Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi số nhằm đổi mới toàn diện công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong kỷ nguyên mới

Thực tiễn chuyển đổi số nhằm đổi mới toàn diện công tác giáo dục chính trị, tư tưởng Hà Nội

Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về chuyển đổi số, Thành ủy Hà Nội coi đây là “chìa khóa vàng” cho sự phát triển Thủ đô, kịp thời ban hành các chương trình hành động cụ thể triển khai đồng bộ đến các cấp. Thành phố thành lập Ban Chỉ đạo chuyên trách về chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể (gọi tắt là Ban Chỉ đạo 204), xây dựng lộ trình và giao nhiệm vụ rõ ràng cho từng đơn vị. 

Ba yếu tố cốt lõi được Hà Nội xác định là đồng bộ, dữ liệu và chủ động. Trên tinh thần đó, hệ thống tuyên giáo Thủ đô đã nhanh chóng nhập cuộc, đạt được những kết quả bước đầu đáng khích lệ, góp phần đổi mới phương thức lẫn nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng.

Trước hết về đổi mới phương thức, một dấu ấn nổi bật là Hà Nội là triển khai ứng dụng “Sổ tay đảng viên điện tử” tới toàn bộ đảng viên trong Đảng bộ Thành phố. Đây là một đề án trọng điểm (Đề án số 03-ĐA/TU) do Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành tháng 3-2023 nhằm ứng dụng chuyển đổi số trong sinh hoạt đảng. Từ đầu năm 2023, phần mềm Sổ tay đảng viên điện tử Thành ủy Hà Nội được đưa vào sử dụng rộng rãi. 

Đến tháng 5-2024, đánh giá cho thấy ứng dụng này rất thuận tiện và bước đầu chứng minh hiệu quả rõ rệt. Toàn Đảng bộ Thành phố có 445.459 đảng viên (đạt 92,5% tổng số đảng viên) cài đặt thành công ứng dụng, sau khi tổ chức 56 lớp tập huấn (trực tiếp kết hợp trực tuyến) cho hơn 26 nghìn lượt cán bộ, đảng viên về cách cài đặt và sử dụng. Các quận ủy, huyện ủy (tên gọi cũ) đến đảng ủy cơ sở đều thành lập Tổ biên tập tin bài trên ứng dụng, xây dựng quy chế duyệt đăng tin, cập nhật kịp thời các hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương và Thành ủy cũng như thông tin kinh tế - xã hội địa phương. 

Sau hơn một năm triển khai, Sổ tay đảng viên điện tử đã hỗ trợ tích cực việc điều hành, tổ chức sinh hoạt chi bộ. Đến tháng 5-2024, có 130.414 cuộc họp chi bộ được tạo lập trên hệ thống, nhiều chi bộ đã đưa trước tài liệu lên phần mềm để đảng viên nghiên cứu trước, nhờ đó khi họp không mất thời gian đọc văn bản mà tập trung thảo luận, góp phần nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ. 

Đây được xem như bước đột phá số hóa quy trình sinh hoạt đảng, giúp minh bạch, tiện lợi và hiệu quả hơn rất nhiều so với cách làm truyền thống. Thành công bước đầu của Đề án Sổ tay đảng viên điện tử ở Hà Nội tạo hiệu ứng lan tỏa, đến nay nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước cũng học tập triển khai.

Song song với việc triển khai các nền tảng quản trị số, ngành Tuyên giáo Hà Nội cũng tiên phong áp dụng phương thức tuyên truyền mới trên môi trường số tại cấp cơ sở. Ngay từ năm 2021, Ban Tuyên giáo Quận ủy Tây Hồ là đơn vị đi đầu phát hành Bản tin nội bộ hằng tháng qua mã QR thay cho bản giấy truyền thống. Mỗi kỳ, Ban Tuyên giáo Quận ủy tạo mã QR để cán bộ, đảng viên quét và đọc bản tin trên điện thoại; đồng thời tích hợp trong bản tin điện tử phiếu thăm dò ý kiến trực tuyến nhằm đánh giá mức độ nắm bắt thông tin. 

Cách làm sáng tạo này giúp đảng viên thuận tiện cập nhật tình hình, còn người dân cũng có thể tiếp cận nhanh chóng các chỉ đạo từ quận đến cơ sở. Từ kết quả tích cực ở Tây Hồ, nhiều đơn vị khác đã học tập và mở rộng mô hình. Tháng 12-2022, Quận ủy Bắc Từ Liêm ra mắt ấn phẩm “Thông tin tuyên truyền điện tử” - trở thành quận đầu tiên ở Hà Nội phát hành bản tin tuyên giáo dưới dạng e-magazine đến các chi bộ trực thuộc. Các bản tin điện tử này không chỉ tiết kiệm chi phí in ấn, mà còn cho phép chèn thêm hình ảnh, video sinh động, tăng tính hấp dẫn của nội dung tuyên truyền.

Đặc biệt, trong và sau đại dịch COVID-19, việc ứng dụng hội nghị trực tuyến và mạng xã hội trong công tác tuyên giáo ở Hà Nội đã phát triển mạnh. Nhiều đơn vị đã kết hợp họp trực tiếp với trực tuyến trong các hội nghị quán triệt nghị quyết, thông tin thời sự..., kết nối tới tận cấp xã, phường để đông đảo cán bộ, đảng viên có thể tham dự thuận tiện. Ban Tuyên giáo Quận ủy Hoàng Mai là một điển hình, quận đã đẩy mạnh sử dụng phần mềm Zoom để tổ chức các buổi sinh hoạt báo cáo viên, họp giao ban công tác tư tưởng; đồng thời lập các nhóm Zalo, Viber để kịp thời cung cấp thông tin, định hướng dư luận xã hội trên địa bàn quận. 

Nhờ đó, ngay trong bối cảnh giãn cách xã hội, công tác tuyên truyền vẫn “không ngừng nghỉ”, bảo đảm thông tin đến cơ sở một cách xuyên suốt, kịp thời. Sau đại dịch, những thói quen làm việc trên môi trường mạng tiếp tục được duy trì, kết hợp linh hoạt với hoạt động trực tiếp, tạo ra phương thức làm việc mới hiệu quả hơn trước.

Các tổ chức đoàn thể và cơ quan tuyên truyền của Hà Nội cũng rất năng động trên không gian mạng. Fanpage Facebook của Thành đoàn Hà Nội cùng fanpage của các tổ chức đoàn thể thành phố đã hình thành một mạng lưới truyền thông rộng khắp trên mạng xã hội. Tiêu biểu là mô hình “Vùng xanh trên không gian mạng” do Đoàn Thanh niên triển khai, kết nối 579 nhóm cộng đồng dân cư (nhóm Facebook/Zalo) tại các phường, do đoàn viên thanh niên quản trị. 

Trên mạng lưới này, Thành đoàn xây dựng nhiều chuyên mục nội dung hấp dẫn cho giới trẻ như: “Tuổi trẻ Thủ đô tự hào tiến bước dưới cờ Đảng”, “Khát vọng cống hiến - Lẽ sống thanh niên”,... Tất cả fanpage cấp cơ sở Đoàn đều được chỉ đạo đồng loạt chia sẻ các bài tuyên truyền về nghị quyết đại hội đảng các cấp, tạo thành một hệ thống thông tin thống nhất, thường xuyên, liên tục từ thành phố tới cơ sở. 

Theo thống kê, mỗi bài viết trên fanpage, Thành đoàn tiếp cận trung bình hơn 15.000 lượt người xem và nhận nhiều tương tác tích cực. Rõ ràng, việc tận dụng mạng xã hội đã mở ra phương thức tuyên truyền mới “đi tắt đón đầu” đến giới trẻ - nhóm đối tượng mà phương thức giáo dục truyền thống khó tiếp cận hiệu quả.

Nhờ chuyển đổi số, phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng ở Hà Nội đã trở nên đa dạng, linh hoạt, trực quan và gần gũi hơn. Thay vì chỉ thuyết trình một chiều, nhiều báo cáo viên, tuyên truyền viên nay biết khai thác công nghệ để tăng tính tương tác. Chẳng hạn, ông Trần Bá Việt - báo cáo viên ở phường Thắng Tam, Thành phốVũng Tàu - mỗi khi báo cáo nghị quyết đều chuẩn bị kỹ nội dung phù hợp từng đối tượng và sáng tạo hình ảnh, video clip minh họa sinh động, chiếu lên màn hình để thu hút người nghe. 

Tương tự, ở Hà Nội, việc sử dụng slide trình chiếu, video tư liệu, infographic khi giảng bài chính trị cho đoàn viên, hội viên... đã trở nên phổ biến, giúp minh họa trực quan các luận điểm, làm bài giảng bớt khô khan. Nhiều chi bộ, tổ dân phố tại Thủ đô cũng được trang bị tivi, máy chiếu, tạo điều kiện cho tuyên truyền viên trình chiếu nội dung tuyên truyền đến tận đảng viên và nhân dân. 

Mặt khác, công nghệ cũng hỗ trợ đắc lực trong tương tác hai chiều: một số quận (tên gọi cũ) đã lập hòm thư điện tử, nhóm chat để người dân phản ánh ý kiến sau khi được tuyên truyền, từ đó cơ quan chức năng kịp thời giải đáp, định hướng. Ban Tuyên giáo Quận ủy Tây Hồ (tên gọi cũ) sau khi lấy phiếu khảo sát qua QR đã mở thêm nhóm Zalo để tiếp nhận ý kiến người dân về cải cách thủ tục hành chính trên địa bàn - một minh chứng cho thấy công tác tuyên giáo thời chuyển đổi số không chỉ truyền đạt thông tin một chiều, mà còn biết lắng nghe, tương tác với đối tượng thụ hưởng.

Không chỉ đổi mới phương thức, Hà Nội còn chú trọng đổi mới nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng để phù hợp với yêu cầu thời đại và đặc thù từng nhóm đối tượng. Nội dung tuyên truyền ở Thủ đô hiện nay luôn bám sát các chủ trương mới của Trung ương và thành phố, đồng thời gắn với thực tiễn sinh động của Hà Nội. Chẳng hạn, khi thành phố triển khai các nhiệm vụ trọng tâm như xây dựng chính quyền đô thị hai cấp, cải cách hành chính, phát triển đô thị thông minh..., công tác tuyên giáo đã kịp thời cập nhật vào tài liệu sinh hoạt chi bộ, bản tin tuyên truyền để cán bộ, đảng viên hiểu rõ, đồng thuận cao. 

Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội cũng thường xuyên chỉ đạo đưa những nội dung mang dấu ấn Thủ đô vào giảng dạy lý luận chính trị địa phương, như “Người Hà Nội thanh lịch, văn minh”, “Lịch sử Đảng bộ Hà Nội”, các tấm gương người tốt - việc tốt của Thủ đô..., nhằm bồi đắp niềm tự hào và tình yêu Hà Nội trong các tầng lớp nhân dân. Đáng chú ý, nội dung giáo dục tư tưởng cho thanh thiếu niên ở Hà Nội hiện nay đã sinh động hơn trước rất nhiều. 

Thành đoàn, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh... đều có chương trình riêng phù hợp từng lứa tuổi: ví dụ, Đoàn Thanh niên tập trung giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ gắn với những trào lưu tích cực trên mạng xã hội (như lan tỏa thông điệp sống đẹp, khát vọng cống hiến); Hội Phụ nữ tuyên truyền phẩm chất đạo đức gắn với xây dựng gia đình văn minh hạnh phúc; Hội Cựu chiến binh chú trọng truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ qua các diễn đàn trực tuyến kể chuyện lịch sử, v.v. Việc phân hóa nội dung theo nhóm đối tượng này đã giúp công tác tư tưởng “đến đúng người, trúng nhu cầu”, khắc phục dần tính dàn trải, chung chung trước đây.

Trong quá trình triển khai ở Hà Nội, có thể thấy rõ sự quyết tâm của cấp ủy các cấp cũng như sự hưởng ứng tích cực của đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân. Thành ủy, trực tiếp là Ban Tuyên giáo Thành ủy đã chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi số cho ngành tuyên giáo với mục tiêu, giải pháp cụ thể. Mỗi quận, huyện, đảng ủy trực thuộc Thành ủy đều có cách làm sáng tạo, phù hợp điều kiện đơn vị mình, từ mô hình “Chi bộ điện tử” (với tủ sách điện tử, họp chi bộ trực tuyến) đến mô hình “Công dân học và làm theo Bác trên mạng”. Những kết quả bước đầu đạt được ở Hà Nội không chỉ khẳng định hướng đi đúng mà còn tạo động lực để thành phố tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số sâu rộng hơn trong lĩnh vực tuyên giáo.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội Đinh Thị Lan Duyên nhìn nhận: chuyển đổi số trong ngành Tuyên giáo tuy khó, chưa có nhiều mô hình tham chiếu, nhưng không thể chậm trễ. Quá trình đổi mới này ở Hà Nội diễn ra có sự gắn kết chặt chẽ giữa cấp thành phố và cơ sở, tạo nên sức mạnh đồng bộ. Hệ thống tuyên giáo Thủ đô từ Thành ủy tới phường, xã đã thật sự “vào cuộc”, minh chứng qua các phong trào và mô hình cụ thể nêu trên./.