Đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành lực lượng sản xuất mới, là động lực chủ yếu cho sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh Khánh Hòa

Sau một buổi sáng làm việc với tinh thần nghiêm túc, khoa học và trách nhiệm cao, Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phấn đấu đưa Khánh Hòa trở thành cực tăng trưởng quốc gia, thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm kinh tế biển hiện đại” đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra và đạt nhiều kết quả rất tốt đẹp.

Ban Tổ chức đã nhận được gần 80 tham luận hết sức công phu, tâm huyết, có giá trị khoa học cao của các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các cơ quan Trung ương và địa phương, các chuyên gia, các nhà khoa học, các doanh nghiệp. Tại Hội thảo, sau phát biểu chào mừng của TS. Nghiêm Xuân Thành - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa, phát biểu đề dẫn Hội thảo của TS. Phạm Đại Dương - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, chúng ta đã được nghe 6 tham luận chính thức tại phiên thứ nhất và nhiều ý kiến tại phiên thảo luận bàn tròn với rất nhiều nội dung phong phú, sâu sắc trên nhiều lĩnh vực xung quang chủ đề của Hội thảo.

Có thể khẳng định, Hội thảo đã thực sự trở thành một diễn đàn khoa học mở, nơi hội tụ trí tuệ, chia sẻ kinh nghiệm và tâm huyết của nhiều chủ thể đến từ các cơ quan, đơn vị, lĩnh vực khác nhau, nhưng đều rất trách nhiệm, cùng chung một mong muốn, chung một khát vọng đối với sự phát triển của Khánh Hòa và đất nước trong bối cảnh nước ta đang thực hiện những quyết sách chiến lược để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Với gần 150 đại biểu tham dự, Hội thảo đã tiếp nhận rất nhiều bài viết công phu, giàu luận cứ khoa học và thực tiễn, tập trung làm sáng tỏ các nội dung chủ đề của Hội thảo, trong đó có những nội dung chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, Hội thảo đã tập trung làm rõ vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với sự phát triển nhanh và bền vững của quốc gia cũng như của các địa phương, trong đó có Khánh Hòa. Nhiều tham luận đã luận giải, làm sâu sắc quan điểm của Đảng tại Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị khẳng định: phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới.

Các ý kiến đều nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện nay, phát triển nhanh và bền vững phải dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức; đồng thời, khắc phục triệt để mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, lao động giản đơn và vốn đầu tư.

Việc phát triển nhanh không còn được hiểu đơn thuần là gia tăng quy mô kinh tế, mà phải gắn với nâng cao chất lượng tăng trưởng, hàm lượng khoa học - công nghệ trong từng ngành, từng lĩnh vực.

Các địa phương muốn phát triển nhanh, bền vững phải tập trung phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ trực tiếp cho các ngành, lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, đóng góp bền vững cho tăng trưởng.

Đây là định hướng có giá trị phương pháp luận quan trọng để tỉnh Khánh Hòa xác định đúng trọng tâm, trọng điểm trong chiến lược phát triển của mình. Nhiều ý kiến cho rằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chính là “chìa khóa then chốt”, là động lực chủ yếu để Khánh Hòa thực hiện thành công mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.

Một số tham luận gửi tới Hội thảo đã đánh giá một cách khách quan, khá toàn diện những kết quả đạt được cũng như những hạn chế, vướng mắc trong quá trình ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Khánh Hòa thời gian qua.

Những số liệu, dẫn chứng cụ thể được các đại biểu nêu ra cho thấy bức tranh phát triển của tỉnh có nhiều điểm sáng. Tốc độ tăng trưởng GRDP của Khánh Hòa liên tục ở mức cao. Những con số đó phản ánh rõ nét sự chuyển dịch tích cực của cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ, công nghiệp, khẳng định Khánh Hòa đang đi đúng hướng, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của khu vực và cả nước.

Tuy nhiên, Hội thảo cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại cần sớm khắc phục, như mức đầu tư cho khoa học, công nghệ chưa tương xứng với yêu cầu phát triển; cơ chế, thủ tục triển khai một số nhiệm vụ khoa học, công nghệ; sự liên kết giữa nghiên cứu - đào tạo - sản xuất - kinh doanh.

Hội thảo đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học và minh chứng thực tiễn sinh động cho thấy, nếu biết tận dụng sức mạnh của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Khánh Hòa hoàn toàn có thể “đi tắt, đón đầu” trong nhiều lĩnh vực, tạo ra những bứt phá mà phương thức phát triển truyền thống khó có thể mang lại, từng bước vươn lên trở thành trung tâm kinh tế, khoa học, công nghệ tiên phong của khu vực Nam Trung Bộ và cả nước.

Thứ hai, một trong những nội dung được nhấn mạnh xuyên suốt với rất nhiều tham luận đề cập, đó là vai trò của chuyển đổi số trong hệ sinh thái đổi mới, sáng tạo. Cùng với đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu, mà đang trở thành phương thức phát triển mới.

Trong kỷ nguyên cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số đã trở thành xu thế tất yếu, là động lực quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh cũng như hiệu quả quản trị của mỗi quốc gia và địa phương. Đối với Khánh Hòa, chuyển đổi số mở ra cơ hội xây dựng chính quyền số thông suốt, hiệu lực, hiệu quả; phát triển kinh tế số, xã hội số; nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp; đồng thời giúp tỉnh hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế số quốc gia và toàn cầu.

Nhiều ý kiến nêu rõ, chúng ta đang chứng kiến chuyển đổi số trở thành xu hướng chủ đạo trong quản trị và phát triển. Kinh nghiệm các địa phương khác cho thấy, chuyển đổi số thành công sẽ giảm mạnh chi phí giao dịch, nâng cao tính minh bạch, tăng tốc độ xử lý công việc, cung cấp dịch vụ, tất cả những yếu tố này đều góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Thứ ba, một nội dung nổi bật khác của Hội thảo có nhiều tham luận đề cập, đó là sự thống nhất cao về mục tiêu, tầm nhìn, định vị và định hướng phát triển của Khánh Hòa trong giai đoạn mới. Các ý kiến đều đồng thuận cao với mục tiêu đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, là cực tăng trưởng chiến lược của quốc gia.

Đây là khát vọng lớn đã được khẳng định trong Nghị quyết số 09-NQ/TW năm 2022 của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030, trong đó nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của Khánh Hòa trong chiến lược phát triển kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo của đất nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa Khánh Hòa trở thành một cực tăng trưởng mạnh của quốc gia dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhiều ý kiến đề xuất tỉnh cần triển khai một cách đồng bộ và quyết liệt các nhóm giải pháp tổng thể như: hoàn thiện cơ chế, chính sách đồng bộ, chặt chẽ, “đi trước một bước” nhằm dẫn dắt hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong tỉnh; tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, trong đó bao gồm cả hạ tầng cứng lẫn hạ tầng mềm.

Phát triển mạnh nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, lấy con người là trung tâm, có chính sách thu hút và đãi ngộ nhân tài; thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, coi doanh nghiệp là lực lượng tiên phong, là động lực quan trọng cho phát triển; tập trung phát triển các lĩnh vực trụ cột để tạo sức bật tăng trưởng.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao trong quản trị phát triển địa phương. Mỗi cấp, mỗi ngành phải xác định rõ trách nhiệm trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh. Lãnh đạo tỉnh cần đóng vai trò “tổng tư lệnh”, thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất, huy động tối đa nguồn lực trong thẩm quyền để tạo đột phá. Tăng cường hợp tác liên vùng và hội nhập quốc tế về khoa học, công nghệ để tranh thủ nguồn lực.

Vấn đề thứ tư được nhiều ý kiến tham luận đề cập, đó là: nằm ở vị trí trung tâm Duyên hải Nam Trung Bộ, Khánh Hòa với bờ biển trải dài thơ mộng, với hàng trăm hòn đảo lớn nhỏ có vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế biển.

Các vịnh lớn, cảng nước sâu như Vân Phong, Cam Ranh, Cà Ná,… không chỉ đẹp mà còn là những ưu thế vượt trội để địa phương phát triển về logistics, vận tải, du lịch chất lượng cao, sớm trở thành trung tâm kinh tế biển quốc gia, vững vàng vươn ra biển lớn.

Vì vậy, nhiều tham luận đều thống nhất cao và mong muốn Khánh Hòa sớm trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, đề xuất rất nhiều nhóm giải pháp để đưa Khánh Hòa trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trong đó có 2 nhóm giải pháp đáng chú ý, đó là đổi mới tư duy, chuyển từ tư duy “Khai thác biển” sang tư duy “Tạo giá trị từ biển”, coi biển là không gian phát triển chiến lược, một trung tâm kinh tế - công nghệ - dịch vụ biển tích hợp.

Nhóm giải pháp thứ hai là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nhiều ý kiến khẳng định: khoa học, công nghệ sẽ nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh; giúp hiện đại hóa khai thác biển, nuôi biển, logistics cảng biển, du lịch biển; giảm chi phí, tăng hiệu quả và đảm bảo môi trường bền vững.

Đồng thời, tạo ra ngành kinh tế biển mới có giá trị cao; công nghệ sinh học biển, công nghệ số, robot tự động, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn mở ra hướng phát triển cho y dược biển, phân tích nguồn lợi, cảnh báo thiên tai, du lịch thông minh.

Ứng dụng khoa học, công nghệ sẽ thu hút đầu tư và nguồn lực chất lượng cao; đổi mới sáng tạo giúp hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp biển, tạo sức hút cho doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước và quản lý tài nguyên biển hiệu quả, phát triển bền vững

Nội dung thứ năm là một trong những thông điệp lớn, đồng thời cũng là một trong những giải pháp quan trọng mà Hội thảo chúng ta gửi gắm để Khánh Hòa có thể tăng tốc phát triển là cần có sự tăng cường sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa Trung ương và địa phương, giữa cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở nghiên cứu - đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp.

Về phía Trung ương, các ban, bộ, ngành, chúng tôi đề nghị tiếp tục quan tâm, hỗ trợ Khánh Hòa triển khai hiệu quả các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phối hợp xây dựng Chương trình hành động cụ thể thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị; ưu tiên đầu tư cho những công trình trọng điểm, mang tính lan tỏa như Trung tâm dữ liệu quốc gia, Trung tâm công nghệ đại dương, các tuyến giao thông kết nối vùng.

Về phía các viện nghiên cứu, trường đại học, đề nghị tiếp tục tăng cường hợp tác thực chất, lâu dài với tỉnh Khánh Hòa; đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ; hình thành mạng lưới chuyên gia tư vấn cho các quyết sách lớn của tỉnh.

Hội thảo cũng đề xuất việc xây dựng Diễn đàn thường niên về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vùng Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, do Khánh Hòa đăng cai, như một cơ chế liên kết bền vững giữa các địa phương, bộ, ngành, viện/ trường và doanh nghiệp…

Có thể khẳng định, trong gần 80 tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý gửi tới Hội thảo và các ý kiến phát biểu tham luận tại Hội thảo hôm nay, còn rất nhiều ý kiến hay, trí tuệ, có giá trị khoa học, thực tiễn mà chúng tôi chưa tổng hợp hết được và nhiều ý kiến đã chuẩn bị rất kỹ nhưng chưa có thời gian để trình bày. Chúng tôi xin trân trọng tiếp thu các ý kiến, đề xuất của các đồng chí.

Chúng ta tin tưởng rằng, từ những kết quả của Hội thảo hôm nay, nhiều chương trình hành động cụ thể, nhiều ý tưởng đổi mới sáng tạo, nhiều dự án phát triển kinh tế - xã hội thiết thực sẽ sớm được triển khai, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành lực lượng sản xuất mới, là động lực chủ yếu cho sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh Khánh Hòa, góp phần cùng cả nước vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới./.