Địa-chính trị leo thang, khủng hoảng năng lượng lan rộng, thế giới bước vào trạng thái phòng thủ

Trung Đông tiếp tục là tâm điểm: Hormuz trở thành “điểm nghẽn” của kinh tế toàn cầu

Trong tuần từ 11 - 17-5-2026, eo biển Hormuz tiếp tục giữ vai trò là tâm điểm của các rủi ro địa-chính trị toàn cầu khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Các hoạt động vận tải dầu mỏ qua khu vực này vẫn diễn ra trong trạng thái bất thường, với số lượng tàu thương mại giảm mạnh so với mức trung bình trước khủng hoảng.

Ngày 15-5-2026, Reuters cho biết chỉ có khoảng 30 tàu đi qua Hormuz trong 1 ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức khoảng 140 tàu/ngày trong điều kiện bình thường.

Một số tàu dầu thậm chí phải di chuyển trong tình trạng hạn chế phát tín hiệu định vị nhằm tránh nguy cơ bị theo dõi hoặc tấn công. Đồng thời, nhiều công ty vận tải biển quốc tế đã nâng mức cảnh báo an ninh đối với toàn bộ khu vực Vịnh Ba Tư.

Reuters cũng ghi nhận việc Iran triển khai cơ chế kiểm soát mới đối với hoạt động vận tải qua Hormuz, trong khi Mỹ và các đồng minh tiếp tục thúc đẩy các sáng kiến quốc tế nhằm đảm bảo tự do hàng hải. Điều này cho thấy Hormuz không còn là một điểm nóng tạm thời mà đang dần trở thành “điểm nghẽn chiến lược” của kinh tế toàn cầu.

Giá dầu tăng mạnh, châu Á bắt đầu chịu tác động trực tiếp

Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo giá dầu duy trì ở mức cao trong tuần qua, làm gia tăng áp lực đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, đặc biệt là tại châu Á.

Ngày 15-5-2026, Reuters đưa tin giá dầu Brent tăng hơn 3%, vượt mốc 109 USD/thùng sau các phát biểu cứng rắn từ phía Mỹ và Iran. Thị trường phản ứng mạnh trước lo ngại rằng tình trạng gián đoạn vận tải tại Hormuz có thể kéo dài trong nhiều tháng tới.

Trong khi đó, tác động thực tế của khủng hoảng năng lượng bắt đầu lan sâu vào châu Á. Reuters ghi nhận việc Ấn Độ lần đầu tiên trong 4 năm phải tăng giá bán lẻ xăng dầu do chi phí nhập khẩu tăng mạnh.

Đây được xem là dấu hiệu cho thấy cuộc khủng hoảng hiện nay không còn chỉ ảnh hưởng tới thị trường tài chính mà đã bắt đầu tác động trực tiếp tới đời sống dân sinh và lạm phát khu vực.

Song song với đó, UAE cũng đẩy nhanh kế hoạch mở rộng hệ thống đường ống dẫn dầu nhằm giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz, phản ánh xu hướng các quốc gia vùng Vịnh đang tìm cách tái cấu trúc chiến lược xuất khẩu năng lượng trước nguy cơ xung đột kéo dài.

Ukraina bước vào giai đoạn “chiến tranh UAV” với các đợt tấn công quy mô lớn

Chiến sự tại Ukraina tiếp tục leo thang trong tuần 11 - 17-5-2026, đặc biệt tại miền Đông và khu vực quanh Kyiv, khi cả Nga và Ukraina đều gia tăng sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) và các đợt tấn công tầm xa.

Ngày 13-5-2026, The Guardian đưa tin Nga đã triển khai hơn 200 UAV trong một đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào nhiều khu vực của Ukraina. Các cuộc không kích khiến nhiều dân thường thiệt mạng và gây thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng năng lượng.

Trong khi đó, Ukraina cũng tăng cường các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga bằng UAV tầm xa. Reuters và Guardian đều ghi nhận việc các cuộc tấn công hiện không còn mang tính chiến thuật đơn lẻ mà đang trở thành một phần trung tâm của chiến tranh hiện đại.

Giới phân tích nhận định cuộc xung đột đang bước vào giai đoạn “chiến tranh công nghệ”, nơi ưu thế về UAV, phòng không và tác chiến điện tử có thể quyết định cục diện chiến trường trong dài hạn.

Châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục căng thẳng tại Biển Đông

Trong tuần qua, khu vực Biển Đông tiếp tục là một trong những điểm nóng chiến lược đáng chú ý nhất tại châu Á - Thái Bình Dương. Căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines gia tăng quanh các khu vực tranh chấp, đặc biệt là bãi Sandy Cay và bãi Cỏ Mây.

Ngày 3-5-2026, Trung Quốc và Philippines tiếp tục cáo buộc lẫn nhau về các hoạt động “xâm phạm chủ quyền” tại Biển Đông sau khi Manila điều tàu tới khu vực Sandy Cay nhằm đối phó với hoạt động nghiên cứu của phía Trung Quốc.

Song song với đó, các hình ảnh vệ tinh mới được công bố cho thấy Philippines đang đẩy mạnh nâng cấp cơ sở hạ tầng trên các đảo, bao gồm mở rộng đường băng và cảng quân sự. Các chuyên gia nhận định đây là dấu hiệu cho thấy Manila đang chuẩn bị cho khả năng đối đầu kéo dài trong khu vực.

Những diễn biến này phản ánh việc Biển Đông đang ngày càng trở thành mặt trận cạnh tranh chiến lược quan trọng giữa Trung Quốc và các đồng minh của Mỹ tại châu Á.

CDC cảnh báo nguy cơ lây nhiễm Hantavirus tại Mỹ sau các ca bệnh mới ở miền Tây

Trong tuần qua, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) tiếp tục phát đi cảnh báo về nguy cơ lây nhiễm Hantavirus sau khi xuất hiện thêm nhiều ca bệnh mới tại khu vực miền Tây nước Mỹ.

Theo People dẫn thông tin từ CDC ngày 15-5-2026, các ca nhiễm gần đây chủ yếu liên quan tới việc tiếp xúc với phân và nước tiểu của loài gặm nhấm trong các khu vực nhà kho, cabin nghỉ dưỡng và vùng nông thôn.

Giới chức y tế Mỹ cho biết Hantavirus tuy hiếm gặp nhưng có tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện sớm, với các triệu chứng ban đầu như sốt, đau cơ, khó thở và suy hô hấp cấp.

CDC hiện khuyến cáo người dân hạn chế tiếp xúc với môi trường có nguy cơ chứa chuột hoang, đồng thời tăng cường vệ sinh các khu vực kín và ít sử dụng lâu ngày.

Sự gia tăng số ca bệnh trong thời gian gần đây khiến giới chuyên môn tiếp tục lo ngại về nguy cơ xuất hiện các ổ dịch cục bộ trong mùa hè, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động du lịch và di chuyển nội địa tại Mỹ đang gia tăng mạnh.

Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ thu hút sự chú ý toàn cầu giữa lúc cạnh tranh chiến lược gia tang

Một trong những sự kiện ngoại giao đáng chú ý nhất tuần từ 11 - 17-5-2026 là chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh để hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc trong gần 1 thập niên, diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục chịu sức ép từ thương mại, công nghệ, vấn đề Đài Loan và xung đột Trung Đông.

Trong 2 ngày 14 - 15-5-2026, hai bên đã tiến hành các cuộc thảo luận xoay quanh nhiều chủ đề chiến lược như ổn định thương mại song phương, kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao, an ninh khu vực và khả năng phối hợp nhằm giảm căng thẳng tại eo biển Hormuz.

Reuters cho biết chuyến thăm còn có sự tham gia của nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn của Mỹ như Nvidia và Boeing, phản ánh nỗ lực thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa 2 nước bất chấp cạnh tranh địa-chính trị.

Dù chưa đạt được các đột phá lớn, giới quan sát nhận định chuyến thăm mang ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì đối thoại và hạn chế nguy cơ đối đầu trực diện giữa Washington và Bắc Kinh trong giai đoạn thế giới đang đối mặt nhiều bất ổn.

Kết luận

Tuần qua cho thấy thế giới tiếp tục bước qua một giai đoạn nhiều biến động khi các điểm nóng địa-chính trị, năng lượng và y tế cùng lúc gây sức ép lên kinh tế toàn cầu.

Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục đẩy giá dầu duy trì ở mức cao, trong khi chiến sự Ukraina ngày càng mang màu sắc của chiến tranh công nghệ với các đợt tấn công UAV quy mô lớn.

Tại châu Á, Biển Đông vẫn là khu vực đáng chú ý với các động thái cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc và Philippines. Bên cạnh đó, chuyến thăm của Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc cho thấy 2 cường quốc vẫn đang cố gắng duy trì đối thoại giữa bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Ở lĩnh vực y tế, các cảnh báo liên quan tới Hantavirus cũng phản ánh nguy cơ dịch bệnh xuyên biên giới vẫn hiện hữu trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay./.