Khoa học, công nghệ tháng 9: Điểm nhấn từ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và bưu chính

Doanh thu công nghệ số tăng 36%, IPv6 đạt 67%

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, tổng số giao dịch thông qua Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP), tính từ khi khai trương năm 2020 đến ngày 15-9-2026, đạt 4,86 tỷ giao dịch.

Đến tháng 9, số lượng chứng thư chữ ký số đã cấp đạt 34,575 triệu, tương ứng 49,96% nhóm dân số từ 15 đến 65 tuổi. Tỷ lệ sử dụng IPv6 đạt 67%, đứng thứ hai Đông Nam Á và thứ bảy thế giới.

Doanh thu lĩnh vực công nghiệp công nghệ số trong tháng 9-2026 ước đạt 770.766 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ năm 2025; lũy kế 9 tháng ước đạt 5.387.142 tỷ đồng, tăng khoảng 32,1%.

Đối với lĩnh vực bưu chính, doanh thu dịch vụ trong tháng ước đạt 9.260 tỷ đồng, tăng 22%; sản lượng khoảng 440 triệu bưu gửi, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2025.

Cùng với các chỉ số trên, trong tháng 9, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 3795/QĐ-BKHCN về Bộ chỉ số đo lường sự phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam và Quyết định số 3805/QĐ-BKHCN về kế hoạch triển khai Đề án phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược.

Ngày 11-9, Bộ ra mắt Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hệ thống giúp quản lý dữ liệu xuyên suốt vòng đời nhiệm vụ khoa học, công nghệ; hỗ trợ cắt giảm thủ tục hành chính, phục vụ hoạch định chính sách và kết nối kết quả nghiên cứu với doanh nghiệp.

Tại phần trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Anh Cương - Phó Cục trưởng Cục Viễn thông - cho biết, Việt Nam hiện có 7 doanh nghiệp mạng di động ảo (MVNO).

Theo đại diện Cục, khung pháp lý về hoạt động bán buôn viễn thông được xây dựng theo nguyên tắc công bằng, minh bạch, không phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp sở hữu hạ tầng và doanh nghiệp sử dụng hạ tầng để cung cấp dịch vụ.

Đại diện Cục Viễn thông cũng cho biết, mạng băng rộng di động và cố định của Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 nước có thứ hạng cao trên thế giới theo các bảng xếp hạng được cơ quan này theo dõi.

Đối với các nhiệm vụ trước mắt, Bộ dự kiến tiếp tục làm sạch, kết nối và chia sẻ dữ liệu; triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, hướng dẫn khung kiến trúc số cấp bộ, cấp tỉnh; mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ hoạt động công vụ.

Một nhiệm vụ khác là xử lý tình trạng lõm sóng tại 273 thôn, bản và 209 điểm là trụ sở cơ quan nhà nước, cơ sở giáo dục, y tế công lập; tại những khu vực đặc biệt khó khăn, nghiên cứu kết hợp trạm thu phát sóng di động với giải pháp kết nối vệ tinh tạm thời.

Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026 diễn ra từ ngày 3 đến 5-10

Một nội dung được giới thiệu tại họp báo là công tác chuẩn bị Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026. Theo Ban Tổ chức, chuỗi hoạt động diễn ra từ ngày 3 đến 5-10-2026 tại Trung tâm Hội nghị quốc gia, Hà Nội, với chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”. Ngày 1-10 hằng năm được xác định là Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia, theo Nghị định số 268/2025/NĐ-CP.

Thông tin tại họp báo, ông Nguyễn Mai Dương - Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo - cho biết, chủ đề năm nay được xây dựng gắn với yêu cầu chuyển mạnh từ đổi mới sáng tạo trong một số lĩnh vực sang đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.

Theo đó, phạm vi chủ thể tham gia không chỉ gồm các nhà khoa học, viện nghiên cứu hay doanh nghiệp công nghệ, mà còn hướng tới doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực khác, cán bộ, các bộ, ngành, địa phương và người dân.

Theo ông Nguyễn Mai Dương, các hoạt động chính trong khuôn khổ Ngày hội được tổ chức theo 3 nhóm:

Nhóm thứ nhất là Lễ hưởng ứng cùng các hoạt động công bố, tôn vinh kết quả đổi mới sáng tạo; trong đó, dự kiến công bố Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026, trao Giải thưởng Sáng kiến khoa học năm 2026 và Giải thưởng Sách Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026.

Nhóm thứ hai là Diễn đàn Tương lai khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Các nội dung thảo luận dự kiến tập trung vào công nghệ chiến lược, hoạt động nghiên cứu và phát triển, thương mại hóa công nghệ, các công cụ tài chính hỗ trợ đổi mới sáng tạo và triển khai Khung kiến trúc số.

Bên cạnh đó là các diễn đàn chuyên sâu về đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng và đổi mới sáng tạo của các nước tiểu vùng sông Mê Kông.

Nhóm thứ ba là không gian triển lãm công nghệ. Khu vực này dự kiến có hơn 100 gian hàng, với sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ trong nước, quốc tế cùng các tổ chức tài chính, ngân hàng và các thành phần trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Ban Tổ chức cho biết, Ngày hội cũng là dịp để cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, trí thức trong và ngoài nước gặp gỡ, chia sẻ, kết nối, góp phần phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia.

Dự thảo Luật Bưu chính đề xuất chuyển từ cấp phép sang đăng ký

Tại họp báo, đại diện Vụ Bưu chính thông tin về những nội dung chính của Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi). Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, dự thảo gồm 8 chương, 52 điều, kế thừa những quy định còn phù hợp của Luật Bưu chính năm 2010, đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để phát triển hạ tầng bưu chính, đáp ứng nhu cầu gửi, nhận hàng hóa, thúc đẩy thương mại điện tử, chuyển đổi số và bảo đảm an toàn, an ninh trong hoạt động bưu chính.

Theo ông Lê Văn Chung - đại diện Vụ Bưu chính - năm 2010, cả nước có khoảng 40 doanh nghiệp bưu chính, với sản lượng khoảng 310 triệu bưu gửi; hiện nay có 710 doanh nghiệp, sản lượng vượt 5 tỷ bưu gửi mỗi năm.

Cơ cấu dịch vụ cũng thay đổi: tỷ trọng thư từ từ khoảng 80% sản lượng trước đây giảm còn khoảng 10%, trong khi gói, kiện hàng hóa tăng lên cùng với nhu cầu thương mại điện tử.

Dự thảo làm rõ phạm vi dịch vụ bưu chính và phân định với vận tải, kho bãi, logistics. Theo đó, dịch vụ bưu chính được tổ chức, vận hành trên mạng bưu chính, gồm các công đoạn chấp nhận, chia chọn, vận chuyển, phát bưu gửi và có thể có các công đoạn liên quan trực tiếp khác.

Bưu gửi được xử lý riêng lẻ, có định danh và khả năng theo dõi theo quy định; hoạt động vận tải, kho bãi, logistics độc lập và không có các đặc trưng trên không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Bưu chính.

Đại diện Vụ Bưu chính cho biết, một trong những thay đổi về phương thức quản lý là chuyển từ cấp giấy phép sang đăng ký cung cấp dịch vụ bưu chính bằng phương thức điện tử.

Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ, không thẩm định nội dung đăng ký; doanh nghiệp chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin kê khai và việc đáp ứng điều kiện kinh doanh trong quá trình hoạt động.

Theo ông Chung, với phương án này, số thủ tục hành chính được tính toán giảm từ 14 xuống còn 1 thủ tục đăng ký, đồng thời chuyển trọng tâm quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Một nội dung khác là mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính phổ cập từ thư sang gói, kiện hàng hóa. Theo dự thảo, người dân trên cả nước, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, được tiếp cận dịch vụ với chất lượng theo quy định và mức thu thống nhất toàn quốc, không cao hơn giá cước bình quân của dịch vụ thương mại tương đương.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về dữ liệu bưu chính, định danh, truy vết và quản lý rủi ro đối với bưu gửi. Mỗi bưu gửi được gắn mã nhận dạng để theo dõi trong quá trình cung cấp dịch vụ, trừ trường hợp không thực hiện định danh theo quy định; doanh nghiệp thu thập thông tin liên hệ hợp lệ của người gửi và áp dụng biện pháp kiểm soát tương ứng với mức độ rủi ro. Việc tạo lập, sử dụng, kết nối, lưu trữ và bảo vệ dữ liệu phải tuân thủ pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng.

Thông tin thêm khi trả lời báo chí, đại diện Vụ Bưu chính cho biết phương án đang được đề xuất theo hướng dữ liệu định danh phục vụ truy vết bưu gửi được lưu giữ tối thiểu một năm kể từ ngày phát thành công. Đây là nội dung đang trong quá trình hoàn thiện dự thảo, nhằm phục vụ quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro thay vì kiểm tra đồng loạt.

Mạng bưu chính cũng được dự thảo xác định là hạ tầng thiết yếu phục vụ thương mại điện tử và kinh tế số. Trong trường hợp thiên tai, dịch bệnh, tình trạng khẩn cấp và các trường hợp cần thiết khác, doanh nghiệp bưu chính vận hành mạng có thể được huy động để bảo đảm cung cấp dịch vụ và lưu thông thư, gói, kiện hàng hóa thiết yếu; các chi phí hợp lý, hợp lệ phát sinh từ việc huy động được bù đắp.

Bộ Khoa học và Công nghệ đang tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp thu, hoàn thiện Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Phát biểu về nhiệm vụ thời gian tới, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính cho biết: trong tháng 10-2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung vào một số nhóm công việc, như hoàn thiện 4 dự án luật và các nghị định hướng dẫn; đẩy nhanh thẩm định, phê duyệt, bố trí kinh phí cho các nhiệm vụ công nghệ chiến lược; triển khai Đề án phát triển hệ thống trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia; tiếp tục thực hiện Kế hoạch hành động 100 ngày, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công vụ; xử lý các khu vực lõm sóng, thúc đẩy IPv6 và các nền tảng số dùng chung; tiếp tục triển khai Chiến lược Sở hữu trí tuệ, các nhiệm vụ về trí tuệ nhân tạo, hạ tầng điện hạt nhân và hợp tác quốc tế về công nghệ nguồn, nghiên cứu và đào tạo nhân lực.

Thứ trưởng Trần Trung Tính đồng thời đánh giá các ý kiến, phản ánh của báo chí là một kênh thông tin quan trọng để Bộ kịp thời nắm bắt những vấn đề từ thực tiễn, phục vụ hoàn thiện công tác quản lý nhà nước và quá trình tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách./.