Miền xanh Cù Lao Chàm

Được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới năm 2009, Cù Lao Chàm đang trở thành điểm sáng về phát triển du lịch xanh gắn với bảo tồn thiên nhiên và môi trường trong hành trình phát triển bền vững.

Nằm cách đất liền khoảng 15km, thuộc xã đảo Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng, Cù Lao Chàm là quần đảo gồm 8 hòn đảo lớn, nhỏ (Hòn Lao, Hòn Dài, Hồn Mồ, Hòn Khô Mẹ, Hòn Khô Con, Hồn Lá, Hồn Tai, Hòn Ông) với tổng diện tích tự nhiên hơn 15km².

Với vị trí nằm ở cửa ngõ ra vào của thương cảng Hội An, Cù Lao Chàm từng đóng vai trò là nơi neo đậu, tiếp nước ngọt và tránh trú bão cho các tàu thuyền qua lại trên tuyến giao thương hàng hải quốc tế từ nhiều thế kỷ trước.

Dấu ấn lịch sử nơi đây vẫn còn hiện diện qua nhiều công trình văn hóa, tín ngưỡng trên đảo. Tiêu biểu là chùa Hải Tạng được xây dựng năm 1758, nơi lưu giữ nhiều giá trị kiến trúc và văn hóa truyền thống của cư dân vùng biển.

Bên cạnh đó là giếng cổ Chăm có niên đại hàng trăm năm, được xem là minh chứng cho sự hiện diện của cư dân Chăm Pa trên đảo. Các di tích như miếu Tổ nghề Yến, lăng Ông Ngư hay các thiết chế văn hóa cộng đồng khác phản ánh đời sống tín ngưỡng phong phú của cư dân miền biển.

Cù Lao Chàm hiện có khoảng 2.600 cư dân sinh sống tập trung chủ yếu tại Bãi Làng và Bãi Hương. Trải qua nhiều thế hệ gắn bó với biển, người dân nơi đây hình thành nên những nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng ngư dân miền Trung.

Nghề khai thác hải sản, đánh bắt gần bờ, dịch vụ hậu cần nghề cá và khai thác yến sào từ lâu đã trở thành nguồn sinh kế quan trọng của người dân trên đảo.

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch, đời sống kinh tế - xã hội của cư dân Cù Lao Chàm có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều hộ dân tham gia các mô hình du lịch cộng đồng, homestay, dịch vụ vận chuyển, hướng dẫn du lịch và kinh doanh sản phẩm địa phương.

Quá trình phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường đã tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

Mỗi năm, Cù Lao Chàm đón hàng trăm nghìn lượt khách trong nước và quốc tế đến tham quan, trải nghiệm. Quý I-2026, Cù Lao Chàm đón khoảng 13.700 lượt khách, trong đó khách quốc tế chiếm tỷ trọng đáng kể.

Các sản phẩm du lịch chủ yếu tập trung vào du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, trải nghiệm văn hóa địa phương và các hoạt động khám phá thiên nhiên.

Sự tham gia tích cực của cư dân và du khách trong các hoạt động bảo tồn tài nguyên thiên nhiên góp phần quan trọng trong việc bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giữ gìn môi trường sinh thái. Đây được xem là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên thành công của mô hình Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm.

Năm 2009, Cù Lao Chàm được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, có vùng biển có tính đa dạng sinh học cao của Việt Nam. Hệ sinh thái nơi đây bao gồm rừng tự nhiên, rạn san hô, thảm cỏ biển, vùng triều và hệ sinh thái biển ven bờ.

Một trong những giá trị nổi bật nhất của Cù Lao Chàm là hệ sinh thái biển. Các rạn san hô phân bố ở nhiều khu vực quanh đảo, tạo môi trường sống cho nhiều loài sinh vật biển.

Đây cũng là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển các loại hình du lịch sinh thái như lặn biển, tham quan đáy biển và các hoạt động nghiên cứu khoa học.

Bên cạnh hệ sinh thái biển, rừng tự nhiên trên đảo đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước, chống xói mòn và duy trì cân bằng sinh thái. Sự kết nối giữa rừng và biển tạo nên một không gian sinh thái đặc trưng hiếm có ở khu vực miền Trung.

Công tác bảo tồn tài nguyên và môi trường tại Cù Lao Chàm được triển khai đồng bộ. Nhiều chương trình bảo vệ hệ sinh thái biển, phục hồi san hô, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giảm thiểu rác thải nhựa đã được thực hiện với sự tham gia tích cực của cộng đồng dân cư.

Mô hình “nói không với túi ni lông” được triển khai từ nhiều năm trước đã góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, giảm lượng rác thải nhựa ra môi trường và xây dựng hình ảnh điểm đến du lịch thân thiện với môi trường.

Với cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, hệ sinh thái đa dạng, môi trường trong lành và những giá trị văn hóa đặc trưng, Cù Lao Chàm không chỉ là điểm đến hấp dẫn của du lịch miền Trung mà còn là minh chứng cho sự hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển thế giới tiếp tục là nền tảng quan trọng để địa phương xây dựng hình ảnh một điểm đến xanh, an toàn và bền vững trên bản đồ du lịch Việt Nam./.