Nâng cao kỹ năng sáng tạo tác phẩm báo chí chất lượng cao trong bối cảnh đổi mới hoạt động báo chí

Tọa đàm là dịp để đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên 2 cơ quan trao đổi kinh nghiệm nghề nghiệp, chia sẻ phương pháp phát hiện đề tài, tổ chức tác phẩm, nâng cao chất lượng các sản phẩm báo chí, nhất là các tác phẩm chính luận, tác phẩm báo chí chuyên sâu, có khả năng tham gia các giải báo chí và góp phần thực hiện tốt hơn nhiệm vụ tuyên truyền trong tình hình mới.

Trong bối cảnh báo chí cả nước đang tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về mô hình tổ chức, phương thức vận hành, cách thức sản xuất và phân phối nội dung, yêu cầu đặt ra đối với mỗi cơ quan báo chí không chỉ là bảo đảm thông tin nhanh, đúng, kịp thời, mà còn phải tạo ra những sản phẩm báo chí có chiều sâu, tính phát hiện, sức thuyết phục và giá trị xã hội.

Đặc biệt, sau quá trình sắp xếp, tổ chức lại các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình ở địa phương, việc ổn định bộ máy, duy trì nhịp độ tuyên truyền, nâng cao chất lượng nội dung trên nhiều nền tảng trở thành nhiệm vụ vừa cấp thiết, vừa lâu dài.

Tọa đàm “Kỹ năng sáng tạo tác phẩm báo chí chất lượng cao” được tổ chức trong tinh thần đó. Đây không chỉ là một buổi sinh hoạt chuyên môn thông thường, mà còn là hoạt động thiết thực nhằm bồi dưỡng kỹ năng nghề nghiệp, khơi dậy tinh thần sáng tạo, nâng cao năng lực làm báo hiện đại cho đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên.

Thông qua trao đổi trực tiếp giữa những người làm báo lý luận, chính luận với đội ngũ báo chí địa phương, tọa đàm góp phần tạo thêm diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, từ phát hiện đề tài, khai thác tư liệu, xây dựng luận điểm, tổ chức kết cấu bài viết, đến lựa chọn ngôn ngữ, văn phong, cách đặt tiêu đề, viết lời dẫn và hoàn thiện tác phẩm báo chí chất lượng cao.

Phát biểu tại tọa đàm, đồng chí Hoàng Minh Sơn - Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên - cho biết, sau thời gian sáp nhập, cơ quan đã từng bước ổn định tổ chức bộ máy, duy trì nhiệm vụ tuyên truyền trên cả 4 loại hình báo chí là báo in, phát thanh, truyền hình và báo mạng điện tử.

Trong điều kiện còn nhiều công việc cần tiếp tục hoàn thiện, tập thể cán bộ, phóng viên, biên tập viên của cơ quan đã nỗ lực bảo đảm thông tin có trọng tâm, trọng điểm, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ chính trị của địa phương.

Đây là kết quả đáng ghi nhận, thể hiện tinh thần trách nhiệm của đội ngũ những người làm báo Hưng Yên trong quá trình thích ứng với mô hình hoạt động mới.

Đồng chí nhấn mạnh, cùng với yêu cầu duy trì ổn định hoạt động tuyên truyền thường xuyên, Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên mong muốn tiếp tục có thêm nhiều tác phẩm báo chí xuất sắc, nhất là những tác phẩm có chiều sâu chính trị, tư tưởng, phản ánh sinh động thực tiễn địa phương, đủ sức tham gia các giải báo chí.

Trong đó, các tác phẩm về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phát hiện những nhân tố mới, mô hình hay, cách làm hiệu quả từ cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo đồng chí, tọa đàm là cơ hội để đội ngũ phóng viên, biên tập viên của cơ quan được lắng nghe, trao đổi với các đồng chí có kinh nghiệm chuyên môn, qua đó tích lũy thêm kiến thức, phương pháp, kỹ năng nhằm nâng cao năng lực hoạt động nghề nghiệp.

Từ thực tiễn công tác tuyên truyền ở địa phương, đồng chí bày tỏ mong muốn các nội dung trao đổi tại tọa đàm sẽ giúp đội ngũ những người làm báo Hưng Yên có thêm kinh nghiệm trong lựa phát hiện, lựa chọn đề tài, tổ chức tuyến bài, phát triển tác phẩm chuyên sâu, nâng cao tính phát hiện, tính chiến đấu, tính thuyết phục và sức lan tỏa của báo chí địa phương.

Trao đổi tại tọa đàm, đồng chí Nguyễn Tri Thức - Ủy viên Ban Biên tập, Giám đốc Trung tâm Chuyên đề và Truyền thông - Phát hành, Tạp chí Cộng sản - cảm ơn Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên đã phối hợp tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề có ý nghĩa thiết thực.

Đồng chí cho rằng, những cuộc sinh hoạt chuyên môn theo quý, được tổ chức bài bản, bám sát nhu cầu thực tiễn của cơ quan báo chí, là hình thức rất cần thiết để đội ngũ phóng viên, biên tập viên cùng trao đổi, tự bồi dưỡng, tự làm mới mình, nhất là trong bối cảnh yêu cầu đối với nghề báo ngày càng cao.

Tại tọa đàm, đồng chí Nguyễn Tri Thức tập trung trao đổi kỹ năng sáng tạo tác phẩm báo chí chất lượng cao. Trong đó, đồng chí nhấn mạnh, đối với người làm báo, nhất là người viết chính luận, điều quan trọng trước hết là phải xây dựng được nền kiến thức rộng, khả năng đọc, khả năng tích lũy tư liệu và tư duy logic.

Một tác phẩm báo chí có chất lượng không thể hình thành từ cảm hứng nhất thời, càng không thể chỉ dựa vào vài thông tin rời rạc, mà cần được chuẩn bị trên nền tảng hiểu biết, sự quan sát, phân tích và xử lý thông tin một cách nghiêm túc, khoa học.

Theo đồng chí Nguyễn Tri Thức, đối với các dạng bài chân dung, đối thoại, phỏng vấn chuyên sâu, người viết cần đọc nhiều, thu thập kiến thức, tạo nền hiểu biết đủ rộng để khi bắt tay vào viết về một con người, một vấn đề hoặc một sự kiện, có thể đặt nhân vật và câu chuyện trong bối cảnh phù hợp.

Một bài chân dung hay không chỉ là kể lại tiểu sử, thành tích, hoạt động của nhân vật, mà phải làm hiện lên được tính cách, chiều sâu suy nghĩ, dấu ấn đóng góp, giá trị xã hội và thông điệp mà nhân vật đại diện. Một bài đối thoại tốt không chỉ là hỏi - đáp, mà phải tạo được mạch trao đổi có chủ đích, có dẫn dắt, có phát hiện, giúp người đọc nhận diện rõ hơn vấn đề, nhân vật.

Đối với bài chính luận, yêu cầu quan trọng là phải hình thành được hệ thống luận điểm, luận cứ, luận chứng rõ ràng, logic. Người viết cần chứng minh, phân tích, lý giải vấn đề; từ đó nêu quan điểm một cách thuyết phục, tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, tránh cách viết chung chung, áp đặt hoặc chỉ dừng lại ở việc diễn giải lại văn bản.

Chính luận báo chí đòi hỏi tính Đảng, tính tư tưởng, tính chiến đấu, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi tính khoa học, tính thực tiễn và sức thuyết phục. Muốn vậy, tác phẩm phải có vấn đề rõ, lập luận chắc, dẫn chứng xác đáng, văn phong mạch lạc và ngôn ngữ có bản sắc cá nhân.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại tọa đàm là kỹ năng lựa chọn đề tài. Theo đồng chí Nguyễn Tri Thức, lựa chọn được đề tài đúng, trúng, mới, có ý nghĩa xã hội, độc quyền là khâu quan trọng hàng đầu trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí.

Một đề tài tốt phải xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ chính trị, từ những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn, từ nhu cầu thông tin của công chúng và từ khả năng phát hiện riêng của người làm báo. Cùng một vấn đề, nếu biết tìm góc tiếp cận mới, biết đặt câu hỏi đúng, biết phát hiện mâu thuẫn, điểm nghẽn, nhân tố mới hoặc xu hướng vận động, người viết có thể tạo ra tác phẩm có chiều sâu và sức lan tỏa.

Sau lựa chọn đề tài là quá trình đặt tiêu đề, viết lời dẫn, tổ chức bố cục và triển khai nội dung. Tiêu đề tác phẩm báo chí không chỉ để gọi tên bài viết, mà còn là điểm chạm đầu tiên với công chúng, thể hiện tinh thần, vấn đề và sức hấp dẫn của tác phẩm.

Lời dẫn phải khái quát được thông tin cốt lõi, gợi mở vấn đề, tạo động lực để người đọc tiếp tục đi vào bài viết. Bố cục tác phẩm cần chặt chẽ, có nhịp điệu, tránh dàn trải, tránh đưa quá nhiều chi tiết không phục vụ cho chủ đề chính.

Đối với các tác phẩm nhiều kỳ, nhóm bài chuyên đề, các bài chính luận, việc chia lớp thông tin, tạo mạch phát triển từ thực tiễn đến phân tích, từ hiện tượng đến bản chất, từ vấn đề đến giải pháp là yêu cầu rất quan trọng.

Tọa đàm cũng dành thời gian trao đổi về yêu cầu nâng cao chất lượng tác phẩm báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số. Nếu trước đây, tác phẩm báo chí chủ yếu được tiếp nhận trên một hoặc một vài kênh truyền thống, thì hiện nay, công chúng tiếp cận thông tin trên nhiều nền tảng khác nhau, với tốc độ nhanh hơn, thói quen đọc - xem - nghe thay đổi rõ rệt.

Điều đó đặt ra yêu cầu người làm báo phải vừa giữ vững chuẩn mực nghề nghiệp, tính chính xác, tính định hướng, vừa biết đổi mới cách thể hiện, tăng khả năng tiếp cận công chúng, khai thác hiệu quả các nền tảng số, kết hợp giữa văn bản, hình ảnh, âm thanh, video, đồ họa, dữ liệu và tương tác.

Tuy nhiên, các ý kiến tại tọa đàm cũng thống nhất rằng, dù công nghệ thay đổi nhanh đến đâu, giá trị cốt lõi của báo chí vẫn là chất lượng thông tin, trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và năng lực phát hiện, kiến giải sự thật.

Công nghệ chỉ là phương tiện; tư duy báo chí, bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, khả năng phân tích, lý giải và trách nhiệm với công chúng mới là yếu tố quyết định giá trị của tác phẩm.

Một sản phẩm báo chí chất lượng cao phải góp phần cung cấp thông tin đúng đắn, định hướng nhận thức, củng cố niềm tin, lan tỏa giá trị tích cực, đồng thời đấu tranh với cái sai, cái xấu, các biểu hiện lệch lạc, tiêu cực trong đời sống xã hội.

Trong phần trao đổi, các phóng viên, biên tập viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên cũng chia sẻ những khó khăn trong quá trình tác nghiệp, nhất là trong phát hiện đề tài chuyên sâu, xây dựng tuyến bài dài kỳ, xử lý thông tin từ cơ sở, viết các bài chính luận, bài bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cũng như cách làm mới các nội dung tuyên truyền vốn dễ khô cứng.

Những trao đổi thẳng thắn, cởi mở giúp buổi tọa đàm trở thành diễn đàn nghề nghiệp thiết thực, gần với nhu cầu thực tế của đội ngũ làm báo địa phương.

Có thể thấy, trong bối cảnh báo chí địa phương đang đứng trước yêu cầu vừa sắp xếp tổ chức, vừa đổi mới nội dung, vừa thích ứng với môi trường truyền thông số, việc bồi dưỡng kỹ năng sáng tạo tác phẩm báo chí chất lượng cao có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Đây không chỉ là yêu cầu đối với từng phóng viên, biên tập viên, mà còn là nhiệm vụ của mỗi cơ quan báo chí trong xây dựng đội ngũ, nâng cao chất lượng sản phẩm, khẳng định vai trò là tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương.

Tọa đàm “Kỹ năng sáng tạo tác phẩm báo chí chất lượng cao” góp phần củng cố nhận thức rằng, muốn có tác phẩm hay, người làm báo phải không ngừng học hỏi, đọc nhiều, đọc sâu sâu, đi sát thực tiễn, rèn luyện tư duy, tích lũy vốn sống, nâng cao bản lĩnh chính trị và trách nhiệm nghề nghiệp.

Từ một đề tài đúng, một góc nhìn mới, một cách tổ chức tác phẩm chặt chẽ, một văn phong giàu bản sắc và một thái độ nghề nghiệp nghiêm túc, báo chí có thể tạo ra những tác phẩm có giá trị, vừa phục vụ nhiệm vụ chính trị, vừa đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng, vừa đóng góp vào việc xây dựng nền báo chí cách mạng Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại./.