Nghiên cứu về sự thỏa hiệp trong kỷ nguyên Donald Trump

Dù đánh giá thế nào về Tổng thống Donald Trump, người ta cũng phải thừa nhận rằng ông đã mở ra một “kỷ nguyên vàng” của sự hèn nhát. Trong một thời gian dài, Hoa Kỳ từng được nhìn nhận - ít nhất là trong con mắt của chính người dân nước này - như một quốc gia kiên cường và dũng cảm.

Người dân nơi đây từng là những nhà tiên phong hào hùng, những doanh nhân gan dạ, những người hùng chiến tranh bất khuất, những phi hành gia điềm tĩnh và những nhà hoạt động vì quyền công dân đầy quả cảm; thế nhưng ngày nay, đất nước này buộc phải đối mặt với những thực tế hoàn toàn khác.

Các bằng chứng cho thấy, ngay cả khi chỉ chịu chút ít áp lực từ khuynh hướng độc đoán, một số lượng lớn đáng kinh ngạc những người Mỹ có quyền lực - những nhân vật từng tỏ ra chính trực và có nguyên tắc - đã nhanh chóng bộc lộ bản chất hèn nhát và thiếu nguyên tắc, chứng tỏ rằng danh tiếng của họ thực chất chỉ là vỏ bọc rỗng tuếch.

Nhà báo Jacob Weisberg là một trong những người đầu tiên nỗ lực ghi lại hiện tượng mới mẻ này. Trái ngược với tác phẩm kinh điển Profiles in Courage (Chân dung của lòng dũng cảm) của John F. Kennedy, cuốn Profiles in Cowardice (Chân dung của sự hèn nhát) của Weisberg lại phác họa một bức tranh đảo ngược đầy thất vọng.

Thông qua các trường hợp điển hình của 8 nhân vật - những người “nhận thức rõ mối đe dọa mà Trump gây ra đối với các giá trị Mỹ, có đủ khả năng để nói 'không' với ông ta, và thậm chí từng thể hiện phẩm chất chính trực vào những thời điểm trước đó” - cuốn sách cho thấy rằng khi đối mặt với phép thử quyết định, họ đã không thể lấy ra đủ lòng can đảm để đứng lên hành động.

Những gì họ thể hiện không chỉ phơi bày sự yếu kém về mặt đạo đức của chính bản thân họ, mà còn bộc lộ sự mong manh sâu sắc của chính các thể chế mà họ đại diện.

Cuốn sách này tập trung vào năm 2025 - năm đầu tiên ông D. Trump trở lại Nhà Trắng - thời điểm chứng kiến điều mà Weisberg gọi là “Cuộc đầu hàng vĩ đại”.

Những ví dụ về sự suy đồi đạo đức mà tác giả lựa chọn đều liên quan đến tầng lớp “tinh hoa của giới tinh hoa” tại quốc gia này: Brad Karp, cựu chủ tịch công ty luật Paul, Weiss; ông trùm quỹ đầu tư tư nhân Stephen Schwarzman; nhà sáng lập Amazon kiêm chủ sở hữu tờ Washington Post, Jeff Bezos; nhân vật truyền thông nổi tiếng Megyn Kelly; cựu lãnh đạo đa số Thượng viện Mitch McConnell; cựu Tổng thống George W. Bush; Hiệu trưởng Đại học Dartmouth, Sian Beilock; và tất nhiên, Chánh án Tòa án Tối cao John Roberts.

Mục đích của Weisberg không chỉ đơn thuần là chỉ trích gay gắt những cá nhân này, mặc dù ông hy vọng rằng việc khiến họ phải xấu hổ có thể mang lại tác động tích cực.

Nhận thức rõ rằng sự hèn nhát thường “khoác lên mình nhiều lớp vỏ bọc - như chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa hiện thực, sự thận trọng hay lòng trung thành với thể chế” - ông đi sâu phân tích các hoàn cảnh cụ thể và động cơ tâm lý đằng sau sự sa sút về đạo đức của từng nhân vật, đồng thời cũng thừa nhận một cách thấu đáo rằng việc chống lại quyền lực nhà nước bất chấp luật pháp chưa bao giờ là điều dễ dàng.

Việc kiên định giữ vững lập trường quả thực là điều đầy cam go; nó có thể đe dọa triển vọng sự nghiệp và tài sản cá nhân, dẫn đến sự cô lập trong xã hội, và - khi phải thực thi các nhiệm vụ do một tổ chức giao phó - thậm chí còn tạo ra những tình thế tiến thoái lưỡng nan về mặt đạo đức.

Tuy nhiên, theo quan điểm của Weisberg, ranh giới đúng sai trong vấn đề này xét cho cùng lại khá rõ ràng. Những nhân vật mà ông mô tả đều là thành viên thuộc tầng lớp tinh hoa Mỹ tham gia một cách tự nguyện; họ không hề đối mặt với nguy cơ thực sự nào về việc bị tống giam hay khánh kiệt tài chính.

Không ai ép buộc Brad Karp phải biến Weiss thành một công ty luật phải cúi mình trước quyền lực. Sian Beilock cũng chẳng bị một thế lực bất khả kháng nào thúc ép phải chọn chiến lược nhún nhường thái quá như vậy khi đối mặt với các đợt tấn công của phe Cộng hòa nhắm vào quyền tự do học thuật.

Jeff Bezos và Megyn Kelly luôn có quyền lựa chọn không bán rẻ linh hồn mình. Stephen Schwarzman - một tỷ phú và từng là người ủng hộ Jeb Bush thuộc phe Cộng hòa - cũng chẳng có nghĩa vụ gì phải “lột xác” thành một người ủng hộ trung thành của ông Donald Trump.

Trong chính trị, chẳng có quy tắc nào bắt buộc George W. Bush phải giữ im lặng trong khi chính đảng của ông tấn công nền dân chủ Mỹ. Còn về Mitch McConnell ư - thôi thì, đừng nói xấu những kẻ “sống dở chết dở” làm gì.

Rồi còn có John Roberts. Weisberg nhìn nhận ông như một nhân vật mang hai nửa hình ảnh: một nửa là kẻ cam chịu bị người đời chà đạp, nửa kia là người hùng bi kịch kiểu Shakespeare với những khiếm khuyết nội tại.

Ông viết: “sự thắng thế trong triết lý tư pháp của Roberts lại đến vào thời điểm tồi tệ nhất có thể. Ngay khi một vị tổng thống coi thường luật pháp giành lại quyền lực, phán quyết về quyền miễn trừ trong vụ Trump kiện Hoa Kỳ đã tạo ra tấm lá chắn pháp lý cho sự chuyên chế của ông ta”.

Tội nghiệp Chánh án Roberts! Dù ông có toan tính cho vận mệnh của mình ra sao đi nữa, vẫn luôn có những thế lực vô hình âm thầm dàn xếp cái kết cuối cùng dành cho ông.

Tôi có cái nhìn hơi khác về vị Chánh án này. Tôi coi ông ta là người cùng một giuộc với Stephen Miller, Pete Hegseth và Elon Musk. Cũng như họ, Roberts là một người kiên định với hệ tư tưởng của mình chứ không phải kẻ nhu nhược.

Những phán quyết có lợi cho D. Trump của ông không xuất phát từ sự lầm lạc về lương tâm pháp lý, mà từ ý đồ có chủ đích nhằm bảo vệ và tiếp sức cho một tổng thống thuộc Đảng Cộng hòa - người đang ngang nhiên tấn công trật tự hiến định.

Tất nhiên, sự hèn nhát về mặt chính trị là một hiện tượng thường thấy - hãy nhìn vào hành động đáng xấu hổ gần đây của Thống đốc bang Colorado, Jared Polis.

Theo yêu cầu của Tổng thống D. Trump, ông này đã trả tự do cho một cá nhân từng có âm mưu lật ngược kết quả bầu cử. Có vô số ví dụ như vậy; sự hèn nhát và rụt rè của nhiều người Đảng Dân chủ nắm giữ quyền lực sẽ sớm bị soi xét kỹ lưỡng hơn.

Cần phải lưu ý rằng - như Weisberg đã làm rõ trong tác phẩm đầy giá trị và táo bạo này - dù không thiếu những kẻ hèn nhát trong giới cầm quyền, vẫn có hàng nghìn công dân bình thường đã dũng cảm đứng lên hành động.

Không ai dũng cảm và kiên định hơn người dân Minnesota, những người đã che chở cho hàng xóm của mình trước sự tàn bạo của các đặc vụ liên bang. Chính những tấm gương như vậy đã gìn giữ danh tiếng về lòng dũng cảm còn sót lại của quốc gia này./.