Chuyến thăm Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Mở rộng không gian hợp tác trong kỷ nguyên mới

Nền tảng vững chắc cho một quan hệ đang phát triển mạnh mẽ

Chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Pháp đang có bước phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng và chiều sâu. Đặc biệt, sau khi 2 nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 10-2024, hợp tác song phương bước vào một giai đoạn mới với mức độ tin cậy chính trị cao hơn, phạm vi hợp tác rộng hơn và yêu cầu cụ thể hóa các cam kết cũng rõ nét hơn.

Tuy nhiên, sự phát triển của quan hệ Việt Nam - Pháp không bắt đầu từ khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, mà là kết quả của một quá trình tích lũy lâu dài, trong đó 2 nước từng bước vượt qua những khác biệt của quá khứ, xây dựng lòng tin và xác lập ngày càng rõ những lợi ích chung trong hiện tại và tương lai.

Quan hệ ngoại giao Việt Nam - Pháp được thiết lập ngày 12-4-1973, trong một bối cảnh lịch sử đặc biệt. Hơn nửa thế kỷ qua, quan hệ 2 nước đã trải qua nhiều giai đoạn và từng bước chuyển từ một mối quan hệ chịu tác động sâu sắc bởi lịch sử sang quan hệ hợp tác dựa trên lợi ích chung, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới tương lai.

Việc 2 nước xác lập quan hệ Đối tác chiến lược năm 2013, sau đó nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2024, cho thấy sự phát triển về chất của quan hệ song phương là kết quả của quá trình xây dựng lòng tin từng bước và lâu dài.

Trong tiến trình đó, khả năng nhìn nhận lịch sử một cách thẳng thắn nhưng hướng tới tương lai là một đặc điểm đáng chú ý của quan hệ Việt Nam - Pháp. Hai nước ngày càng có nhiều hoạt động thể hiện tinh thần hiểu biết, tôn trọng và cùng khép lại những trang quá khứ để mở ra không gian hợp tác mới.

Việc Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Sébastien Lecornu tham dự các hoạt động kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ tại Việt Nam năm 2024 là một dấu mốc có ý nghĩa sâu sắc. Những hoạt động như vậy cho thấy cách tiếp cận mới, quá khứ được nhìn nhận như một phần của lịch sử, trong khi quan hệ hiện tại và tương lai được xây dựng trên cơ sở hòa bình, hợp tác và lợi ích chung.

Nền tảng chính trị đó ngày càng được củng cố thông qua trao đổi đoàn và các cơ chế hợp tác ở nhiều cấp. Hai nước duy trì đối thoại chiến lược về quốc phòng - an ninh, đối thoại chính trị, tham vấn chính trị, đối thoại hàng hải, đối thoại kinh tế cấp cao và các cơ chế hợp tác chuyên ngành.

Đáng chú ý, sau khi quan hệ được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, hoạt động trao đổi đoàn diễn ra sôi động, với nhiều đoàn Chính phủ, bộ, ngành và doanh nghiệp Pháp sang Việt Nam. Điều này cho thấy khuôn khổ mới nhanh chóng được chuyển hóa thành hoạt động thực tiễn, góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương đi vào thực chất.

Sự phát triển của quan hệ chính trị cũng có nền tảng từ những điểm tương đồng trong cách tiếp cận các vấn đề quốc tế. Việt Nam và Pháp đều coi trọng chủ nghĩa đa phương, luật pháp quốc tế và vai trò của các cơ chế hợp tác quốc tế. Hai nước phối hợp trong khuôn khổ Liên hợp quốc, ASEM, ASEAN - EU và Cộng đồng Pháp ngữ.

Với vị thế của Pháp tại châu Âu và trong không gian Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cùng vai trò ngày càng tăng của Việt Nam tại Đông Nam Á, quan hệ song phương còn có khả năng tạo thêm cầu nối giữa Việt Nam với châu Âu, giữa Pháp với ASEAN.

Kinh tế - thương mại là một trong những lĩnh vực thể hiện rõ nét nhất về mức độ thực chất của quan hệ Việt Nam - Pháp. Những năm gần đây, thương mại giữa 2 nước duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 6,3 tỷ USD, tăng 16,4% so với năm 2024; riêng 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 3,66 tỷ USD, tăng 26,4% so với cùng kỳ. Pháp hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam trong Liên minh châu Âu (EU), sau Hà Lan, Đức và Italia.

Động lực quan trọng của thương mại song phương đến từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), qua đó tạo khuôn khổ thuận lợi hơn cho hàng hóa 2 nước tiếp cận thị trường của nhau. Thị trường Pháp duy trì nhu cầu tương đối ổn định đối với nhiều nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam như điện tử, thiết bị, giày dép, dệt may, nông sản, thực phẩm và cà phê. Đây là những nền tảng khá chắc, tạo đà thúc đẩy hợp tác thương mại giữa 2 nước thời gian tới.

Hợp tác đầu tư cũng cho thấy xu hướng tương tự. Pháp hiện đứng thứ 16 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam, với khoảng 746 dự án còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký khoảng 4 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có khoảng 20 dự án còn hiệu lực tại Pháp với tổng vốn gần 39 triệu USD. Đáng chú ý hơn cả quy mô vốn là sự thay đổi về lĩnh vực mà doanh nghiệp Pháp quan tâm.

Từ những lĩnh vực hợp tác truyền thống, sự quan tâm ngày càng hướng tới công nghệ cao, hạ tầng chiến lược, giao thông đô thị, đường sắt, hàng không vũ trụ, năng lượng tái tạo, ứng phó biến đổi khí hậu và một số lĩnh vực có tính chiến lược như khoáng sản quan trọng. Điều đó tương đối phù hợp với nhu cầu phát triển mới của Việt Nam.

Một trụ cột khác tạo nên chiều sâu của quan hệ giữa 2 nước là hợp tác phát triển. Pháp là một trong những đối tác ODA song phương quan trọng nhất của Việt Nam, với các khoản vay ưu đãi được triển khai trong nhiều thập niên, tập trung vào cơ sở hạ tầng, chuyển giao công nghệ, nông nghiệp, công nghiệp xanh và tài chính.

Cùng với đó, hợp tác trong giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ, văn hóa và pháp luật tiếp tục được duy trì. Những lĩnh vực này góp phần hình thành nguồn nhân lực, năng lực quản trị và nền tảng tri thức cho hợp tác lâu dài.

Quốc phòng - an ninh cũng là lĩnh vực ngày càng được quan tâm trong quan hệ song phương. Các cơ chế đối thoại và trao đổi đoàn quốc phòng được duy trì, trong khi việc tàu chiến Pháp thăm Việt Nam và các hoạt động giao lưu chuyên môn góp phần tăng cường hiểu biết giữa hai bên. Hợp tác trong lĩnh vực này được đặt trong tổng thể quan hệ đối tác, phù hợp với lợi ích của mỗi nước và đóng góp vào mục tiêu duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn ở khu vực.

Đặc biệt, quan hệ Việt Nam - Pháp có một nền tảng xã hội mà không phải quan hệ song phương nào cũng có được. Cộng đồng khoảng 350.000 người Việt Nam tại Pháp là một cầu nối quan trọng về văn hóa, giáo dục, kinh tế và giao lưu nhân dân.

Hợp tác giữa các địa phương 2 nước cũng phát triển mạnh, trong đó Pháp là đối tác đặc biệt của Việt Nam trong tổ chức các hội nghị hợp tác địa phương cấp quốc gia. Những kết nối này tạo nên lớp nền xã hội cho quan hệ song phương, giúp hợp tác không chỉ diễn ra giữa các cơ quan nhà nước mà còn được mở rộng tới doanh nghiệp, trường đại học, cơ sở nghiên cứu, địa phương và người dân.

Tạo động lực mới, mở không gian hợp tác trong kỷ nguyên mới

Chuyến thăm chính thức Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa quan trọng, thúc đẩy các khuôn khổ hiện có thành những ưu tiên hợp tác cụ thể, phù hợp hơn với yêu cầu phát triển của mỗi nước.

Chuyến thăm diễn ra trong thời điểm quan hệ Việt Nam - Pháp đang có đà phát triển tích cực, đồng thời Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và xây dựng các ngành kinh tế có giá trị gia tăng lớn.

Trước hết, chuyến thăm là dịp để 2 nước củng cố tin cậy chính trị, thống nhất tầm nhìn và xác định rõ hơn các ưu tiên của khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện. Khoảng thời gian chưa đầy 2 năm kể từ khi quan hệ được nâng cấp đủ để nhìn nhận những kết quả bước đầu, đồng thời cũng cho thấy yêu cầu cần chuyển nhanh từ cam kết sang triển khai.

Một khuôn khổ đối tác ở cấp độ cao chỉ thực sự phát huy giá trị khi được cụ thể hóa bằng các chương trình hợp tác, dự án, cơ chế phối hợp và kết quả có thể đo đếm. Với ý nghĩa đó, chuyến thăm Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có thể tạo thêm động lực chính trị để các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp 2 nước đẩy nhanh việc thực hiện những thỏa thuận đã đạt được, đồng thời xác định các lĩnh vực ưu tiên cho giai đoạn 2026 - 2028.

Giai đoạn mới đặt yêu cầu 2 nước cần phải lựa chọn đúng những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa, gắn lợi ích và thế mạnh của 2 nền kinh tế. Đây cũng là cơ sở để hợp tác kinh tế Việt Nam - Pháp bước sang một giai đoạn có chất lượng cao hơn.

EVFTA tiếp tục là nền tảng thuận lợi để thúc đẩy thương mại, nhưng dư địa của quan hệ kinh tế Việt Nam - Pháp không chỉ nằm ở việc gia tăng xuất khẩu các nhóm hàng truyền thống. Vấn đề lớn hơn là từng bước nâng cấp cơ cấu thương mại, đầu tư và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị có hàm lượng công nghệ, tri thức và giá trị gia tăng cao.

Theo đó, sự quan tâm ngày càng lớn của doanh nghiệp Pháp đối với hạ tầng chiến lược, đường sắt, giao thông đô thị, năng lượng, công nghệ cao, hàng không - vũ trụ, chuyển đổi xanh và các lĩnh vực công nghiệp mới có ý nghĩa đặc biệt.

Đây đồng thời là những lĩnh vực Việt Nam đang cần huy động thêm nguồn lực, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và vốn đầu tư để phục vụ các mục tiêu phát triển dài hạn. Nếu được cụ thể hóa thành các dự án có quy mô và hiệu quả, hợp tác kinh tế sẽ đóng góp rất lớn vào tăng trưởng thương mại song phương, đồng thời trực tiếp tham gia vào quá trình nâng cao năng lực của nền kinh tế Việt Nam.

Trong các lĩnh vực ưu tiên, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp công nghệ cao có thể trở thành một điểm nhấn mới của quan hệ Việt Nam - Pháp. Đây là lĩnh vực thể hiện rõ nhất tính bổ trợ giữa nhu cầu phát triển của Việt Nam và thế mạnh của Pháp.

Việt Nam đang đặt khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở vị trí ngày càng quan trọng trong mô hình tăng trưởng; trong khi Pháp có hệ thống nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp công nghệ và năng lực công nghiệp tương đối phát triển.

Hợp tác giữa 2 nước có thể được mở rộng từ chuyển giao công nghệ đơn thuần sang nghiên cứu chung, đào tạo nhân lực chất lượng cao, phát triển sản phẩm công nghệ, kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu và hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Hội nghị thượng đỉnh không gian và vũ trụ tại Paris càng cho thấy khả năng mở rộng hợp tác sang những lĩnh vực công nghệ chiến lược. Hợp tác vệ tinh giữa 2 nước đã có nền tảng từ dự án VNREDSat-1 được phóng năm 2013 và vẫn hoạt động sau hơn 13 năm.

Từ nền tảng đó, không gian hợp tác có thể được mở rộng sang công nghệ vệ tinh, dữ liệu không gian, viễn thám, quan trắc môi trường, quản lý tài nguyên, dự báo thiên tai, nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực. Xa hơn, đây còn là lĩnh vực gắn với những vấn đề mới của quản trị toàn cầu, nơi Việt Nam có thể tăng cường tiếng nói và năng lực tham gia cùng các đối tác quốc tế.

Điều quan trọng là hợp tác vũ trụ có thể trở thành một phần của hệ sinh thái công nghệ rộng hơn, kết nối với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, viễn thông, quan trắc khí hậu và chuyển đổi số. Tương tự, hợp tác khoa học - công nghệ chỉ tạo ra giá trị lớn khi được gắn với nhu cầu thực tế của nền kinh tế và xã hội. Đây chính là cách để quan hệ Việt Nam - Pháp chuyển từ hợp tác dựa nhiều vào trao đổi sang hợp tác dựa nhiều hơn vào cùng nghiên cứu, cùng phát triển và cùng tạo ra giá trị.

Một nội dung quan trọng khác là kết nối thế mạnh của Pháp với những ưu tiên phát triển mới của Việt Nam. Việt Nam đang đứng trước nhu cầu lớn về hạ tầng chiến lược, năng lượng, giao thông hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, thích ứng biến đổi khí hậu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong khi đó, Pháp có kinh nghiệm và năng lực trong nhiều lĩnh vực tương ứng, từ nghiên cứu khoa học, công nghệ, công nghiệp, năng lượng, giao thông đến hàng không - vũ trụ và giáo dục. Sự bổ trợ này tạo ra cơ sở để 2 nước chuyển từ mô hình hợp tác truyền thống sang những dự án có tính liên kết cao hơn, trong đó công nghệ, vốn, nhân lực và kinh nghiệm quản trị được kết hợp trong cùng một chuỗi giá trị.

Vì vậy, dư địa hợp tác Việt Nam - Pháp trong giai đoạn mới nằm ở sự bổ trợ giữa nhu cầu phát triển mới của Việt Nam và thế mạnh công nghệ, tài chính, quản trị và kinh nghiệm của Pháp. Nếu khai thác tốt sự bổ trợ này, quan hệ song phương có thể tạo ra những giá trị vượt ra ngoài phạm vi thương mại hay đầu tư đơn thuần, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế, đồng thời mở rộng cơ hội để doanh nghiệp 2 nước tham gia các chuỗi giá trị mới.

Bên cạnh đó, chuyến thăm còn có ý nghĩa trong việc mở rộng chiều sâu kết nối giữa Việt Nam và EU, cũng như giữa Pháp và ASEAN. Với vị thế của một cường quốc châu Âu, thành viên chủ chốt của EU và là một trong những nước tích cực triển khai chiến lược tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Pháp có khả năng đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy quan hệ EU - Việt Nam và EU - ASEAN.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam với vị trí trong ASEAN và mạng lưới quan hệ kinh tế ngày càng rộng tại châu Á có thể trở thành một đối tác quan trọng của Pháp trong việc tăng cường hiện diện và hợp tác tại khu vực. Khi đó, giá trị của quan hệ Việt Nam - Pháp không chỉ được thể hiện ở cấp độ song phương, mà còn có thể tạo ra những kết nối rộng hơn giữa 2 khu vực./.