Khi những cán cân bắt đầu đảo chiều

Mỹ đổi chiều quyền lực: Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội, Tổng thống D. Trump đối mặt phép thử lớn

Ngày 3-11, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ tạo ra một kết quả mang tính bước ngoặt khi Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện.

Đây là thất bại chính trị đáng kể đối với Tổng thống Donald Trump, đánh dấu lần đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai ông phải đối mặt với một Quốc hội do phe đối lập kiểm soát.

Đảng Dân chủ giành chiến thắng tại nhiều bang vốn được xem là thành trì của Đảng Cộng hòa, bao gồm Texas, South Carolina và Iowa. Quy mô chiến thắng vượt xa dự đoán trước bầu cử, phản ánh sự dịch chuyển đáng kể trong tâm lý cử tri Mỹ sau 2 năm chính quyền ông D. Trump điều hành đất nước.

Có 3 yếu tố nổi bật góp phần tạo nên kết quả này. Thứ nhất là áp lực chi phí sinh hoạt và lạm phát, đặc biệt khi giá nhiên liệu tăng mạnh trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran kéo dài. Thứ hai là sự bất mãn đối với cách chính quyền xử lý các vấn đề kinh tế và đối ngoại. Cuối cùng, một bộ phận cử tri xem cuộc bầu cử như cơ hội để tạo ra cơ chế kiểm soát quyền lực mạnh hơn đối với Nhà Trắng.

Hệ quả trước mắt là chương trình nghị sự của Tổng thống D. Trump sẽ gặp nhiều trở ngại. Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát có thể cản trở các dự luật ngân sách, gây sức ép đối với những đề xuất chính sách lớn và mở rộng hoạt động giám sát, điều tra chính quyền.

Những vấn đề liên quan đến chi tiêu công, nhập cư, thương mại và chính sách đối ngoại nhiều khả năng trở thành tâm điểm tranh luận trong 2 năm cuối nhiệm kỳ của ông D. Trump.

Tuy nhiên, chiến thắng của Đảng Dân chủ không đồng nghĩa họ có thể dễ dàng triển khai toàn bộ chương trình chính trị của mình. Tổng thống vẫn nắm quyền hành pháp và có quyền phủ quyết các dự luật.

Điều này khiến Washington có nguy cơ bước vào giai đoạn đối đầu chính trị kéo dài, trong đó 2 đảng phải thương lượng để duy trì hoạt động của chính phủ.

Mỹ - Iran: Đòn không kích tại Qeshm làm gia tăng sức ép lên nỗ lực ngoại giao

Ngày 2-11, Mỹ tiến hành các cuộc không kích giới hạn nhằm vào đảo Qeshm của Iran, nằm trong eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với biển Arab.

Một quan chức Mỹ cho biết, các cuộc tấn công nhằm vào những hệ thống tên lửa phòng không mà Washington cho rằng đang đe dọa tài sản quân sự Mỹ trong khu vực.

Động thái diễn ra trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran kéo dài từ tháng 2-2026, làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động vận tải biển và thị trường năng lượng toàn cầu.

Washington mô tả đây là hành động phòng vệ có giới hạn, không phải sự khởi động lại một chiến dịch quân sự quy mô lớn. Tuy nhiên, Tehran vẫn coi các cuộc tấn công là hành động xâm phạm chủ quyền và cảnh báo sẽ đáp trả nếu Mỹ tiếp tục leo thang.

Điểm đáng chú ý là các cuộc không kích diễn ra ngay trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Trong khi Tổng thống Donald Trump phải đối mặt với áp lực chính trị trong nước, chính quyền của ông cũng cần cân nhắc nguy cơ một cuộc chiến kéo dài sẽ làm tăng giá năng lượng và gây thêm sức ép lên nền kinh tế.

Song song với hoạt động quân sự, Qatar tiếp tục đóng vai trò trung gian giữa Washington và Tehran. Ngày 3-11, một quan chức Iran xác nhận hai bên vẫn còn cách xa một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, dù các cuộc trao đổi ngoại giao đang được đẩy mạnh.

Những bất đồng lớn tập trung vào việc dỡ bỏ phong tỏa, nới lỏng trừng phạt, quyền kiểm soát tuyến hàng hải qua Hormuz và chương trình hạt nhân của Iran.

Đến ngày 7-11, Thủ tướng Qatar cho biết hoạt động trung gian vẫn đang được duy trì nhằm ngăn tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát. Ông đánh giá đã có tiến triển đáng kể và bày tỏ hy vọng các bên có thể đạt được một thỏa thuận thực tế. Tuy nhiên, triển vọng chấm dứt xung đột vẫn chưa rõ ràng khi các điều kiện của Washington và Tehran còn nhiều khác biệt.

Ukraina - Nga hướng tới bàn đàm phán: Cơ hội hòa bình hay sức ép nhượng bộ?

Ngày 2-11, Mỹ thông báo kế hoạch tổ chức vòng đàm phán ba bên với Nga và Ukraina tại Abu Dhabi trong tuần tiếp theo. Động thái được xem là nỗ lực mới của Washington nhằm khôi phục tiến trình ngoại giao sau nhiều tháng bế tắc, trong bối cảnh cả Moscow và Kyiv đều chịu sức ép ngày càng lớn về quân sự, kinh tế và nguồn lực.

Theo các thông tin được công bố, nội dung thảo luận dự kiến tập trung vào những vấn đề then chốt như bảo đảm an ninh cho Ukraina, kiểm soát các khu vực tranh chấp, giảm leo thang quân sự và những điều kiện cần thiết để tiến tới một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa lập trường của hai bên vẫn rất lớn. Nga tiếp tục yêu cầu Ukraina chấp nhận những thực tế lãnh thổ mà Moscow đã thiết lập, trong khi Kyiv khẳng định không thể chấp nhận một thỏa thuận khiến chủ quyền và an ninh quốc gia bị đặt vào tình trạng rủi ro lâu dài.

Việc Mỹ đứng ra thúc đẩy đàm phán cho thấy Washington muốn tìm kiếm một lối thoát ngoại giao cho cuộc chiến kéo dài. Tuy nhiên, vai trò trung gian của Mỹ cũng đặt ra câu hỏi về khả năng cân bằng lợi ích giữa các bên.

Ukraina cần những cam kết an ninh có tính ràng buộc, còn Nga muốn đạt được những nhượng bộ chiến lược mà nước này chưa thể giành được hoàn toàn trên chiến trường.

Một thỏa thuận ngừng bắn, nếu đạt được, cũng sẽ phải đối mặt với bài toán giám sát và thực thi. Những vi phạm trong quá khứ cho thấy văn bản ngoại giao không đủ để bảo đảm hòa bình nếu thiếu cơ chế kiểm chứng độc lập, quy định xử lý vi phạm và cam kết rõ ràng từ các bên liên quan.

Israel trước bước ngoặt chính trị: Ông Netanyahu mất lợi thế, đối thủ được trao cơ hội lập chính phủ

Ngày 7-11, Tổng thống Israel Isaac Herzog giao cho cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot nhiệm vụ thành lập chính phủ mới, sau khi cuộc bầu cử Quốc hội không tạo ra được một phe chiếm đa số tuyệt đối.

Đây là diễn biến đáng chú ý trong bối cảnh ông Benjamin Netanyahu đã giữ vai trò trung tâm trong đời sống chính trị Israel suốt nhiều năm.

Theo kết quả được công bố, khối của ông Netanyahu giành 53 ghế, trong khi liên minh của Eisenkot có 48 ghế. Tuy nhiên, số lượng đề cử từ các nghị sĩ ủng hộ Eisenkot giúp ông nhận được quyền thử thành lập chính phủ. Ông có 28 ngày để hoàn tất quá trình thương lượng và có thể được gia hạn thêm 14 ngày nếu cần thiết.

Thách thức lớn nhất nằm ở việc xây dựng một liên minh đủ ổn định. Các đảng đối lập có chung mục tiêu thay đổi chính phủ nhưng không hoàn toàn thống nhất về chính sách kinh tế, an ninh và quan hệ với cộng đồng Arab Israel.

Sự khác biệt này có thể khiến quá trình thương lượng trở nên phức tạp, đặc biệt khi các vấn đề liên quan đến Gaza và Iran vẫn là ưu tiên hàng đầu của Israel.

Nếu ông Eisenkot thành công, Israel có thể bước vào một giai đoạn điều chỉnh chính sách đáng kể. Với kinh nghiệm quân sự và quan điểm thực dụng hơn trong một số vấn đề an ninh, ông được kỳ vọng có thể thay đổi cách tiếp cận của chính phủ đối với các đối tác khu vực và phương Tây.

Tuy nhiên, việc thay đổi người đứng đầu không đồng nghĩa với việc những bất đồng sâu sắc trong xã hội Israel sẽ nhanh chóng được giải quyết.

Cổ phiếu công nghệ lao dốc: Cuộc đua AI bước vào giai đoạn thử thách lợi nhuận

Trong 2 phiên giao dịch ngày 5 - 6-11, thị trường chứng khoán Mỹ chứng kiến làn sóng bán tháo mạnh tại nhóm cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là các doanh nghiệp liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn.

Những cổ phiếu từng tăng trưởng mạnh nhờ kỳ vọng vào AI bắt đầu chịu áp lực khi nhà đầu tư đánh giá lại quy mô đầu tư, khả năng sinh lời và định giá của các doanh nghiệp.

Một trong những nguyên nhân chính là chi phí xây dựng hạ tầng AI ngày càng lớn. Các tập đoàn công nghệ lớn đang chi hàng trăm tỷ USD cho trung tâm dữ liệu, chip xử lý, hệ thống điện và mạng lưới máy chủ.

Tuy nhiên, tốc độ mở rộng đầu tư đang đặt ra câu hỏi về thời gian hoàn vốn cũng như khả năng chuyển đổi năng lực công nghệ thành doanh thu thực tế.

Bên cạnh đó, sự tập trung vốn vào một số ít doanh nghiệp công nghệ lớn khiến thị trường trở nên nhạy cảm hơn trước những thay đổi về kỳ vọng.

Chỉ cần một số tập đoàn công bố triển vọng lợi nhuận thấp hơn dự báo hoặc điều chỉnh kế hoạch đầu tư, tâm lý nhà đầu tư có thể nhanh chóng đảo chiều trên diện rộng.

Áp lực không chỉ xuất hiện tại Mỹ. Các thị trường châu Á có tỷ trọng lớn về sản xuất chip và thiết bị điện tử cũng chịu ảnh hưởng từ sự điều chỉnh của nhóm cổ phiếu công nghệ.

Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc) đều có mức độ phụ thuộc đáng kể vào chu kỳ đầu tư bán dẫn toàn cầu, khiến biến động tại phố Wall (Mỹ) nhanh chóng lan sang khu vực.

Tuy vậy, đợt bán tháo không đồng nghĩa với việc triển vọng AI đã kết thúc. Nhu cầu về năng lực tính toán, tự động hóa và ứng dụng AI trong doanh nghiệp vẫn tiếp tục mở rộng.

Điều thay đổi chủ yếu là tiêu chuẩn đánh giá của thị trường: từ kỳ vọng về tiềm năng công nghệ sang yêu cầu chứng minh hiệu quả kinh doanh và khả năng tạo dòng tiền.

Kết luận: Khi quyền lực, an ninh và kinh tế cùng dịch chuyển

Những diễn biến trong tuần 2 - 8-11 cho thấy thế giới đang trải qua nhiều chuyển động đồng thời trên các mặt trận chính trị, an ninh và kinh tế.

Tại Mỹ, kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ làm thay đổi cán cân quyền lực ở Washington. Tại Trung Đông, căng thẳng Mỹ - Iran cho thấy những rủi ro an ninh vẫn có thể tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng. Trong khi đó, Ukraina và Israel tiếp tục đứng trước những quyết định có khả năng định hình tương lai an ninh của cả khu vực.

Trên mặt trận kinh tế, sự điều chỉnh của cổ phiếu công nghệ cho thấy thị trường toàn cầu đang trở nên thận trọng hơn với những kỳ vọng tăng trưởng thiếu cơ sở về lợi nhuận.

Điều này phản ánh một thực tế rộng hơn: quyền lực chính trị, sức mạnh quân sự và lợi thế công nghệ ngày càng gắn kết chặt chẽ, khiến bất kỳ biến động nào ở một lĩnh vực cũng có thể lan sang những lĩnh vực còn lại.

Thế giới không chỉ chứng kiến sự thay đổi của những người nắm quyền hay những liên minh đang hình thành. Điều đáng chú ý hơn là những nguyên tắc từng định hình trật tự quốc tế đang liên tục bị thử thách.

Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng và duy trì sự ổn định sẽ là yếu tố quyết định vị thế của mỗi quốc gia trong giai đoạn tiếp theo./.