Chuyển đổi số: Trụ cột trong cải cách hành chính ở tỉnh Bắc Ninh – Quá trình và bài học kinh nghiệm

Bối cảnh cải cách hành chính tỉnh Bắc Ninh trong quá trình chuyển đổi số

Những năm qua, tỉnh Bắc Ninh thường xuyên quan tâm tới ứng dụng công nghệ thông tin và cải cách hành chính. Được Thủ tướng Chính phủ cho phép theo Quyết định số 506/QĐ-TTg, ngày 17-4-2017, năm 2018, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh quyết định thành lập, triển khai thí điểm mô hình Trung tâm hành chính công tại 8/8 huyện, thị xã, thành phố; đầu tư nâng cấp, đổi mới hoạt động mô hình “Bộ phận một cửa” tại 126/126 xã, phường, thị trấn bảo đảm đồng bộ, đúng quy định của pháp luật.

Thông qua các hoạt động tại cải cách hành chính, yêu cầu của tổ chức, công dân đã được tiếp nhận, giải quyết kịp thời, nhanh chóng, đúng quy định pháp luật; nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức, thái độ phục vụ nhân dân của đội ngũ công chức, tạo niềm tin, sự hài lòng của tổ chức, công dân, tạo dựng môi trường đầu tư hấp dẫn góp phần xây dựng chính phủ điện tử, thành phố thông minh, thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình phát triển kinh tế xã hội của địa phương, từng bước nâng cao chất lượng giải quyết dich vụ công, cải thiện thứ hạng trong cải cách hành chính (CCHC). Chỉ số PAR INDEX của tỉnh năm 2020 tăng 28 bậc so với 2015; Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2019 đứng vị trí 4 tỉnh, thành phố tăng 9 bậc so với năm 2018. Năm 2021, Chỉ số PCI tiếp tục duy trì trong nhóm 10 tỉnh tốt nhất, xếp thứ 7; Chỉ số chuyển số số năm 2020 xếp thứ 3 toàn quốc. Trong đó, các chỉ số thành phần liên quan tới ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) đều đạt kết quả cao nhờ sự quan tâm chỉ đạo của tỉnh đối với hoạt động xây dựng chính quyền điện tử, thành phố thông minh.

Thực hiện Nghị quyết 76/NQ-CP của Chính phủ về Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030, tỉnh Bắc Ninh đã triển khai công tác cải cách hành chính, lấy chuyển đổi số là trụ cột căn bản để cải cách hành chính với trọng tâm là: Cải cách hành chính gắn với nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và hành động sáng tạo; đổi mới lề lối làm việc, phương thức quản trị hiện đại, trên cơ sở đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước; tận dụng có hiệu quả thành tựu, tiến bộ khoa học và công nghệ, nhất là những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với lộ trình, bước đi phù hợp; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp là thước đo đánh giá chất lượng phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh.

Với tinh thần đó, Tỉnh ủy Bắc Ninh đã ban hành nghị quyết về chuyển đổi số dựa trên phương châm: Thay đổi tư duy trong triển khai chuyển đổi số, hình thành tư duy số; lấy con người làm trung tâm trong chuyển đổi số, thay đổi sâu sắc, toàn diện. Đó là trách nhiệm, quyết tâm của người đứng đầu để thực hiện các chỉ tiêu chuyển đổi số theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền được giao với kế hoạch chi tiết, cụ thể, xác định rõ những nội dung công việc, lộ trình thực hiện chuyển đổi số, đo lường năng lực lãnh đạo, quản lý, kết quả hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu thông qua chuyển đổi số, tương tác quản trị số, hướng tới sự hài lòng của người dân; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi, giám sát, đo lường các kết quả, chỉ số đánh giá, lấy dữ liệu là cơ sở cho việc ra quyết định; tăng cường bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh mạng, bảo đảm nguồn nhân lực của tỉnh trong thực hiện chuyển đổi số.

Trên cơ sở Nghị quyết 76 của Chính phủ về phương châm chuyển đổi số trong cải cách hành chính trên phạm vi cả nước: Xây dựng và phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và ứng dụng các tiến bộ khoa học, công nghệ thúc đẩy hoàn thành xây dựng và phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số, góp phần đổi mới phương thức làm việc, nâng cao năng suất, hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước..., Nghị quyết của Tỉnh ủy Bắc Ninh về chuyển đổi số nhấn mạnh: Thực hiện chuyển đổi số đồng bộ, sâu sắc, toàn diện trên phạm vi toàn tỉnh, đóng góp quan trọng vào chiến lược phát triển kinh tế xã hội nhanh và bền vững; đến năm 2030, đưa Bắc Ninh trở thành một trong những tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương có kết quả cao nhất về chuyển đổi số của cả nước; hình thành và phát triển môi trường số an toàn, tiện ích phục vụ hiệu quả nhu cầu quản lý điều hành của cơ quan nhà nước, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sinh hoạt cộng đồng của người dân. Tập trung triển khai đầy đủ các trụ cột của quá trình chuyển đổi số: phát triển Chính quyền số, nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động; phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; phát triển xã hội số, thu hẹp khoảng cách số...

Như vậy, chuyển đổi số là phương tiện để nâng cao chất lượng điều hành, là công cụ quản trị điện tử và quan trọng hơn, tác động đến phát triển xã hội số, nâng cao dân trí, phát triển toàn diện dịch vụ xã hội như chăm sóc sức khỏe (chuyển đổi số ngành y tế với trọng tâm là quản lý sức khỏe điện tử và khám chữa bệnh trực tuyến); giáo dục (học tập, dạy học, thư viện, quản lý, trung tâm giáo dục cộng đồng)...; thông tin cánh báo thiện tai, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, ứng dụng nông nghiệp thông minh, thương mại điện tử, gia tăng tiện ích người dân. Chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hướng tới xây dựng thành phố đổi mới sáng tạo, trực thuộc Trung ương.

Kết quả trong hoạt động chuyển đổi số phục vụ cải cách hành chính năm 2021 và 2022

Tương tác quản trị điện tử giữa chính quyền và người dân trong phòng, chống dịch COVID 19

Thời gian qua, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, điều hành, phòng chống dịch đã được Bắc Ninh đẩy mạnh đến thôn xóm, tổ COVID cộng đồng, nâng cao tính minh bạch, tạo chuyển biến căn bản trong phương thức quản trị điện tử giữa các cơ quan nhà nước; giữa cơ quan Nhà nước, chính quyền các cấp và người dân thông qua nhiều hệ thống tương tác: Hỏi đáp trên Cổng thông tin điện tử tỉnh; Phản ánh - kiến nghị trên app di động...

Cổng Thông tin điện tử tỉnh (Cổng TTĐT tỉnh) thông qua các phương tiện truyền thông đa phương tiện như Website: http://www.bacninh.gov.vn; Facebook (Fanpage) Cổng TTĐT tỉnh Bắc Ninh; Zalo Cổng TTĐT tỉnh Bắc Ninh đã đăng tải hơn 2.000 tin, bài, ảnh, video, tin đồ hoạ (Infographics) về công tác phòng, chống dịch Covid-19 và các hoạt động cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp; biên dịch và đăng tải 150 tin bài trên trang thông tin tiếng Anh Cổng Thông tin điện tử tỉnh (TTĐT) và Fanpage Cổng TTĐT tỉnh về hỗ trợ doanh nghiệp; cung cấp hơn trên 500 tin, bài về công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo tỉnh cho 53 cơ quan báo chí của Trung ương và 29 cổng thành phần của các sở, ban, ngành tỉnh và UBND các huyện, thành phố thông qua nhóm Zalo “Tin tức Bắc Ninh”, bảo đảm thường xuyên, kịp thời và chính xác.

Chuyên mục Phản ánh kiến nghị trên Cổng TTĐT tỉnh được tích hợp với Hệ thống Quản lý văn bản và điều hành đã giúp cho công tác tiếp nhận phản ánh kiến nghị giảm thiểu khâu trung gian, gửi tới cơ quan, đơn vị để trả lời nhanh nhất. Kết quả tổng hợp từ ngày 16-7-2021 đến 31-3-2022 tại Chuyên mục phản ánh kiến nghị như sau: Số phản ánh, kiến nghị đã tiếp nhận: 877; tỷ lệ trả lời tại thời điểm báo cáo: 98,97%. Về nội dung các câu hỏi, kiến nghị của công dân, doanh nghiệp chủ yếu tập trung một số lĩnh vực: tình hình thực hiện các biện pháp phòng chống dịch bệnh, các chế độ liên quan đến chính sách người lao động liên quan đến dịch bệnh Covid-19 tại các cơ quan, doanh nghiệp, địa phương; tình hình ô nhiễm môi trường; đất đai; làm thẻ căn cước công dân... Như vậy, hoạt động truyền thông được đẩy mạnh, có tính đột phá trên tất cả các kênh đa phương tiện về thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có cải thiện môi trường kinh doanh và chất lượng điều hành trong bối cảnh truyền cảm hứng từ nỗ lực vượt khó của đại dịch để đạt kết quả toàn diện trên các kênh truyền thông đa phương tiện; báo chí Trung ương và địa phương.

Hoạt động của “Tổ ba nhất” hỗ trợ doanh nghiệp

Tháng 8-2021, trong bối cảnh đại dịch COVID 19 diễn biến phức tạp, UBND tỉnh Bắc Ninh thành lập Tổ ba nhất do đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh làm Tổ trưởng. Tổ ba nhất là phiên bản mới của “Mô hình Bác sĩ doanh nghiệp” với cách thức hoạt động đa phương tiện, phương châm hoạt động “Tư vấn hiệu quả nhất, giải quyết nhanh nhất, chống dịch an toàn nhất” gắn với cải thiện môi trường kinh doanh “Cắt giảm thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, phù hợp điều kiện phòng, chống dịch”. Tổ phản ứng nhanh 3 nhất đã thực sự là cầu nối, kết nối trực tiếp từ các đồng chí lãnh đạo tỉnh đến các thành viên Tổ phản ứng nhanh của tỉnh, Tổ phản ứng nhanh các sở, ngành, địa phương thông qua hệ thống đa phương tiện tới từng doanh nghiệp, người dân; giải quyết nhanh chóng, thấu đáo, triệt để từng vụ việc cụ thể, từng khó khăn vướng mắc...Tính đến thời điểm hiện tại kênh Zalo Official Account “Tổ phản ứng nhanh hỗ trợ doanh nghiệp” đã thu hút được gần 7.300 doanh nghiệp, người dân quan tâm, đăng ký, theo dõi, tương tác thường xuyên hoạt động của kênh; với 40.000 lượt xem các tin bài viết; với trên 3.000 tin nhắn phản ánh, kiến nghị hoặc vướng mắc cần giải đáp.

Tổ phản ứng nhanh hỗ trợ doanh nghiệp các sở, ban ngành của tỉnh đã tiếp nhận, phối hợp giải quyết khó khăn vướng mắc, kiến nghị khoảng 2.234 trường hợp, trong đó giải quyết triệt để đối với 2.215 trường hợp (đạt 99,1%); số trường hợp chưa giải quyết là 19 trường hợp, chiếm tỷ lệ rất nhỏ là 0,9% (trong đó 100% trường hợp tồn đọng không thuộc thẩm quyền, đã được các cơ quan, đơn vị chuyển các cơ quan khác trả lời theo thẩm quyền).

Cắt giảm thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và 4

Thực hiện Nghị quyết số 76/NQ-CP, ngày 15-7-2021, của Chính phủ về ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030; Nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước, góp phần hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tỉnh Bắc Ninh xác định, coi cải cách hành chính là nhiệm vụ quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, góp phần đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp; đẩy mạnh cải cách thể chế, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin (chuyển đổi số) tại Trung tâm Hành chính công tỉnh, Trung tâm Hành chính công cấp huyện, Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả cũng như trong hoạt động công vụ ở các cơ quan, đơn vị, địa phương và chính quyền cấp xã, hướng tới xây dựng Chính quyền điện tử và mô hình thành phố thông minh; tin học hóa tối đa các hoạt động trong quy trình giải quyết thủ tục hành chính; tăng tỷ lệ cung cấp dịch vụ công trực tuyến ở mức độ 3 và 4.

Tính đến thời điểm hiện tại, Cổng Dịch vụ công tỉnh Bắc Ninh đang cung cấp 1.958 bộ TTHC, trong đó, dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 là 545 TTHC, chiếm 27,8%, dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 là 798 TTHC, chiếm 40,8%. Để nâng tỷ lệ giải quyết TTHC qua hình thức trực tuyến, sử dụng dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4, thời gian qua, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương rà soát, lựa chọn các TTHC người dân, doanh nghiệp sử dụng nhiều, không phức tạp để triển khai thực hiện. Đồng thời, tỉnh thường xuyên cập nhật, điều chỉnh mức độ các dịch vụ công; ban hành nhiều văn bản nhằm đẩy mạnh việc thực hiện dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và 4 trên Cổng Dịch vụ công của tỉnh và Cổng Dịch vụ công Quốc gia; tăng cường tuyên truyền về hiệu quả, lợi ích sử dụng dịch vụ công trực tuyến, hướng dẫn người dân, doanh nghiệp tiếp cận bằng nhiều hình thức, giúp người dân dễ dàng cập nhật thông tin và sử dụng dịch vụ.

Triển khai mô hình “5 tại chỗ” tại Trung tâm hành chính công cấp tỉnh, cấp huyện dựa môi trường điện tử

Triển khai mô hình “5 tại chỗ”, nâng cao chất lượng hành chính công ở tỉnh Bắc Ninh tạo nhiều chuyển biến tích cực trong cải cách hành chính. Chỉ số PCI năm 2021, các chỉ số liên quan đến chuyển đổi số đều tăng so với năm 2021, và dịch vụ công trực tuyến đã cải thiện nhiều, tổng thể Chỉ số PCI đạt 69,45 điểm, tăng 2,71 điểm, tăng 3 bậc so với năm 2020, xếp thứ 7 toàn quốc.

Khảo sát năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (DDCI) năm 2021, các doanh nghiệp (DN) cho biết, tỉnh quan tâm đến cải cách thủ tục hành chính, tăng cường áp dụng dịch vụ công trực tuyến, các yếu tố liên quan đến cải cách hành chính nói chung được cải thiện nhiều mặt. Khi được hỏi đánh giá về “Những thay đổi khi làm việc với cơ quan nhà nước tại tỉnh trong năm 2021”, có 94,44% DN đánh giá có sự cải thiện tốt hơn ở hoạt động ứng dụng CNTT nâng cao hiệu quả hoạt động các cấp; 87,04% DN đánh giá cán bộ thân thiện hơn; 84,31% DN đánh giá thủ tục giấy tờ đã giảm nhiều; 78,43% DN đánh giá doanh nghiệp không cần phải đi lại nhiều lần; có 75,51% DN cho rằng thời gian giải quyết thủ tục hành chính giảm hơn; 72,92% DN được hỏi đánh giá chi phí không chính thức đã giảm bớt.

Bài học kinh nghiệm và giải pháp chuyển đổi số, cải cách hành chính, tạo động lực mới khôi phục kinh tế

Một là, nâng cao nhận thức của toàn xã hội về lợi ích của chuyển đổi số. Các ngành, các cơ quan, đơn vị, các tổ chức chính trị - xã hội phải tận dụng tối đa cơ hội để phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số. Phát triển các dịch vụ công trực tuyến dựa trên nhu cầu người dân và theo các sự kiện trong cuộc đời, người dân chỉ cung cấp thông tin một lần, tận dụng sức mạnh của công nghệ để phát triển các dịch vụ số mới, đồng thời cắt giảm một số dịch vụ không cần thiết. Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trí tuệ nhân tạo trong cung cấp dịch vụ như trợ lý ảo, trả lời tự động. Triển khai các nội dung khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, trước hết xem xét để giảm chi phí và thời gian cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Phát triển các dịch vụ đô thị thông minh phù hợp điều kiện, đặc thù, nhu cầu thực tế; ưu tiên phát triển trước các dịch vụ giải quyết các vấn đề bức thiết của xã hội tại các đô thị như tắc nghẽn giao thông, ô nhiễm môi trường, phát triển du lịch, phát triển y tế, phát triển giáo dục, quản lý trật tự xây dựng và phải bảo đảm hiệu quả, tránh hình thức, lãng phí. Gắn kết các dịch vụ đô thị thông minh với các dịch vụ chính quyền số. Triển khai đô thị thông minh tuân thủ Khung tham chiếu ICT, Kiến trúc ICT phát triển đô thị thông minh. Tích hợp các dịch vụ theo nhu cầu phục vụ người dân và doanh nghiệp; chỉ cần sử dụng một tài khoản đăng nhập để sử dụng cho tất cả các ứng dụng, dịch vụ công trực tuyến của tỉnh theo Đề án 06 của Chính phủ.

Xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp khởi nghiệp ứng dụng công nghệ số để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ mới trong các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội. Tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh triển khai nền tảng thanh toán trực tuyến, di dộng phục vụ người dân.

Hai là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho chuyển đổi số. Tập trung đào tạo, bồi dưỡng, thu hút nguồn nhân lực công nghệ thông tin chất lượng cao sẵn sàng tham gia vào quá trình chuyển đổi số của tỉnh. Chủ động liên kết với các trường, trung tâm nghiên cứu và các đối tác trong và ngoài nước để đào tạo nguồn nhân lực phục vụ quá trình chuyển đổi số của tỉnh. Tổ chức các chuyên đề tập huấn kiến thức cơ bản về chuyển đổi số và nâng cao kiến thức, nghiệp vụ quản lý nhà nước trên nền tảng chuyển đổi số cho các cấp lãnh đạo từ cấp tỉnh đến cấp xã. Hình thành Tổ chuyển đổi số cộng đồng theo hướng dẫn của Bộ Thông tin - Truyền thông.

Ba là, Phát triển hạ tầng số, đưa vào hoạt động Trung tâm dữ liệu phục vụ Chính quyền số tại địa phương theo hướng sử dụng công nghệ điện toán đám mây, ưu tiên hình thức thuê dịch vụ chuyên nghiệp và thực hiện kết nối với Nền tảng điện toán đám mây. Phát triển hạ tầng Internet vạn vật (IoT) phục vụ các ứng dụng nghiệp vụ, chuyên ngành trong triển khai Chính phủ số gắn kết với phát triển đô thị thông minh tại địa phương, ưu tiên hình thức thuê dịch vụ chuyên nghiệp, bảo đảm triển khai hiệu quả, tránh chồng chéo, tận dụng, kết hợp tối đa với hạ tầng của các tổ chức, cá nhân đã đầu tư. Xây dựng, phát triển hạ tầng băng rộng chất lượng cao trên địa bàn tỉnh; ưu tiên triển khai tại các khu công nghiệp, khu công nghệ thông tin tập trung, cơ quan nhà nước, trường học, bệnh viện, các khu, điểm du lịch. Nâng cấp mạng di động 4G; phát triển hạ tầng mạng di động 5G; triển khai các giải pháp để phổ cập điện thoại di động thông minh trên địa bàn tỉnh. Chuyển đổi toàn bộ mạng Internet của tỉnh sang ứng dụng địa chỉ giao thức Internet thế hệ mới (IPv6); kết nối, liên thông hệ thống mạng giữa khối Đảng và khối Chính quyền. Xây dựng lộ trình và triển khai tích hợp cảm biến và ứng dụng công nghệ số vào các hạ tầng thiết yếu như giao thông, năng lượng, điện, nước, đô thị để chuyển đổi thành một bộ phận cấu thành quan trọng của hạ tầng số.

Bốn là, bảo đảm an toàn, an ninh mạng, triển khai bảo đảm an toàn thông tin mạng theo mô hình bốn lớp theo chiều sâu với việc kiện toàn lực lượng tại chỗ; thuê lực lượng giám sát, bảo vệ chuyên nghiệp; định kỳ kiểm tra, đánh giá; kết nối, chia sẻ thông tin với Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia trực thuộc Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông. dành ít nhất 10% ngân sách CNTT, và thuê doanh nghiệp chuyên trách về an toàn thông tin để bảo vệ hệ thống CNTT của tỉnh, thực hiện bảo vệ 4 lớp theo Chỉ thị 14/CT-TTg, ngày 25-05-2018, của Thủ tướng Chính phủ./.