Diễn đàn Kinh tế quốc tế St. Petersburg lần thứ 29 và những thông điệp chiến lược

SPIEF 2026 và những chuyển động của trật tự quốc tế

Khác với chủ đề năm 2025 nhấn mạnh các “giá trị chung” trong một thế giới đa cực, SPIEF năm nay lựa chọn chủ đề “Đối thoại thực chất: Con đường hướng tới một tương lai ổn định”, phản ánh xu hướng chuyển từ các tuyên bố mang tính định hướng sang những thảo luận cụ thể về hợp tác kinh tế, đầu tư, công nghệ và phát triển.

Trong bài phát biểu tại phiên toàn thể, Tổng thống Vladimir Putin khẳng định Nga sẵn sàng hợp tác với các đối tác trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi và tôn trọng lợi ích của nhau.

Một nội dung nổi bật trong thông điệp của Nga là đánh giá về quá trình chuyển dịch tương quan quyền lực toàn cầu. Theo quan điểm được Tổng thống Vladimir Putin, mô hình toàn cầu hóa do phương Tây dẫn dắt đang bộc lộ những giới hạn nhất định, đặc biệt sau các biện pháp trừng phạt kinh tế và việc phong tỏa tài sản của Nga.

Nga cho rằng, những động thái này đã làm suy giảm niềm tin vào các thể chế tài chính quốc tế truyền thống, đồng thời thúc đẩy nhiều quốc gia tìm kiếm các cơ chế thanh toán, đầu tư và hợp tác kinh tế mang tính tự chủ hơn.

Trong bối cảnh đó, Nga tiếp tục nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là nhóm BRICS (bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi). Các số liệu được đưa ra tại diễn đàn cho thấy, tỷ trọng GDP toàn cầu của BRICS tính theo sức mua tương đương đã vượt G-7, trong khi tốc độ tăng trưởng kinh tế của nhóm được dự báo duy trì ở mức cao hơn đáng kể trong những năm tới.

Không chỉ là các nguồn cung nguyên liệu, nhiều nước BRICS đang nổi lên như những trung tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo, với Trung Quốc dẫn đầu về bằng sáng chế trí tuệ nhân tạo (AI) và Ấn Độ trở thành một trong những cường quốc công nghệ thông tin của thế giới.

Từ góc nhìn của Nga, xu thế đa cực không chỉ là sự dịch chuyển quyền lực giữa các trung tâm kinh tế, mà còn là quá trình tái phân bổ các nguồn lực phát triển và cơ hội công nghệ trên phạm vi toàn cầu. Nga coi đây là điều kiện thuận lợi để mở rộng quan hệ với các đối tác ngoài phương Tây và giảm thiểu các rủi ro phụ thuộc chiến lược.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh nhất tại SPIEF 2026 là khái niệm “chủ quyền công nghệ”. Theo Tổng thống Vladimir Putin, năng lực tự chủ về công nghệ sẽ là yếu tố quyết định vị thế của các quốc gia trong thế kỷ XXI.

Theo cách tiếp cận của Nga, chủ quyền không chỉ là khả năng bảo vệ lợi ích quốc gia, mà còn là năng lực làm chủ các công nghệ lõi, quản trị hiệu quả nguồn lực và duy trì sức cạnh tranh trong cuộc đua toàn cầu về AI, tự động hóa và kinh tế số.

Nga cho rằng, những sức ép từ bên ngoài trong những năm qua đã tạo động lực thúc đẩy quá trình thay thế công nghệ nhập khẩu và xây dựng năng lực nội sinh. Các lĩnh vực, như năng lượng hạt nhân, khí tự nhiên hóa lỏng, dịch vụ số, nền tảng điện tử và AI được xác định là những ưu tiên chiến lược.

Việc phát triển hệ sinh thái số quốc gia, mở rộng các nền tảng dịch vụ công trực tuyến và xây dựng các mô hình AI dựa trên dữ liệu trong nước được xem là nền tảng quan trọng để củng cố năng lực cạnh tranh dài hạn.

Bên cạnh vấn đề công nghệ, Nga cũng đưa ra những đánh giá tích cực về tình hình kinh tế trong nước. Theo các số liệu được công bố tại diễn đàn, nền kinh tế Nga tiếp tục duy trì tăng trưởng, tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp và lạm phát có dấu hiệu giảm dần.

Chính quyền Tổng thống Vladimir Putin cho rằng, những kết quả này cho thấy khả năng thích ứng của nền kinh tế trước các lệnh trừng phạt và biến động bên ngoài.

Tuy nhiên, thông điệp quan trọng hơn được phát đi là ổn định kinh tế chỉ là điều kiện cần. Mục tiêu tiếp theo của Nga là tạo ra một chu kỳ đầu tư mới, thúc đẩy tăng trưởng bền vững thông qua đổi mới công nghệ, phát triển khu vực và nâng cao năng suất lao động.

Trong đó, các địa phương được xác định là động lực trực tiếp của tăng trưởng. Chính phủ Nga tiếp tục mở rộng các khoản vay ngân sách hạ tầng, nghiên cứu cơ chế di dời một phần doanh nghiệp nhà nước khỏi Moscow nhằm tạo thêm động lực phát triển cho các vùng và khuyến khích sự dịch chuyển lao động chất lượng cao giữa các khu vực.

Nhìn tổng thể, SPIEF 2026 cho thấy Nga đang nỗ lực xây dựng một cách tiếp cận phát triển dựa trên 2 trụ cột song song: mở rộng hợp tác quốc tế nhưng đồng thời củng cố chủ quyền chiến lược, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ và kinh tế.

Thông điệp về đối ngoại, Ukraina và Trung Đông

Một điểm đáng chú ý tại SPIEF năm nay là sự hiện diện đa dạng hơn của các khách mời quốc tế, bao gồm cả đại diện từ Mỹ và một số chính trị gia châu Âu. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy diễn đàn vẫn duy trì được sức hút nhất định, bất chấp những căng thẳng kéo dài giữa Nga và phương Tây.

Bên cạnh các lãnh đạo đến từ Trung Quốc, Uzbekistan và Tanzania, lần đầu tiên sau nhiều năm có sự tham gia của đại diện chính thức phía Mỹ. Một số nghị sĩ và chính khách châu Âu cũng xuất hiện và có cơ hội phát biểu tại diễn đàn.

Điều này được Chính quyền Tổng thống Vladimir Putin sử dụng để củng cố thông điệp rằng Nga không theo đuổi con đường tự cô lập mà tiếp tục tìm kiếm các kênh đối thoại với cộng đồng quốc tế.

Trong quan hệ đối ngoại, Nga đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của các đối tác thuộc khu vực Á - Âu, châu Phi và Nam bán cầu. Quan hệ với Trung Quốc tiếp tục được xác định là một trong những ưu tiên hàng đầu, dựa trên nguyên tắc hợp tác bình đẳng và cùng có lợi. Trong khi đó, Uzbekistan được xem là đối tác chiến lược quan trọng tại Trung Á, còn Tanzania được đánh giá là một trong những nền kinh tế giàu tiềm năng của châu Phi.

Những nội dung liên quan đến xung đột Ukraina tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn tại phiên toàn thể. Tổng thống Vladimir Putin dành nhiều thời gian để trình bày quan điểm của Nga về diễn biến chiến sự và triển vọng giải quyết xung đột.

“

Từ ngày 4 đến 6-6, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam thăm Liên bang Nga và dự Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg lần thứ 29 (SPIEF 29). Phát biểu tại phiên khai mạc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao ý nghĩa của chủ đề “Đối thoại thực chất - Con đường hướng tới tương lai”, đồng thời khẳng định trong bối cảnh thế giới
đang đối mặt với nhiều biến động về kinh tế, công nghệ và môi trường an ninh, đối thoại và hợp tác tiếp tục là con đường hiệu quả để thu hẹp khác biệt, củng cố lòng tin và tạo dựng các động lực phát triển mới.
Từ thực tiễn phát triển của Việt Nam và yêu cầu của tình hình quốc tế hiện nay, Việt Nam đề xuất 3 định hướng hợp tác lớn:
1- Tăng cường kết nối, củng cố các khuôn khổ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư theo hướng mở, minh bạch, bao trùm, góp phần bảo đảm ổn định chuỗi cung ứng và thúc đẩy liên kết khu vực, liên khu vực.
2- Đẩy mạnh hợp tác về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, bảo đảm các thành tựu công nghệ phục vụ phát triển bao trùm thay vì tạo ra khoảng cách phát triển mới.
3- Nâng cao năng lực tự cường và khả năng ứng phó với
các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và các rủi ro phi truyền thống, lấy con người làm trung tâm của mọi chiến lược phát triển.
Sự tham gia và những đề xuất của Việt Nam tại diễn đàn tiếp tục khẳng định vai trò là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, đồng thời thể hiện mong muốn đóng góp vào thúc đẩy hợp tác, tăng cường kết nối giữa ASEAN với các đối tác Á - Âu, vì hòa bình, ổn định
và phát triển bền vững.

Ông cáo buộc Ukraina tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng và mục tiêu dân sự trên lãnh thổ Nga, đồng thời cho rằng các hành động này làm suy giảm triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình.

Liên quan đến khả năng gặp Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelenskyi, nhà lãnh đạo Nga tỏ ra thận trọng và cho rằng một cuộc gặp ở thời điểm hiện tại khó mang lại kết quả thực chất nếu chưa có cơ sở cho các thỏa thuận mang tính lâu dài.

Quan điểm được Nga nhấn mạnh là bất kỳ giải pháp nào cũng phải hướng tới một khuôn khổ an ninh và chính trị bền vững, thay vì các thỏa thuận ngắn hạn.

Đồng thời, Tổng thống Vladimir Putin tiếp tục đánh giá tích cực vai trò của Mỹ trong các nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột, đặc biệt là các sáng kiến được thúc đẩy dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, Nga cho rằng những vấn đề cốt lõi vẫn phải được giải quyết thông qua đối thoại trực tiếp giữa Nga và Ukraina, trong khi các đối tác bên ngoài có thể đóng vai trò trung gian hoặc bảo đảm thực thi các thỏa thuận.

Ngoài Ukraina, cuộc khủng hoảng Trung Đông cũng là chủ đề nổi bật tại SPIEF 2026. Nga bày tỏ quan ngại trước những diễn biến leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran, đồng thời khẳng định mong muốn đóng góp vào các nỗ lực giảm căng thẳng trong khu vực.

Một nội dung được chú ý là đề xuất của Nga liên quan đến vấn đề uranium làm giàu của Iran. Nga cho biết sẵn sàng tham gia các cơ chế kỹ thuật nhằm xử lý hoặc lưu giữ lượng uranium này nếu các bên liên quan đạt được đồng thuận. Đây được xem là nỗ lực nhằm tận dụng kinh nghiệm từ các thỏa thuận hạt nhân trước đây để góp phần xây dựng lòng tin giữa các bên.

Tuy nhiên, Nga cũng khẳng định không cung cấp vũ khí cho Iran và nhấn mạnh vai trò trung gian thay vì can dự trực tiếp vào xung đột. Cách tiếp cận này phản ánh nỗ lực duy trì quan hệ với cả Iran, các quốc gia Arab vùng Vịnh và các đối tác khác trong khu vực.

Giới phân tích cho rằng, các phát biểu tại SPIEF cho thấy Nga đang tìm cách định vị mình như một trung tâm đối thoại trong bối cảnh thế giới ngày càng phân cực.

Thông điệp xuyên suốt của Nga là kết hợp giữa bảo vệ chủ quyền quốc gia, tăng cường năng lực tự chủ công nghệ, mở rộng quan hệ với các đối tác ngoài phương Tây và tham gia vào các nỗ lực xử lý các điểm nóng an ninh quốc tế.

Rõ ràng, SPIEF 2026 không chỉ là diễn đàn kinh tế, mà còn là nơi Nga thể hiện tầm nhìn về một trật tự quốc tế đa cực, trong đó phát triển kinh tế, chủ quyền công nghệ và an ninh chiến lược được xem là những yếu tố gắn bó chặt chẽ với nhau trong cạnh tranh quyền lực toàn cầu hiện nay./.