ quá trình này - và khẩu hiệu “AI for All” (trí tuệ nhân tạo cho tất cả mọi người).

Sáng kiến nhấn mạnh việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua đổi mới, tăng cường hợp tác giữa chính phủ, khu vực tư nhân và giới học giả, đồng thời khuyến khích đầu tư vào hạ tầng AI, hướng tới thu hẹp khoảng cách số, hình thành hệ sinh thái công nghệ bao trùm và bảo đảm mọi người dân đều được hưởng lợi từ tiến bộ khoa học.

Theo Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung, đây là lần đầu tiên trong lịch sử APEC hình thành một tầm nhìn chung về AI. Ông khẳng định Hàn Quốc sẽ đóng góp tích cực, chia sẻ tầm nhìn “xã hội nền tảng AI”, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong khu vực.

Thịnh vượng là trụ cột thứ ba, tập trung giải quyết các thách thức toàn cầu như năng lượng, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và y tế, đồng thời mở rộng cơ hội kinh tế cho phụ nữ, người khuyết tật và doanh nghiệp nhỏ. Một nội dung đáng chú ý tại hội nghị là đề xuất thảo luận về “Khung ứng phó chung của APEC với sự thay đổi cơ cấu dân số” - văn kiện tập trung vào các chính sách đối phó với tỷ lệ sinh thấp và xã hội già hóa, thúc đẩy hợp tác liên ngành nhằm xây dựng hệ thống kinh tế có khả năng phục hồi.

Tổng thống Hàn Quốc nhấn mạnh rằng tình trạng già hóa dân số và tỷ lệ sinh thấp là “những thách thức nghiêm trọng và mang tính hệ thống”, ảnh hưởng đến tăng trưởng, thị trường lao động, giáo dục và phúc lợi, đồng thời kêu gọi các nền kinh tế APEC cùng xây dựng khuôn khổ hợp tác chung để ứng phó hiệu quả hơn với các vấn đề nhân khẩu học.

Tổng thống Hàn Quốc đánh giá, việc APEC lần đầu tiên coi thay đổi cơ cấu dân số là một nhiệm vụ trọng tâm chung thể hiện ý nghĩa đặc biệt quan trọng và tầm nhìn dài hạn của hội nghị.

Tổng thống Lee Jae Myung nhấn mạnh trong năm nay, các văn kiện này là thành quả chung của tất cả, thể hiện ý chí mạnh mẽ của các nhà lãnh đạo kinh tế APEC trong việc xây dựng một khu vực châu Á - Thái Bình Dương hòa bình và thịnh vượng.

Những thông điệp

APEC 2025 đã nhấn mạnh vai trò của hội nghị như một nền tảng cho các cuộc họp song phương cấp cao. Hội nghị cấp cao APEC Gyeongju là diễn đàn đa phương lớn duy nhất trong năm nay có sự tham dự của cả Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Đây là cuộc gặp đầu tiên của 2 nhà lãnh đạo này sau 6 năm, và là chuyến thăm đồng thời đầu tiên của cả 2 nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc tới Hàn Quốc trong 13 năm.

APEC 2025 cũng diễn ra trong bối cảnh thuế đối ứng của Mỹ đang tác động đến thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu. Nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt với một giai đoạn suy yếu kéo dài. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), tăng trưởng tổng thu nhập quốc nội (GDP) toàn cầu dự kiến sẽ chậm lại từ mức 3,3% năm 2024 xuống 3,2% năm 2025 và 2,9% năm 2026.

Những yếu tố chính dẫn tới sự suy giảm này bao gồm thuế quan cao hơn, điều kiện tài chính thắt chặt hơn, bất ổn chính sách gia tăng cùng với niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng suy yếu. Trong khi đó, Ngân hàng Thế giới (WB) nhận định rằng, tăng trưởng trong thập niên những năm 20 của thế kỷ XXI có thể chỉ đạt trung bình ở mức khoảng 2,5% - thập niên tăng trưởng thấp nhất kể từ những năm 60.

Cuộc thương chiến Mỹ - Trung vẫn tiếp tục gây ra những ảnh hưởng trầm trọng đối với guồng máy kinh tế toàn cầu. Cụ thể, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc dự kiến sẽ giảm nhẹ (từ khoảng 5% năm 2024 xuống còn 4,7% năm 2025 và 4,3% năm 2026), khi mà tăng trưởng của Mỹ cũng dự báo sẽ giảm mạnh. Do đó, việc 2 nền kinh tế hàng đầu thế giới “tạm đình chiến” đã trở thành điểm nhấn quan trọng tại hội nghị, phát đi thông điệp về khả năng nối lại đối thoại chiến lược giữa Washington và Bắc Kinh sau thời gian dài gián đoạn.

Theo các chuyên gia, tất cả các nền kinh tế trên thế giới, đặc biệt là ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đều có thể được hưởng lợi từ sự “hạ nhiệt: đó. Do đó, APEC đã truyền đi thông điệp về việc giữ vai trò quan trọng bởi nó là một trong số ít những diễn đàn còn sót lại mà cho phép các đối thủ có thể đối thoại và không bị bất kỳ cường quốc nào thiết lập “luật chơi”.

Bên cạnh đó, Hội nghị đã khẳng định thông điệp tiếp tục đề cao vai trò của chủ nghĩa đa phương, tinh thần đối thoại và hợp tác vì hòa bình, ổn định và phát triển. Các cuộc họp của các nhà lãnh đạo cũng góp phần củng cố niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân về một tương lai vượt qua khác biệt, cùng phát triển vì sự bền vững và thịnh vượng chung.

Trong bối cảnh thương mại đa phương gặp nhiều thách thức, xu thế bảo hộ, phân tách gia tăng, các nhà lãnh đạo APEC đã gặp gỡ và đối thoại dựa trên tinh thần xây dựng, đưa ra các giải pháp thúc đẩy thương mại, đầu tư, tăng cường kết nối kinh tế có ý nghĩa rất quan trọng.

Tiếp đến là thông điệp đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực mới để cùng nhau phát triển đột phá. Hội nghị lần này đã trao đổi về những vấn đề thời sự, các xu thế mới có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai của thế giới và khu vực.

Đó là những tiến bộ mạnh mẽ của khoa học - công nghệ; các vấn đề về năng lượng và chuyển đổi năng lượng bền vững; các thách thức của biến đổi nhân khẩu học. Điều đó khẳng định APEC đóng vai trò tiên phong trong việc định hướng, dẫn dắt những thay đổi của thời đại số và kiến tạo tương lai phát triển bền vững, bao trùm.

Thông điệp cuối cùng là thông điệp về tầm quan trọng của hợp tác công - tư, huy động tối đa nguồn lực xã hội phục vụ các mục tiêu phát triển và chuyển đổi mô hình tăng trưởng của các nền kinh tế thành viên. Tuần lễ cấp cao APEC năm 2025 tiếp tục là ngày hội lớn của gần 2.000 lãnh đạo các tập đoàn, doanh nghiệp hàng đầu khu vực, tham gia chuỗi hoạt động bao gồm đối thoại rộng và hẹp với các nhà lãnh đạo, hội nghị thượng đỉnh doanh nghiệp và các phiên kết nối doanh nghiệp.

Qua đó, cộng đồng doanh nghiệp không chỉ chia sẻ tầm nhìn, chiến lược phát triển mà còn đề xuất nhiều sáng kiến, khuyến nghị thiết thực về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển nhân lực và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Sự đồng hành và đóng góp chủ động của khối doanh nghiệp đã giúp APEC trở thành một diễn đàn năng động, gắn kết thực tiễn, nơi ý tưởng từ khu vực tư được lắng nghe và chuyển hóa thành chính sách.

Hội nghị APEC 2025 khép lại trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, song cũng để lại nhiều điểm sáng cho khu vực và thế giới, đồng thời gửi đi thông điệp rõ ràng về quyết tâm của các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương: thúc đẩy tăng trưởng bao trùm, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống thương mại mở dựa trên luật lệ quốc tế.

“Tinh thần Gyeongju”, như cách gọi của chủ nhà Hàn Quốc, được kỳ vọng sẽ là nền tảng cho sự hợp tác sâu rộng hơn trong khu vực và trên toàn thế giới./.