Hồi kết chưa ló dạng

Cuộc chiến tranh giữa Mỹ cùng Israel với Iran đã bước sang nửa cuối của tháng đầu tiên. Chỉ thế thôi cũng đủ làm cho nó kéo dài hơn lần chiến tranh trước giữa hai bên cách đây hơn 8 tháng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ đã thắng, cho dù đã kêu gọi và thúc ép Iran đầu hàng nhưng không thành công. Israel cho biết sẽ tiếp tục cuộc chiến thêm 3 tuần nữa, song không lý giải cụ thể vì sao lại đặt mốc thời gian 3 tuần.

Trên thực tế, không mấy ai tin vào cả hai tuyên bố trên của ông D. Trump và Israel khi chiến sự vẫn tiếp diễn không chỉ dữ dội mà còn với mức độ quyết liệt gia tăng.

Còn có những nguyên do khác khiến hồi kết của cuộc chiến tranh này chưa thể ló dạng. Lần chiến tranh này giữa hai bên không phải là chiến tranh được cả hai phía kiềm chế và kiểm soát về phạm vi, mức độ chiến tranh như lần trước, mà là cuộc chiến tranh sống còn đối với Iran và được mất quyết định đối với Mỹ và Israel.

Nó quyết định sự tồn vong của Nhà nước Hồi giáo Iran và giới hạn tham vọng của Mỹ và Israel vào sắp đặt trật tự chính trị và an ninh ở khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh.

Theo lý thuyết, cuộc chiến tranh này có thể được kết thúc bằng một giải pháp chính trị ngoại giao. Nhưng để có được giải pháp này, các bên phải đi vào hòa đàm với nhau.

Hiện tại, cả Mỹ lẫn Iran đều chưa sẵn sàng chấp nhận đàm phán với nhau; Iran và Israel lại càng không thể. Đàm phán chỉ có thể thành công khi không bên nào đưa ra điều kiện tiên quyết, mà hiện tại Mỹ và Iran đều đã đưa ra những điều kiện tiên quyết với nhận thức ngay từ đầu là bên này sẽ không chấp nhận điều kiện tiên quyết của bên kia.

Như thế, đâu có khác nào điều kiện tiên quyết không được đưa ra để tạo cơ hội cho đàm phán, mà chỉ để khẳng định quyết tâm chiến tranh đến cùng, hoặc nếu có đàm phán thì cũng đàm phán trên thế thắng cuộc.

Một nguyên nhân khác nữa là cuộc chiến tranh đã làm bùng phát cuộc khủng hoảng thật sự về an ninh và cung ứng dầu khí cho thị trường thế giới thông qua eo biển Hormuz. Eo biển này đã trở thành điểm nóng mới và chiến địa mới của cuộc chiến tranh sau khi chiến sự đã lây lan ra nhiều vương triều Arab ở vùng Vịnh.

Việc phía Iran bầu chọn ông Mojtaba Khamenei - con trai của lãnh tụ tôn giáo tối cao của Iran Ali Khamenei bị Mỹ và Israel sát hại ngày 28-2-2026 - làm người kế vị cũng là một nguyên nhân.

Mối thù chung và riêng của Iran với Mỹ và Israel thêm sâu đậm, rất khó có thể sớm được hóa giải. Cho nên, cuộc chiến tranh này sẽ còn tiếp tục chi phối áp đảo chính trị thế giới và quan hệ quốc tế, vẫn còn cách hồi kết rất xa./.