Những con đường làng

Con đường làng nơi có dáng mẹ tảo tần gánh những luống rau đi chợ bán, nơi có con đường hun hút dẫn đến trường, là những buổi chiều đưa trâu ra đồng gặm cỏ, là những đêm trung thu cầm đèn ông sao ca hát ngêu ngao khắp xóm và trên con đường làng ấy chở những vụ mùa lúa trĩu nặng giọt mồ hôi của những người nông dân cần mẫn vì cuộc mưu sinh.

Con đường làng quê hương đi qua những bờ tre, ruộng lúa, qua những mái nhà tranh thấp thoáng sau vườn cây, qua những ký ức tuổi thơ đến trường bao mùa mưa nắng và có bóng dáng mẹ ở cuối con đường làng.

Với mẹ, là những sớm mai tảo tần chăm chút từng gánh hàng rau để mang ra chợ bán, kiếm những đồng tiền nuôi sống gia đình, gióng và gánh như đôi bạn tri kỷ được cha chắt chiu thời gian làm nên. Chiếc đòn gánh hai đầu oằn uống mang theo sự vất vả, nhọc nhằn của mẹ bởi những gánh rau xanh tốt.

Những hôm mưa gió ràn rạt, con đường đất trở nên nhão nhoẹt đặc quánh bùn lầy, trơn trượt. Đôi chân mẹ vẫn bám trụ vượt qua vũng lầy, gánh rau đi chợ vì động lực cho con những bữa cơm ngon đến trường như bao bạn bè cùng trang lứa, cho con những bộ quần áo thơm mùi vải mới trong ngày tết cổ truyền.

Con đường nhỏ ngày ấy theo chân chúng tôi mỗi sáng đến trường, ngoằn ngèo qua những bờ tre, ruộng lúa chín như những biển vàng tiếp thêm niềm vui đến lớp. Dấu chân hằn in trên từng vạt cỏ xanh mướt.

Những giờ tan trường, chúng tôi chạy tung tăng trên đường quê, mùa hè có ve ngân trên tán lá ven đường, mùa thu gió đồng mát rượi, mùa đông có khói bếp nhà ai bàng bạc, ấm áp bên lũy tre già.

Những buổi chiều tôi thường theo lũ bạn đưa trâu ra đồng gặm cỏ trên con đường làng. Khi Mặt trời sà xuống dãy núi xa, nhuộm hồng cả một vùng không gian, con đường làng rộn ràng hẳn với những tiếng cười của lũ bạn.

Chúng tôi ngồi ngất ngưởng trên lưng trâu, nhìn lũ trâu gặm cỏ non thong dong ven đường, thỉnh thoảng hếch mũi hít hà mùi đất nồng nặc. Những đứa trẻ khác nằm ngửa trên lưng trâu nhìn bầu trời chuyển từ cam sang tím, nghe tiếng diều sáo hát ca ngoài đồng xa. Con đường làng trở nên yên bình đến lạ theo tiếng chân trâu lốc cốc về chuồng.

Và ký ức đêm trung thu ở con đường làng trở thành một thế giới khác với những đứa trẻ chúng tôi. Con đường được phủ bởi ánh trăng tỏa sáng. Trăng treo trên ngọn tre, trăng sà xuống mặt hồ lấp lánh ánh bạc. Tôi cùng lũ trẻ trong xóm cầm theo chiếc đèn ông sao, đèn kéo quân, trống, ống bơ nhập đoàn người rước đèn.

Con đường làng không có ánh điện, chúng tôi vừa đi vừa hát đồng ca vang vọng cả xóm nhỏ. Đoàn người như toa tàu ánh sáng, nối đuôi nhau thắp lên bởi đèn ông sao trong ngày hội trăng rằm rực rỡ sắc màu lung linh.

Điều làm tôi nhớ nhất là những mùa lúa chín, mùa gặt, con đường trở thành nhân chứng của thời gian, của những khó khăn mệt nhọc của người nông dân.

Từ sáng sớm, bản hòa ca lao động rộn ràng trên cánh đồng. Những bàn tay chai sần bởi cầm liềm, cầm cuốc, lưng áo thấm đẫm mồ hôi. Những bó lúa nặng trĩu bông được đưa lên xe thồ.

Cha chỉnh lái, những đứa con lẽo đẽo đẩy xe, vượt qua những con đường rơm rạ mà mồ hôi chảy từ đầu đến chân theo nhịp lao động rộn ràng.

Những hạt lúa có giọt mồ hôi của cha, nước mắt của mẹ, của những người nông dân cần mẫn tảo tần bám đất, bám làng. Để những ụ rơm vàng được hong phơi dưới nắng đường làng, một mùi thơm của rơm rạ đất quê neo vào lòng người những nỗi nhớ không tên.

Rồi mai này, những con đường làng có thể đổi thay, bờ tre, ruộng lúa thưa dần nhưng với tôi, con đường ấy vẫn neo giữ một phần đời người. Ở đó có dáng mẹ lưng còng, có tiếng chân trâu, có ánh đèn ông sao lung linh mỗi dịp trung thu và những giọt mồ hôi làm nên hạt lúa vàng.

Không hiểu sao, giấc mơ ấy chưa được trọn vẹn. Những hình ảnh thấm đẫm thi vị thời gian như thước phim cũ. Tôi muốn chạy thật nhanh về phía cuối con đường nơi có bóng cha mẹ đợi cơm mỗi bữa chiều.

Tôi gọi “mẹ ơi!” mà tiếng gọi cứ tan vào làn sương trên con đường năm ấy. Ngoài ô cửa, thành phố vẫn chìm trong đêm tĩnh mịch, chỉ có tiếng mưa rào trên mái ngói xa xăm./.