Dân vận khéo - chìa khóa tạo đồng thuận xã hội ở Thủ đô

Cụ thể hóa chỉ đạo của Trung ương thành chương trình hành động cụ thể

Chỉ thị số 12-CT/TU, ngày 5-12-2016 của Thành ủy Hà Nội đề ra yêu cầu “đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả phong trào thi đua ‘Dân vận khéo’ trên địa bàn thành phố Hà Nội, giai đoạn 2016 - 2020”. Bước sang giai đoạn 2020 - 2025, Thành ủy tiếp tục có Công văn số 88-CV/TU, ngày 15-3-2021, về việc “tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả phong trào thi đua ‘Dân vận khéo’ giai đoạn 2021 - 2025”. Đây là những định hướng nền tảng để các cấp của Hà Nội nâng cao chất lượng công tác dân vận. 

Tiếp theo, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 07-CT/TU, ngày 1-10-2021, về “Đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của các cơ quan nhà nước”. Chỉ thị số 07-CT/TU nhấn mạnh việc đưa phong trào thi đua “Dân vận khéo” vào nền nếp, gắn với nhiệm vụ cải cách hành chính, xây dựng chính quyền phục vụ nhân dân. 

Thành ủy yêu cầu các cấp chính quyền tiếp tục xây dựng và nhân rộng mô hình “Dân vận khéo”, kịp thời biểu dương khen thưởng tập thể, cá nhân thực hiện tốt. 

Triển khai Chỉ thị này, Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành Kế hoạch số 274/KH-UBND, ngày 2-12-2021, với các nội dung cụ thể: nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trong công tác dân vận; phối hợp đồng bộ giữa chính quyền với Mặt trận Tổ quốc (MTTQ), đoàn thể; đẩy mạnh tuyên truyền chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác dân vận. Cụ thể hóa chỉ đạo của Trung ương thành chương trình hành động cụ thể hằng năm và cả giai đoạn trên các xã, phường.

Đặc biệt, Thành ủy Hà Nội ban hành nhiều chỉ thị chuyên đề gắn công tác dân vận với từng nhiệm vụ trọng tâm, nhằm tạo đồng thuận giải quyết những vấn đề khó. Chẳng hạn: Chỉ thị số 36-CT/TU, ngày 28-11-2024, của Ban Thường vụ Thành ủy về đẩy mạnh dân vận trong công tác quy hoạch, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất. Chỉ thị này xuất phát từ thực tế một số dự án trọng điểm chậm do vướng mắc giải phóng mặt bằng và khiếu kiện của người dân. 

Theo đó, Ban Thường vụ Thành ủy yêu cầu các cấp ủy, chính quyền phải tăng cường công tác dân vận trong khâu quy hoạch, thu hồi đất; huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc vận động, đối thoại, tạo đồng thuận với người dân trên nguyên tắc “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, giám sát, dân thụ hưởng”. Nhờ đó, nhiều dự án quan trọng của Thủ đô như đường Vành đai 2 trên cao, tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông,... đã hoàn thành đưa vào sử dụng, góp phần phát triển đô thị hiện đại. 

Hay Chỉ thị số 30-CT/TU, ngày 19-2-2024, của Thành ủy về phong trào “Dân vận khéo” trong phát triển văn hóa, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Chỉ thị 30-CT/TU định hướng hệ thống dân vận tập trung vận động nhân dân thực hiện các quy tắc ứng xử, nếp sống văn minh; qua đó phát huy giá trị văn hóa, xây dựng người Hà Nội thanh lịch từ những việc làm cụ thể hằng ngày. 

Có thể thấy, Hà Nội luôn gắn phong trào “Dân vận khéo” với giải quyết các “điểm nóng”, nhiệm vụ khó khăn của từng thời kỳ, biến công tác dân vận thành công cụ hữu hiệu tạo sự đồng thuận, thống nhất cao trong xã hội trước mỗi nhiệm vụ lớn.

Những mô hình “Dân vận khéo” tiêu biểu

Trên địa bàn Hà Nội, phong trào thi đua “Dân vận khéo” đã thu hút sự tham gia hưởng ứng của đông đảo cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, với hàng vạn mô hình, điển hình được đăng ký và triển khai ở khắp các cấp. 

Tính trung bình, mỗi năm toàn thành phố có trên 10.000 mô hình “Dân vận khéo” mới được xây dựng trên 4 lĩnh vực chính (xây dựng hệ thống chính trị; phát triển kinh tế; văn hóa - xã hội; quốc phòng - an ninh). Nhiều mô hình nhỏ, việc làm cụ thể nhưng hiệu quả bền vững, góp phần giải quyết các vấn đề dân sinh thiết thực, xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, văn minh.

Một số mô hình “Dân vận khéo” tiêu biểu, phản ánh sự sáng tạo và nỗ lực của các địa phương trong việc tạo đồng thuận, huy động sức dân:

Mô hình “Vùng xanh” an toàn phòng chống dịch COVID-19 ở quận Hoàng Mai (trước khi sắp xếp sáp nhập, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp). 

Trước diễn biến phức tạp của đại dịch COVID-19, quận Hoàng Mai đã huy động nhân dân 14 phường thiết lập các “vùng xanh” tự quản - tức các khu dân cư an toàn không có dịch. Người dân tự nguyện dựng chốt kiểm soát tại ngõ xóm, tòa nhà, thực hiện nghiêm nguyên tắc 5K, kiểm soát người ra vào và hỗ trợ nhau trong thời gian giãn cách. 

Mô hình này phát huy tinh thần “mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi tổ dân phố là một pháo đài chống dịch”, tạo nên mạng lưới bảo vệ cộng đồng từ cơ sở. Nhờ sự đồng thuận, đồng lòng của người dân, các “vùng xanh” đã góp phần ngăn chặn lây lan dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong cao điểm dịch. 

Đây là minh chứng sinh động cho thấy dân vận khéo đã huy động được sức mạnh toàn dân trong cuộc chiến chống COVID-19.

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”. Tại các vùng ngoại thành, phong trào xây dựng nông thôn mới được triển khai sâu rộng với nhiều mô hình dân vận sáng tạo. 

Hàng nghìn hộ nông dân đã tự nguyện hiến đất, góp công để làm đường giao thông nông thôn, kiên cố hóa kênh mương. Tiêu biểu, ở Thạch Thất, Chương Mỹ, Quốc Oai (tên gọi cũ)..., cán bộ dân vận đã “khéo” vận động người dân dồn điền đổi thửa, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chung tay nâng cấp hạ tầng nông thôn. 

Kết quả, đến năm 2022, Hà Nội đã hoàn thành mục tiêu 100% số xã (382/382 xã) đạt chuẩn nông thôn mới, hàng trăm xã đạt chuẩn nâng cao, kiểu mẫu. 

Những “con đường tự quản”, “đường hoa nông thôn” do người dân trồng và giữ gìn đã thay đổi diện mạo làng quê. Sự đồng thuận của người dân nông thôn - sẵn sàng hy sinh lợi ích riêng vì lợi ích chung - chính là nhân tố quyết định để Hà Nội về đích xây dựng nông thôn mới trước thời hạn.

Mô hình “Tổ dân phố đoàn kết, giữ gìn an ninh trật tự” ở quận Đống Đa (tên gọi cũ), “Đồng bào lương - giáo đoàn kết chung tay xây dựng đời sống mới tại khu dân cư” được triển khai hiệu quả. 

Ở khu phố có đồng bào công giáo sinh sống, Ban Công tác Mặt trận đã vận động các linh mục, chức sắc cùng tham gia tuyên truyền bà con giáo dân sống “tốt đời đẹp đạo”, chấp hành pháp luật. 

Các tổ tự quản an ninh được thành lập với sự tham gia của cả người có đạo và không có đạo, cùng tuần tra giữ gìn trật tự, vệ sinh môi trường. Nhờ đó, nhiều năm liền khu dân cư không có tội phạm, tệ nạn; đồng bào lương - giáo đồng thuận, hỗ trợ nhau phát triển kinh tế, thực hiện tốt phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. 

Khi quận triển khai dự án hạ tầng đi qua địa bàn, các hộ gia đình công giáo, lương giáo nhiệt tình ủng hộ giải phóng mặt bằng, không xảy ra khiếu kiện. Mô hình này cho thấy “dân vận khéo” đã hóa giải khác biệt tôn giáo, củng cố khối đoàn kết toàn dân ngay tại cơ sở, góp phần giữ vững ổn định an ninh trật tự.

Mô hình “quân đội chung sức xây dựng nông thôn mới” (thị xã Sơn Tây, giai đoạn 2018 - 2023): Đây là mô hình phối hợp giữa Ban Dân vận và Ban Chỉ huy quân sự địa phương, vận động bộ đội cùng nhân dân tham gia các công trình cộng đồng. 

Tại Sơn Tây, lực lượng quân đội đã giúp dân làm bê-tông hơn 1.000m² đường giao thông nông thôn, sửa chữa 45km đường làng, khơi thông 11km cống rãnh, xây mới mương thủy lợi... Hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” cùng nhân dân lao động đã tạo hiệu ứng tích cực, thắt chặt tình quân dân. 

Người dân thấy được sự tận tâm của lực lượng vũ trang nên càng tin tưởng, tích cực đóng góp công sức, tiền của để hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới. Đây là bài học về kết hợp dân vận khéo với phong trào thi đua của các đơn vị quân đội, công an, vừa hoàn thành nhiệm vụ quốc phòng - an ninh, vừa chung tay phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Mô hình “Đối thoại trực tiếp, giải quyết kiến nghị của dân”. Nhiều địa phương ở Hà Nội đã sáng tạo trong thực hiện Quy định tiếp xúc, đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân. 

Tiêu biểu như quận Hoàng Mai (tên gọi cũ), 100% số phường đã tổ chức định kỳ các buổi đối thoại trực tiếp giữa bí thư, chủ tịch ủy ban nhân dân phường với nhân dân. Qua đối thoại, hàng trăm ý kiến, kiến nghị của dân được lắng nghe và giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở. 

Tại quận Bắc Từ Liêm (tên gọi cũ) tổ chức diễn đàn “Nhân dân góp ý xây dựng đảng, chính quyền” để người dân trực tiếp tham gia ý kiến vào công tác cán bộ, lề lối làm việc... 

Những kênh đối thoại này đã tăng niềm tin của nhân dân đối với chính quyền địa phương - một thành công lớn của công tác dân vận chính quyền ở Hà Nội.

Hay mô hình “Biến điểm chân rác thành vườn hoa” ở nhiều phường đã vận động người dân chung tay dọn vệ sinh, trồng hoa tại các điểm rác tự phát, biến nơi ô nhiễm thành góc xanh, sạch, đẹp. 

Trong việc hiếu, hỷ, các tổ dân vận khu dân cư kiên trì tuyên truyền, vận động thực hiện nếp sống văn minh, đám cưới không kéo dài, không thuốc lá; đám tang giản tiện, tăng cường hỏa táng... 

Nhờ vậy, hủ tục lạc hậu giảm hẳn, nhiều địa bàn đạt tỷ lệ hỏa táng người qua đời trên 90%. Ở các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Ba Vì, Thạch Thất..., cán bộ dân vận thường xuyên nắm bắt tâm tư, chăm lo đời sống đồng bào, vận động bà con bảo tồn bản sắc văn hóa tốt đẹp, bài trừ hủ tục và không tin theo kẻ xấu xúi giục. 

Tất cả những mô hình đó, tuy nhỏ bé, âm thầm, nhưng đã góp phần làm chuyển biến nhận thức và hành vi, tạo lối sống văn minh, nhân ái trong cộng đồng dân cư Thủ đô.

Mô hình “Cựu chiến binh góp sức giáo dục thế hệ trẻ” (quận Ba Đình, giai đoạn 2022 - 2023): Hội Cựu chiến binh phối hợp với Đoàn Thanh niên triển khai nhiều hoạt động “đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn” và giáo dục truyền thống cho thanh thiếu niên; tổ chức nói chuyện truyền thống, tham quan bảo tàng, giao lưu nhân chứng lịch sử cho học sinh, sinh viên...

Qua đó hun đúc lòng yêu nước, tạo “sức đề kháng” cho tuổi trẻ trước âm mưu diễn biến hòa bình của thế lực thù địch, ngăn ngừa các tư tưởng sai lệch xâm nhập cộng đồng giới trẻ.

Những ví dụ trên chỉ là một phần trong bức tranh phong phú của phong trào “Dân vận khéo” ở Hà Nội. Hàng nghìn mô hình, điển hình “Dân vận khéo” đã được các cấp ghi nhận, khen thưởng và nhân rộng. 

Điểm chung rút ra là các mô hình đều bám sát nhiệm vụ chính trị và nhu cầu thực tiễn ở cơ sở, giải quyết những nhiệm vụ cụ thể, thiết thực liên quan đến đời sống người dân. Chính nhờ sự cụ thể, gần gũi đó, phong trào đã thu hút được đông đảo quần chúng tham gia, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của cả cộng đồng. 

“Dân vận khéo” thực sự đã thấm vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội của Thủ đô, từ phát triển kinh tế, xây dựng hạ tầng đến bảo tồn văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự. Mỗi mô hình nhỏ thành công là một “viên gạch hồng” góp phần xây đắp ngôi nhà đồng thuận, hạnh phúc vững chắc ở Thủ đô./.