Khơi dậy và phát huy động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Nhìn lại lịch sử

Trong khoảng 100 năm trở lại đây, dân tộc ta đã tạo nên những bước ngoặt có tính lịch sử, đột phá, từ chỗ “chưa có tên trên bản đồ thế giới” trở thành một đất nước độc lập, tự do, không ngừng xây dựng cơ đồ, bảo vệ Tổ quốc và nâng cao vị thế, uy tín quốc gia trên trường quốc tế.

Hiện nay, yêu cầu lịch sử đòi hỏi dân tộc ta phải bứt phá mạnh mẽ hơn nữa để vượt qua những thử thách mới, tạo bước phát triển đột phá trong kỷ nguyên mới. Vậy, động lực nội sinh nào làm nên những thành tựu lớn lao đó?

Nhìn lại lịch sử, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một thắng lợi vĩ đại của dân tộc Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhận định: “Từ ngày bị đế quốc Pháp xâm chiếm, nước ta là một xứ thuộc địa, dân ta là vong quốc nô, Tổ quốc ta bị giày xéo dưới gót sắt của kẻ thù hung ác.

“

Hiện nay, yêu cầu lịch sử đòi hỏi dân tộc ta phải bứt phá mạnh mẽ hơn nữa để vượt qua những thử thách mới, tạo bước phát triển đột phá trong kỷ nguyên mới. Vậy, động lực nội sinh nào làm nên những thành tựu lớn lao đó?

Trong mấy mươi năm khi chưa có Đảng, tình hình đen tối như không có đường ra”. Khi đó, động lực sâu xa nhất của toàn dân ta là lòng yêu nước nồng nàn, là sự nhận thức về thân phận và tình cảnh của dân tộc cũng như khát vọng vô cùng cháy bỏng được thoát khỏi nỗi đau “vong quốc nô”, từ đó giác ngộ đường lối “lấy sức ta giải phóng cho ta”, quyết tâm đoàn kết, tổng tiến công và nổi dậy giành độc lập, tự do.

Đảng ta đã phát huy cao nhất năng lực tư duy và lãnh đạo để kích hoạt động lực nội sinh từ trong mỗi người dân Việt Nam, làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, chiến dịch Điện Biên Phủ là cuộc đọ sức lịch sử, chiến lược, “một mất một còn” giữa thực dân xâm lược và toàn dân tộc ta. Thế lực xâm lược khẳng định cứ điểm quân sự Điện Biên Phủ là bất khả xâm phạm.

Dân tộc ta, quân đội ta, dưới sự lãnh đạo của Đảng đã đặt quyết tâm cao nhất, vượt lên mọi gian khổ, hy sinh, “Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt/Máu trộn bùn non/Gan không núng/Chí không mòn”.

Với phương châm “đánh chắc, thắng chắc”, khơi dậy và phát huy cao độ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, quyết tâm tiêu diệt tập đoàn cứ điểm mạnh nhất này, dân tộc Việt Nam đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, kết thúc thắng lợi hoàn toàn cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sau năm 1954, các thế lực xâm lược và tay sai thực hiện dã tâm chia cắt lâu dài đất nước ta. Trong bối cảnh lịch sử đó, khát vọng cháy bỏng của toàn dân tộc ta là thống nhất Tổ quốc - động lực mạnh mẽ tạo nên thắng lợi vĩ đại của ngày 30-4-1975, kết thúc Chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Từ đó, cả nước bước vào thời kỳ xây dựng đất nước theo mô hình chủ nghĩa xã hội. Song, sau 10 năm, đất nước ta rơi vào khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng. Mô hình kinh tế tập trung, quan liêu bao cấp đã bộc lộ sự lỗi thời, lạc hậu.

Sức chịu đựng, sự nghèo đói của người dân và mô hình cũ kìm hãm sự phát triển đất nước đã đến giới hạn. “Đổi mới hay là chết” - thực tiễn cấp thiết cần câu trả lời! Với phương châm “nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”, năm 1986, Đảng khởi xướng đường lối đổi mới.

Động lực trực tiếp, sức mạnh vô cùng to lớn khi đó chính là ý chí, quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, vượt qua lực cản của cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp để giải phóng tư duy, sức mạnh sáng tạo của con người, tạo nên bước ngoặt chưa từng có trong lịch sử hiện đại của dân tộc ta với nhiều thành tựu sau 40 năm đổi mới.

“

“Đổi mới hay là chết” - thực tiễn cấp thiết cần câu trả lời! Với phương châm “nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”, năm 1986, Đảng khởi xướng đường lối đổi mới.

Có thể thấy, những điểm chung của động lực nội sinh trực tiếp, góp phần quyết định tạo nên những thành tựu, bước ngoặt phát triển của đất nước là:

1- Các động lực phải xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, ý chí tinh thần và khát vọng của toàn dân tộc.

2- Các nhân tố tạo nên động lực là những thách thức lớn lao, gay gắt, có khi “sống còn” đối với toàn dân tộc, đòi hỏi phải vượt qua; khát vọng lớn lao và ý chí quyết tâm vượt qua thách thức để đưa dân tộc bước sang giai đoạn phát triển mới.

3- Bản lĩnh, sự sáng suốt, tư duy khoa học và năng lực tổ chức trên mọi hoạt động lãnh đạo của Đảng để nắm bắt, nhận định đúng, kịp thời các vấn đề nảy sinh từ thực tiễn, từ chỉ ra phương thức khơi dậy và phát huy cao nhất động lực nội sinh để hiện thực hóa khát vọng của dân tộc.

Động lực trong kỷ nguyên mới

Những thành tựu quan trọng của nước ta qua 40 năm đổi mới mang ý nghĩa lịch sử to lớn. Chúng ta đã có những bước phát triển đáng tự hào, song thế giới hiện đại cũng đang phát triển mạnh mẽ. Thực tế, chúng ta đang phải đối mặt với thách thức lớn là sự tụt hậu và bẫy thu nhập trung bình.

Với ý chí kiên cường vượt qua thử thách, trụ vững và phát triển - một truyền thống quý báu của dân tộc - nhân dân ta đều có chung khát vọng vươn lên với mục tiêu năm 2045 trở thành nước phát triển có thu nhập cao. Đó là ý chí và khát vọng tiến cùng nhịp bước với thời đại của cả dân tộc ta.

Động lực của kỷ nguyên mới đang nằm sâu trong thực tiễn đất nước, bao gồm hai nhân tố: quyết tâm vượt qua thử thách khắc nghiệt và khát vọng, sự kiên cường, đồng tâm, hợp lực đưa đất nước bước sang kỷ nguyên mới: kỷ nguyên hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Để khơi dậy và phát huy các động lực trên, trước hết cần phát huy các giá trị văn hóa, con người Việt Nam mà Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7-1-2026, của Bộ Chính trị “Về phát triển văn hóa Việt Nam” đã chỉ rõ: hệ giá trị văn hóa (dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học), hệ giá trị quốc gia (hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc), hệ giá trị gia đình (ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh), chuẩn mực con người Việt Nam (yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo).

Kết hợp nhuần nhuyễn giữa giá trị truyền thống với giá trị hiện đại, dân tộc với quốc tế, góp phần quan trọng phát triển toàn diện con người, đạo đức xã hội và phẩm cách quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Bên cạnh đó, cần xử lý đúng, trúng, có nguyên tắc và biện chứng giữa dân chủ và kỷ cương - cơ chế có vai trò quan trọng để bảo vệ, phát huy các giá trị cốt lõi của con người Việt Nam cũng như đẩy lùi, hạn chế những biểu hiện phản văn hóa, cái xấu, sự thoái hóa, biến chất hiện nay.

Thực hiện nghiêm kỷ cương, phép nước sẽ góp phần tăng niềm tin của người dân vào Đảng, Nhà nước và chế độ, do đó, gắn chặt kỷ cương, phép nước với thực hành dân chủ thực sự sẽ trực tiếp tạo nên nguồn cảm hứng lớn cho con người Việt Nam vươn lên tự tin, dám đương đầu vượt qua khó khăn, dám nghĩ, dám làm, dám sáng tạo, dám chịu trách nhiệm - những phẩm chất, giá trị văn hóa vô cùng cần thiết trước yêu cầu của kỷ nguyên mới.

“

Để có thể đủ sức mạnh bước vào giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt lịch sử, dũng cảm nhìn lại mình, cả đẹp và xấu, cả ưu và khuyết là yêu cầu cực kỳ quan trọng...

Cùng với đó, cần xây dựng và thực hiện cơ chế mới trong đánh giá cán bộ, công chức, viên chức, người lao động,... trong hệ thống chính trị để tuyển chọn, đánh giá, xếp loại, đào tạo, tôn vinh, lựa chọn người giỏi, người tài; có chế độ đặc thù đối với nhân tài, chuyên gia giỏi, đầu ngành trên các lĩnh vực quan trọng; qua đó tạo điều kiện cho những giá trị hiện hữu, vốn có của con người được bộc lộ và phát huy, cũng như tạo môi trường thuận lợi, thích hợp nhất cho những giá trị tiềm ẩn trong con người có thể bộc lộ và thể hiện, nhất là thế hệ trẻ, góp phần xây dựng đất nước hùng cường.

Ngoài ra, để có thể đủ sức mạnh bước vào giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt lịch sử, dũng cảm nhìn lại mình, cả đẹp và xấu, cả ưu và khuyết là yêu cầu cực kỳ quan trọng.

Do vậy, cần khắc phục những hạn chế lịch sử của con người Việt Nam, dùng pháp luật và sức mạnh của văn hóa để đấu tranh bền bỉ, kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, hạn chế đến mức tối đa các biểu hiện suy thoái về phẩm chất đạo đức đang gia tăng hiện nay.

Con người mới của kỷ nguyên mới sẽ mang theo một hành trang mới: niềm tự hào về truyền thống quý báu của dân tộc, ý chí, bản lĩnh, năng lực vượt qua các thách thức mới - động lực nội sinh quan trọng để hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, thịnh vượng, văn minh và hạnh phúc./.