Cộng đồng an ninh, quốc phòng - “lá chắn” trên biển của Ấn Độ

Vai trò của cộng đồng cư dân ven biển

Với đường bờ biển dài hơn 7.500km, vùng đặc quyền kinh tế rộng 2,3 triệu ki-lô-mét vuông lại ở vị trí trung tâm của Ấn Độ Dương, biển đóng vai trò sống còn với Ấn Độ về cả địa - chiến lược, phát triển kinh tế và an ninh năng lượng, là bệ phóng để quốc gia này mở rộng tầm ảnh hưởng toàn cầu.

Với hơn 90% khối lượng giao thương quốc tế của Ấn Độ được vận chuyển bằng đường biển, các tuyến đường biển có thể coi là huyết mạch thương mại và kinh tế của nước này.

Phần lớn trong tổng số hơn 4,6 triệu tấn dầu Ấn Độ nhập khẩu mỗi ngày cũng bằng đường biển. Chính vì thế, việc kiểm soát và bảo vệ các vùng biển cùng những tuyến hàng hải mang tính chiến lược với nền kinh tế Ấn Độ.

Tuy nhiên, các rào cản địa lý khiến việc quản lý các vùng biển rộng lớn này gặp nhiều khó khăn. Các phương thức hoạt động truyền thống của hải quân cũng như lực lượng bảo vệ bờ biển không đủ để giải quyết hàng loạt mối đe dọa an ninh phức tạp.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các cộng đồng an ninh, quốc phòng trên biển, gắn kết với hải quân, lực lượng bảo vệ bờ biển (trực thuộc Bộ Quốc phòng) và cảnh sát đánh dấu bước chuyển mình trong chiến lược an ninh, quốc phòng của Ấn Độ.

Điều này xuất phát từ những thay đổi trong phương pháp tiếp cận an ninh hàng hải trên toàn cầu, khi các hệ thống giám sát hàng hải dựa vào cộng đồng đạt độ chính xác cao hơn 40% trong việc phát hiện mối đe dọa so với các phương pháp truyền thống.

Vấn đề là bởi ở trên biển, ngư dân có vị trí thuận lợi để phát hiện những chuyển động bất thường của tàu thuyền, những cá nhân không rõ danh tính hoặc các hoạt động đáng ngờ, giúp họ đóng vai trò như “tai mắt” của chính quyền.

Cũng chính ngư dân là người đầu tiên cung cấp hỗ trợ khẩn cấp và thiết yếu trong các thảm họa thiên nhiên, trong các hoạt động tìm kiếm cứu nạn trên biển và các tình huống khẩn cấp về sinh thái như sự cố tràn dầu.

Nỗ lực của họ đã giúp cứu sống nhiều người trong thiên tai và tai nạn hàng hải. Sự cảnh giác của họ đã góp phần ngăn chặn hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia và sinh kế của người dân địa phương.

Với Ấn Độ, vai trò của các cộng đồng an ninh, quốc phòng ven biển còn xuất phát từ học thuyết “Toàn quốc gia”. Theo đó, Ấn Độ huy động tổng lực mọi thành phần, từ lực lượng vũ trang, chính phủ, các doanh nghiệp đến từng người dân để đối phó toàn diện với các mối đe dọa an ninh truyền thống lẫn phi truyền thống.

Tài liệu chiến lược của Hải quân Ấn Độ “Bảo đảm an ninh biển: Chiến lược an ninh hàng hải Ấn Độ” nhấn mạnh tiềm năng của cộng đồng ngư dân và cư dân ven biển trong việc hỗ trợ các cơ quan chức năng, cho rằng đây là một lĩnh vực trọng tâm, cần phải “thu hút, nâng cao nhận thức và khuyến khích” sự đóng góp của cộng đồng ven biển vào nhiệm vụ bảo đảm an ninh biển.

Vụ tấn công khủng bố đẫm máu tại thành phố Mumbai - hải cảng quan trọng nhất trên bờ biển phía Tây và là trung tâm tài chính thương mại của Ấn Độ - vào tháng 11-2008 càng cho thấy sự cần thiết của các cộng đồng an ninh, quốc phòng ven biển.

Con số 173 người thiệt mạng và 308 người bị thương là lời cảnh báo nghiệt ngã với Ấn Độ rằng đường bờ biển không được bảo vệ đủ mức sẽ dễ bị tổn thương thế nào trước các mối đe dọa từ biển.

Các tay súng khủng bố đã dễ dàng xâm nhập vào Ấn Độ bằng đường biển từ Pakistan. Chúng khởi hành trên một chiếc tàu chở hàng mang cờ Pakistan.

Khi đến gần vùng biển Ấn Độ, chúng khống chế, cướp một chiếc tàu đánh cá, sát hại các thủy thủ đoàn để lấy phương tiện di chuyển. Lúc gần đến bờ, chúng chuyển sang dùng xuồng cao su bơm hơi đổ bộ vào khu vực gần tượng đài Gateway of India rồi chia thành các nhóm nhỏ để tấn công các mục tiêu. Không lực lượng chức năng nào của Ấn Độ phát hiện được vụ xâm nhập chết chóc này.

“Tai mắt” trên các vùng biển

Ngày nay, sự tham gia của cộng đồng cư dân và ngư dân ven biển đã trở thành xương sống, một phần không thể thiếu của cấu trúc an ninh, quốc phòng ven biển của Ấn Độ.

Tháng 7-1999, cảnh sát bang Maharashtra với sự trợ giúp của Hải quân Ấn Độ đã triển khai sáng kiến thành lập “Đội bảo vệ biển” tại 263 làng ven biển trong bang nhằm thắt chặt an ninh hàng hải và phòng ngừa các cuộc xâm nhập.

Đây là lực lượng tình nguyện, bao gồm các ngư dân, thuyền viên và người lao động trên biển. Họ đóng vai trò như “tai mắt” của chính quyền, hỗ trợ lực lượng an ninh bằng cách tuần tra và cung cấp thông tin về các tàu thuyền hoặc hoạt động đáng ngờ trên vùng biển ven bờ.

Các đội bảo vệ biển này phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chính quy thông qua một mô hình an ninh đa tầng. Trong đó, ngư dân đóng vai trò là nguồn thu thập thông tin, còn lực lượng bảo vệ bờ biển và cảnh sát chịu trách nhiệm phản ứng nhanh. Các đội bảo vệ biển liên kết chặt chẽ với các trạm cảnh sát địa phương và các đồn chỉ huy gần nhất của lực lượng bảo vệ bờ biển.

Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào (như tàu thuyền lạ không có số hiệu, người lạ đổ bộ lên bờ, hoặc hành vi buôn lậu), thành viên của đội sẽ lập tức kích hoạt đường dây nóng để báo cáo cho lực lượng chính quy.

Từ sáng kiến đầu tiên tích hợp cộng đồng cho nhiệm vụ bảo đảm an ninh, quốc phòng ven biển của bang Maharashtra, mô hình “Đội bảo vệ biển” được nhân rộng ra các bang ven biển và các vùng lãnh thổ liên bang của Ấn Độ, được tích hợp vào cấu trúc an ninh, quốc phòng ven biển quốc gia.
đội này mang các tên khác nhau, như “Nhóm bảo vệ làng” ở bang Gujarat và Karnataka, “Nhóm cảnh giới ven biển” ở bang Kerala, “Nhóm cảnh giới làng” ở bang Tamil Nadu và Andhra Pradesh, “Nhóm ngư dân giám sát” ở quần đảo Andaman và Nicobar. Tùy theo từng địa phương, quy mô mỗi nhóm dao động từ khoảng 25 - 60 người.

Lực lượng bảo vệ bờ biển và cảnh sát thường xuyên tiến hành các Chương trình tương tác cộng đồng (CIP) với cư dân. Thông qua chương trình CIP, cộng đồng ngư dân và cư dân ven biển được nâng cao nhận thức về an toàn và an ninh trên biển, chẳng hạn như việc mang theo và sử dụng thiết bị cứu sinh, sử dụng thiết bị cảnh báo khẩn cấp, phương pháp sơ cứu, quy trình báo cáo.

Họ cũng được hướng dẫn cách nhận biết các mối đe dọa bất đối xứng, cách kiểm tra giấy tờ tàu thuyền, cách cài đặt các hệ thống nhận diện cho tàu thuyền nhằm giúp radar của lực lượng chính quy dễ dàng phân biệt tàu cá địa phương với tàu lạ xâm nhập.

Sau vụ tấn công khủng bố ở Mumbai tháng 11-2008, Ấn Độ thiết lập số điện thoại khẩn cấp miễn phí 1093 cho nhiệm vụ bảo đảm an ninh ven biển, giúp cư dân có thể liên lạc trực tiếp 24/7 với cảnh sát địa phương.

Số điện thoại 1554 miễn phí hỗ trợ tìm kiếm và cứu nạn của lực lượng bảo vệ bờ biển Ấn Độ đóng vai trò dự phòng. Ấn Độ còn đang xem xét tận dụng ưu thế của Internet và sức mạnh của mạng xã hội để huy động thêm sự tham gia của cộng đồng vào nhiệm vụ bảo đảm an ninh, quốc phòng ven biển.

Các biện pháp trên của Ấn Độ đã mang lại nhiều hiệu quả. Năm 2015, một phi công hải quân đã được cứu sống trên biển ngoài khơi tiểu bang Goa nhờ thông tin của ngư dân thông qua số điện thoại khẩn cấp.

Tháng 1-2021, một sinh viên đã giúp các quan chức cứu hộ xác định vị trí của 4 ngư dân bị mắc kẹt trên biển ngoài khơi bờ biển thành phố Thrissur bằng máy bay không người lái. Cộng đồng ven biển và ngư dân còn cung cấp nhiều thông tin về các vật thể lạ và đáng ngờ trên biển cho các cơ quan chức năng để điều tra./.