Khai mạc phiên trọng thể Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam: Đổi mới mạnh mẽ, chăm lo tốt hơn người lao động

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo Đại hội. Cùng dự có nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng; Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; các nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng; Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng Trần Cẩm Tú; các nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng: Phan Diễn, Trần Quốc Vượng; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài; nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Huỳnh Đảm;

Các Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị; các đồng chí Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Trung ương Đảng; các đồng chí Phó Chủ tịch nước, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch Quốc hội; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng; Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng; lãnh đạo Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đoàn thể, cơ quan Trung ương; các đồng chí Bí thư, lãnh đạo các tỉnh, thành ủy; đảng ủy các tập đoàn, Tổng Công ty có tổ chức Công đoàn trực thuộc Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam; lãnh đạo các cơ quan báo chí, truyền hình Trung ương; lãnh đạo Trung đoàn 36; lãnh đạo các đơn vị phối hợp phúc lợi đoàn viên, đơn vị đồng hành đã tới dự Đại hội.

Với phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đổi mới - Phát triển”, Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam là sự kiện chính trị quan trọng của giai cấp công nhân, tổ chức Công đoàn Việt Nam và người lao động cả nước. Đại hội diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với tổ chức Công đoàn không chỉ là tiếp tục làm tốt chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động, mà còn phải đổi mới mạnh mẽ hơn về tư duy, phương thức hoạt động, năng lực tổ chức và khả năng thích ứng với những biến động nhanh chóng của thị trường lao động, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Phát biểu khai mạc và trình bày khái quát Báo cáo chính trị tại Đại hội, đồng chí Nguyễn Anh Tuấn - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam - nhấn mạnh: giai đoạn 2023 - 2026, tình hình thế giới và trong nước diễn biến nhanh, phức tạp, chứa đựng nhiều yếu tố không thuận lợi đối với việc làm, đời sống người lao động và hoạt động công đoàn. Trong bối cảnh đó, phát huy truyền thống vẻ vang, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự hiệp thương thống nhất của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức Công đoàn Việt Nam đã nỗ lực vượt khó, chủ động thích ứng, đạt nhiều kết quả quan trọng, toàn diện trên các lĩnh vực.

Một trong những dấu ấn nổi bật của nhiệm kỳ vừa qua là vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động tiếp tục được khẳng định rõ nét. Công tác tham gia xây dựng chính sách, pháp luật ngày càng thực chất, hiệu quả hơn; hoạt động đối thoại, thương lượng tập thể và thực hiện dân chủ ở cơ sở được đẩy mạnh, góp phần nâng cao phúc lợi cho người lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ.

Hoạt động đối thoại, thương lượng tập thể và thực hiện dân chủ ở cơ sở được đẩy mạnh, góp phần nâng cao phúc lợi cho người lao động. Tỷ lệ bao phủ thỏa ước lao động tập thể đạt 80,42% trong số doanh nghiệp có công đoàn cơ sở, tăng 8,3% so với đầu nhiệm kỳ. Trong hơn hai năm qua, toàn hệ thống công đoàn đã dành hơn 27.000 tỷ đồng để chăm lo cho người lao động. Đây là con số thể hiện rõ hơn vai trò thực chất của tổ chức Công đoàn trong việc đồng hành với đoàn viên, người lao động, nhất là trong bối cảnh đời sống, việc làm, thu nhập của người lao động chịu nhiều tác động từ biến động kinh tế - xã hội.

Cùng với chăm lo đời sống, công tác phổ biến pháp luật, tư vấn, hỗ trợ pháp lý, bảo đảm an toàn vệ sinh lao động tiếp tục được tăng cường. Việc tham gia giải quyết tranh chấp lao động, ngừng việc tập thể đã góp phần ổn định quan hệ lao động tại cơ sở. Đây là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa thiết thực, thể hiện vai trò của Công đoàn không chỉ ở hoạt động hỗ trợ, thăm hỏi, động viên, mà còn ở năng lực bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động bằng cơ chế đối thoại, thương lượng, tư vấn, hỗ trợ pháp lý và tham gia xây dựng chính sách.

Công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục đoàn viên, người lao động tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, từng bước ứng dụng chuyển đổi số, góp phần nâng cao nhận thức chính trị, ý thức công dân, củng cố niềm tin của người lao động đối với Đảng, Nhà nước và tổ chức Công đoàn. Trong bối cảnh thông tin đa chiều, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và những thay đổi trong tâm lý, nhu cầu của người lao động, việc đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục có ý nghĩa quan trọng để Công đoàn đến gần hơn với đoàn viên, người lao động, nói đúng vấn đề người lao động quan tâm, giải quyết đúng những yêu cầu đặt ra từ thực tiễn cơ sở.

Các phong trào thi đua yêu nước tiếp tục lan tỏa sâu rộng trong công nhân, viên chức, lao động cả nước. Hơn 380.000 sáng kiến đã được áp dụng, mang lại giá trị làm lợi hơn 40.000 tỷ đồng, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội. Những kết quả này khẳng định tiềm năng sáng tạo to lớn của đoàn viên, người lao động Việt Nam, đồng thời cho thấy phong trào thi đua nếu được tổ chức đúng hướng, sát thực tiễn, có mục tiêu cụ thể sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy năng suất, chất lượng, hiệu quả trong lao động sản xuất.

Công tác phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Từ đầu năm 2024 đến tháng 5-2026, hơn 2,2 triệu đoàn viên mới được kết nạp và hơn 15.000 công đoàn, nghiệp đoàn cơ sở được thành lập. Đây là kết quả quan trọng trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh, khu vực ngoài nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các hình thức lao động mới và quan hệ lao động mới ngày càng phát triển. Việc mở rộng tổ chức, tập hợp người lao động vào Công đoàn là nền tảng để Công đoàn thực hiện tốt hơn chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Báo cáo chính trị cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, tồn tại. Việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người lao động có lúc, có nơi chưa kịp thời; hoạt động đại diện, bảo vệ quyền lợi người lao động ở một số nơi còn chưa hiệu quả; công tác tuyên truyền, giáo dục chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn; phát triển đoàn viên chưa đạt chỉ tiêu; đội ngũ cán bộ công đoàn còn thiếu và chưa đồng đều; mô hình tổ chức sau sắp xếp còn một số bất cập. Việc nhìn thẳng vào hạn chế là cơ sở quan trọng để Đại hội đề ra mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp sát thực hơn cho nhiệm kỳ mới.

Trình bày phương hướng nhiệm kỳ 2026 - 2031, đồng chí Nguyễn Anh Tuấn cho biết, dự thảo Báo cáo xác định 10 nhóm chỉ tiêu và 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trong đó, nhiệm vụ hàng đầu là nâng cao hiệu quả đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, coi đây là ưu tiên xuyên suốt trong chỉ đạo và bố trí nguồn lực.

Theo định hướng đó, tổ chức Công đoàn sẽ tiếp tục đẩy mạnh tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; mở rộng đối thoại, thương lượng tập thể; hướng tới bao phủ thỏa ước lao động tập thể tại các doanh nghiệp có công đoàn. Đồng thời, Công đoàn chú trọng phát triển đội ngũ tư vấn pháp luật, nâng cao năng lực hỗ trợ người lao động, tăng cường phòng ngừa và giải quyết tranh chấp lao động, bảo đảm ổn định quan hệ lao động.

Một trọng tâm khác của nhiệm kỳ mới là xây dựng các chương trình phúc lợi dài hạn, thiết thực cho đoàn viên, đặc biệt là người lao động khó khăn, yếu thế; tăng cường chăm lo lao động nữ, thúc đẩy bình đẳng giới và quan tâm trẻ em là con của người lao động. Công tác an toàn vệ sinh lao động tiếp tục được triển khai theo hướng phòng ngừa rủi ro, xây dựng văn hóa an toàn tại nơi làm việc, bảo đảm người lao động không chỉ có việc làm, thu nhập, mà còn được làm việc trong môi trường an toàn, nhân văn và bền vững.

Ở nhóm nhiệm vụ về quản lý và giám sát xã hội, Công đoàn tiếp tục phát huy vai trò tham gia xây dựng, phản biện chính sách; tăng cường kiểm tra, giám sát; thúc đẩy thực hiện dân chủ tại nơi làm việc; đồng thời đẩy mạnh các phong trào thi đua, khuyến khích đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, khi tăng năng suất lao động, phát triển lực lượng sản xuất mới, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trở thành yêu cầu cấp thiết đối với cả nền kinh tế.

Về công tác tuyên truyền, giáo dục, tổ chức Công đoàn sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức theo hướng hiện đại, lấy người lao động làm trung tâm, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, Công đoàn tăng cường đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị, ý thức giai cấp, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến của đoàn viên, người lao động.

Trong xây dựng tổ chức, Công đoàn tập trung phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở, hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và hoạt động công đoàn; mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao vị thế tổ chức Công đoàn Việt Nam. Về phương thức hoạt động, Công đoàn xác định tiếp tục đổi mới tư duy, cải cách hành chính, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu quả chỉ đạo theo hướng hành động nhiều hơn, kết quả nhiều hơn, lấy sự hài lòng của người lao động làm thước đo.

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận, biểu dương những kết quả mà giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam đã đạt được trong thời gian qua. Đồng chí nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, xứng đáng là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, giai cấp công nhân luôn là lực lượng xã hội quan trọng, có vai trò đặc biệt trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong giai đoạn mới, khi đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng, vai trò của giai cấp công nhân càng trở nên quan trọng. Giai cấp công nhân không chỉ là lực lượng trực tiếp tham gia sản xuất, tạo ra của cải vật chất, mà còn là lực lượng đi đầu trong làm chủ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Từ yêu cầu đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh 6 nhiệm vụ trọng tâm mang tính chiến lược định hình tương lai tổ chức Công đoàn Việt Nam: Thứ nhất, phải xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, xứng đáng là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Công đoàn phải thực sự là tổ chức đại diện tin cậy của người lao động, là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước với công nhân, viên chức, lao động; đồng thời là lực lượng quan trọng trong xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ.

Thứ hai, lấy đoàn viên, người lao động làm trung tâm của mọi hoạt động công đoàn. Công đoàn được thành lập là để đại diện, chăm lo, bảo vệ người lao động. Vì vậy, mọi chương trình, kế hoạch, phong trào phải trả lời được câu hỏi: người lao động được gì, quyền lợi nào được bảo vệ, khó khăn nào được tháo gỡ, tiếng nói nào được lắng nghe.

Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ công đoàn cơ sở, coi cơ sở là địa bàn quyết định sức sống của tổ chức Công đoàn. Công đoàn cấp trên phải hướng mạnh về cơ sở, hỗ trợ công đoàn cơ sở về pháp lý, kỹ năng thương lượng, đối thoại, xử lý tranh chấp, truyền thông, dữ liệu và phương pháp vận động người lao động. Cán bộ công đoàn cơ sở phải gần công nhân, hiểu công nhân, nghe được tiếng nói của công nhân, nói được tiếng nói của công nhân, dám bảo vệ công nhân bằng pháp luật, bằng đối thoại và bằng trách nhiệm.

Thứ tư, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ, góp phần giữ vững ổn định xã hội và môi trường phát triển đất nước. Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động phải được xử lý hài hòa. Doanh nghiệp phát triển thì người lao động phải có việc làm, thu nhập và điều kiện sống tốt hơn. Người lao động yên tâm, gắn bó, sáng tạo thì doanh nghiệp mới phát triển bền vững.

Công đoàn phải nâng cao năng lực giải quyết tập thể, đối thoại tại nơi làm việc, phòng ngừa tranh chấp từ sớm, từ cơ sở. Phản ánh của công nhân phải được lắng nghe trước khi trở thành bức xúc. Mâu thuẫn nhỏ phải được giải quyết trước khi tích tụ thành điểm nóng.

Thứ năm, xây dựng Công đoàn Việt Nam hiện đại, chuyên nghiệp, số hóa, minh bạch và đủ năng lực đại diện trong tình hình mới. Công đoàn số không chỉ là có phần mềm quản lý đoàn viên. Công đoàn số phải giúp người lao động dễ dàng phản ánh kiến nghị, được tư vấn pháp luật, tra cứu quyền lợi, đăng ký hỗ trợ, tham gia khảo sát, đánh giá hoạt động công đoàn; giúp tổ chức công đoàn nắm chắc tình hình lao động, dự báo sớm tranh chấp, chăm lo đúng người, đúng việc, đúng thời điểm.

Đội ngũ cán bộ công đoàn phải được đào tạo chuyên nghiệp hơn về pháp luật lao động, giải quyết vấn đề mang tính tập thể, về an sinh xã hội, truyền thông số, dữ liệu, quản trị tổ chức và xử lý khủng hoảng. Cán bộ công đoàn phải có tâm với người lao động, có bản lĩnh trước khó khăn, có kỹ năng làm việc với doanh nghiệp, có khả năng thuyết phục và có uy tín trong công nhân.

Thứ sáu, Công đoàn phải tham gia tích cực hơn vào xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và củng cố nền tảng xã hội của Đảng trong giai cấp công nhân. Công đoàn phải làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, ý thức công dân, kỷ luật lao động, đạo đức nghề nghiệp và khát vọng cống hiến cho đoàn viên, người lao động.

Cần phát hiện, bồi dưỡng, giới thiệu nhiều công nhân ưu tú cho Đảng xem xét, kết nạp; để trong các nhà máy, công trường, khu công nghiệp, doanh nghiệp ngày càng có nhiều đảng viên là công nhân trực tiếp sản xuất, lao động sáng tạo, có uy tín với đồng nghiệp.

Tại Đại hội, thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội, đồng chí Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam - trình bày Báo cáo tổng hợp kiến nghị của đoàn viên, người lao động và tổ chức Công đoàn gửi tới Đảng, Nhà nước. Báo cáo cho thấy, thông qua đại hội công đoàn các cấp, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã tiếp nhận hàng vạn ý kiến, tập trung vào 60 nhóm vấn đề lớn, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đoàn viên, người lao động; đồng thời đề xuất nhiều giải pháp, kiến nghị với Đảng, Nhà nước và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Về công tác xây dựng Đảng, chính quyền và giai cấp công nhân, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam kiến nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 28-1-2008, của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời quan tâm tổng kết, đánh giá toàn diện việc thực hiện Nghị quyết, nghiên cứu ban hành nghị quyết mới về xây dựng giai cấp công nhân trong kỷ nguyên mới.

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng kiến nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về tổ chức bộ máy sau sắp xếp hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, giảm trung gian, giảm thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thông thoáng phục vụ phát triển. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tinh giản biên chế gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, bổ sung cán bộ trẻ có trình độ, nhất là về năng lực số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế; đồng thời có giải pháp đồng bộ, quyết liệt trong việc thành lập tổ chức Đảng và công đoàn tại doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước.

Về xây dựng chính sách, pháp luật liên quan đến người lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị Quốc hội nghiên cứu sửa đổi toàn diện Bộ luật Lao động năm 2019 để phù hợp với bối cảnh phát triển mới, trong đó có tác động của khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi xanh và sự thay đổi của thị trường lao động. Đây là kiến nghị có ý nghĩa thực tiễn lớn, bởi những thay đổi về mô hình sản xuất, phương thức làm việc, quan hệ lao động và yêu cầu kỹ năng đang đặt ra nhiều vấn đề mới trong bảo vệ quyền lợi người lao động.

Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, nhiệm kỳ 2026 - 2031 không chỉ là dịp tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam trong giai đoạn 2023 - 2026, mà còn là dấu mốc quan trọng để xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cho tổ chức Công đoàn trong giai đoạn phát triển mới. Từ những kết quả đã đạt được, những hạn chế được nhận diện và những yêu cầu mới đặt ra, Đại hội hướng tới mục tiêu xây dựng tổ chức Công đoàn Việt Nam vững mạnh, hiện đại, hoạt động thực chất, hiệu quả hơn; chăm lo tốt hơn cho đoàn viên, người lao động; đồng hành cùng quá trình phát triển đất nước.

Chiều nay, Đại hội bước vào Phiên làm việc thứ tư với nội dung đặc biệt quan trọng về công tác nhân sự. Các đại biểu sẽ thảo luận, biểu quyết danh sách và tiến hành bầu cử Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIV nhiệm kỳ 2026 - 2030.