Chuyển đổi số - một nhiệm vụ chiến lược, trọng tâm, đột phát trong phát triển Thủ đô khi bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Chuyển đổi số có vai trò to lớn như một động lực chiến lược tái cấu trúc nền kinh tế và đổi mới phương thức quản trị xã hội trong thời đại số. Đây không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình chuyển đổi căn bản và toàn diện cách thức hoạt động của bộ máy, doanh nghiệp và cách sống của người dân trên nền tảng số. Đảng ta xác định chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia là yêu cầu khách quan tất yếu, là cơ hội để Việt Nam đi tắt đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển với các nước tiên tiến.

Nghị quyết số 29-NQ/TW, năm 2022 (Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII) đã chỉ rõ “chuyển đổi số là phương thức mới có tính đột phá để rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” đất nước. Gần đây, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2024 tiếp tục khẳng định chuyển đổi số cùng với khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo chính là động lực chủ yếu để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới quản trị quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu và đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới.

Với Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước, vai trò của chuyển đổi số lại càng mang ý nghĩa chiến lược. Hà Nội cần tiên phong chuyển đổi số trên mọi lĩnh vực để làm đầu tàu dẫn dắt quá trình hiện đại hóa đất nước. Chuyển đổi số sẽ giúp Hà Nội nâng cao năng suất, hiệu quả trong quản lý, điều hành đô thị; xây dựng chính quyền điện tử minh bạch, gần dân; đồng thời tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế dựa trên tri thức và công nghệ.

Những năm qua, Chính phủ luôn đặt kỳ vọng Hà Nội đi đầu về chuyển đổi số: Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh Hà Nội phải phấn đấu là địa phương tiên phong trong phát triển kinh tế số, xã hội số, công dân số, hướng tới xây dựng xã hội hiện đại, văn minh. Rõ ràng, chuyển đổi số vừa là sứ mệnh, vừa là cơ hội để Thủ đô bứt phá, từ đó góp phần đưa cả nước vươn lên mạnh mẽ. Đây chính là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá trong chiến lược phát triển Hà Nội khi bước vào kỷ nguyên mới như tiêu đề tham luận đã nêu.

1. Thực trạng chuyển đổi số tại Hà Nội thời gian qua

Với vai trò đầu tàu, Hà Nội thời gian qua đã có nhiều nỗ lực triển khai chuyển đổi số một cách toàn diện. Thành phố sớm ban hành các kế hoạch, đề án về chính quyền điện tử và thành phố thông minh. Hà Nội luôn xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ hàng đầu và là động lực để thực hiện đột phá trong chiến lược phát triển. Tinh thần chỉ đạo đó được quán triệt đồng bộ từ cấp thành phố tới cơ sở, tạo sự thống nhất và quyết tâm cao.

- Hà Nội đã xây dựng nền tảng chính quyền điện tử tương đối đồng bộ. 100% cơ quan nhà nước của thành phố hiện sử dụng hệ thống quản lý văn bản và hồ sơ công việc trên môi trường mạng; dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 được cung cấp trên nhiều lĩnh vực. Hà Nội kết nối hệ thống một cửa điện tử của mình với Cổng Dịch vụ công Quốc gia, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính mọi lúc, mọi nơi. Đặc biệt, thành phố là địa phương đi đầu trong triển khai Đề án 06 của Chính phủ về ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử: Hà Nội đã thí điểm thành công việc tích hợp dịch vụ cấp phiếu lý lịch tư pháp, hồ sơ sức khỏe điện tử vào ứng dụng VNeID.

Hệ thống dịch vụ công của Hà Nội thường xuyên đứng nhóm đầu cả nước về số hồ sơ tiếp nhận và tỷ lệ xử lý trực tuyến. Kết quả đo lường chuyển đổi số cấp tỉnh (DTI) cho thấy Hà Nội đang có những bước tiến rõ rệt: Năm 2022, Hà Nội lần đầu vươn lên vị trí thứ 10/63 tỉnh thành về chuyển đổi số; đến năm 2023 đã lọt vào Top 10 và xếp hạng 6/63, tăng 18 bậc so với năm trước đó^[(1)]. Đây là bước nhảy vọt rất đáng ghi nhận, phản ánh nỗ lực của thành phố trong việc cải thiện các chỉ số chính quyền số, kinh tế số, xã hội số.

Tuy nhiên, Hà Nội vẫn còn khoảng cách so với các địa phương dẫn đầu. (Để so sánh, Đà Nẵng trong 3 năm liền giữ vững vị trí số 1; các vị trí tiếp theo năm 2022 thuộc về Thành phố Hồ Chí Minh và Quảng Ninh. Đến năm 2023, Top 5 gồm Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Thừa Thiên - Huế, Lạng Sơn, Cần Thơ; Hà Nội xếp thứ 6).

- Là trung tâm kinh tế lớn với nhiều lợi thế để phát triển kinh tế số, thành phố có hạ tầng viễn thông - công nghệ thông tin tương đối hiện đại, tỷ lệ người dân sử dụng internet, smartphone thuộc nhóm cao nhất cả nước. Những năm qua, Hà Nội đã hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo sôi động, thu hút nhiều doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp số. Các lĩnh vực kinh tế số lõi, như công nghiệp ICT, nội dung số, thương mại điện tử phát triển nhanh. Năm 2022, Hà Nội đóng góp khoảng 9,6% vào tổng doanh thu kinh tế số của cả nước chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh (theo Bộ Thông tin và Truyền thông).

Nhiều doanh nghiệp lớn tại Hà Nội đã chuyển đổi mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu và công nghệ số, cung cấp các sản phẩm, dịch vụ mới có giá trị gia tăng cao. Bên cạnh đó, thành phố chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số thông qua các chương trình tư vấn, đào tạo kỹ năng, kết nối giải pháp công nghệ. Mục tiêu của Hà Nội là đến năm 2025, 100% doanh nghiệp SMB trên địa bàn nhận thức rõ về chuyển đổi số, trong đó sẽ hỗ trợ trực tiếp ít nhất 100.000 doanh nghiệp tiếp cận nền tảng số, sử dụng chữ ký số, hóa đơn điện tử…

Đây là những nỗ lực để khu vực tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ không đứng ngoài xu thế số hóa, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào nền kinh tế số thủ đô. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp khó khăn về chi phí và thiếu nhân lực công nghệ; khoảng 20% doanh nghiệp nhỏ ở Hà Nội hiện chưa có bất kỳ ngân sách nào cho chuyển đổi số. Do đó, chặng đường phát triển kinh tế số của Thủ đô vẫn còn nhiều việc phải làm để đạt mục tiêu chiếm 30% GRDP vào năm 2030 theo định hướng chung của quốc gia.

- Người dân Hà Nội đang ngày càng thích ứng với môi trường số. Thành phố đã triển khai nhiều sáng kiến đưa công nghệ số đến với cộng đồng. Đến năm 2023, toàn bộ 579 xã, phường, thị trấn ở Hà Nội đã thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng, với hàng nghìn tình nguyện viên hỗ trợ người dân sử dụng các dịch vụ số cơ bản (như cài đặt ứng dụng VNeID, sử dụng cổng dịch vụ công, thanh toán không tiền mặt). Tỷ lệ người dân Hà Nội sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử tăng nhanh.

Thành phố cũng chú trọng phát triển các tiện ích đô thị thông minh phục vụ dân sinh: hệ thống giao thông thông minh (điều khiển đèn tín hiệu, thu phí không dừng), y tế thông minh (hồ sơ sức khỏe điện tử, tư vấn khám chữa bệnh từ xa), giáo dục thông minh (học trực tuyến, sổ liên lạc điện tử)… Trong đại dịch COVID-19, hạ tầng số của Hà Nội đã phát huy hiệu quả khi triển khai nhanh các nền tảng quản lý tiêm chủng, khai báo y tế, học và làm việc trực tuyến, giúp thành phố thích ứng an toàn.

Hà Nội đang xây dựng kho dữ liệu dùng chung của thành phố và Cổng dữ liệu mở nhằm công khai dữ liệu cho người dân, doanh nghiệp khai thác. Đời sống văn hóa - xã hội số cũng sôi động với nhiều hoạt động trên không gian mạng. Tuy nhiên, để thực sự trở thành xã hội số, Hà Nội còn phải tiếp tục thu hẹp khoảng cách số giữa các nhóm dân cư. Hiện vẫn còn bộ phận người cao tuổi, lao động tự do chưa thành thạo kỹ năng số; nguy cơ tội phạm lừa đảo công nghệ cao cũng gia tăng, đòi hỏi thành phố tăng cường tuyên truyền kỹ năng số an toàn trong cộng đồng.

2. Thách thức đặt ra trong quá trình chuyển đổi số của Thủ đô

Mặc dù đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, quá trình chuyển đổi số tại Hà Nội cũng như trên phạm vi cả nước vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Nhận diện rõ những thách thức này là tiền đề để đề ra giải pháp khắc phục hiệu quả.

Thứ nhất, hạ tầng số và nền tảng kỹ thuật chưa thật sự đồng bộ, hiện đại so với yêu cầu. Ở tầm quốc gia, mạng băng rộng đã phủ sóng 100% nhưng chất lượng dịch vụ giữa các vùng miền còn chênh lệch; vùng ngoại thành Hà Nội và một số huyện xa trung tâm chất lượng internet vẫn chưa cao, ảnh hưởng đến trải nghiệm dịch vụ số.

Nhiều cơ quan, đơn vị còn sử dụng các hệ thống công nghệ thông tin rời rạc, chưa liên thông; hạ tầng số thiếu đồng bộ dẫn đến việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các sở ngành, giữa trung ương và thành phố gặp khó khăn. Bên cạnh đó, nền tảng điện toán đám mây dùng chung, nền tảng IoT đô thị thông minh của Hà Nội vẫn đang trong quá trình xây dựng, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu triển khai các ứng dụng số phức tạp.

Thứ hai, dữ liệu số còn phân tán, manh mún và thiếu liên kết. Đây là vấn đề nổi cộm ở hầu hết các bộ ngành và địa phương. Tại Hà Nội, mỗi sở, ngành trong nhiều năm qua xây dựng cơ sở dữ liệu riêng (về dân cư, đất đai, doanh nghiệp, y tế, giáo dục…), nhưng việc kết nối liên thông giữa các cơ sở dữ liệu này còn hạn chế.

Dữ liệu phân tán, không được chia sẻ kịp thời dẫn đến tình trạng người dân, doanh nghiệp vẫn phải cung cấp đi cung cấp lại nhiều loại giấy tờ cho các cơ quan khác nhau, làm giảm hiệu quả của dịch vụ công trực tuyến. Việc tích hợp dữ liệu của thành phố với cơ sở dữ liệu quốc gia (về dân cư, bảo hiểm, đăng ký doanh nghiệp…) tuy đang được triển khai trong khuôn khổ Đề án 06 nhưng tiến độ còn chậm, chưa tạo được bước đột phá lớn.

Thứ ba, nguồn nhân lực cho chuyển đổi số còn bất cập cả về số lượng và chất lượng. Trong khu vực công, tuy Hà Nội có đội ngũ cán bộ công nghệ thông tin đông đảo nhưng số lượng chuyên gia giỏi về công nghệ mới (AI, dữ liệu lớn, an ninh mạng) rất hạn chế. Nhiều cơ quan phải thuê ngoài tư vấn kỹ thuật, dẫn đến phụ thuộc vào nhà thầu.

Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu là rào cản khiến việc nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi và sáng tạo giải pháp “Make in Hanoi” chưa mạnh. Đối với khu vực tư nhân, các doanh nghiệp công nghệ trên địa bàn phải cạnh tranh quyết liệt để thu hút nhân tài, trong khi chương trình đào tạo tại chỗ chưa theo kịp nhu cầu. Nhận thức và kỹ năng số của một bộ phận người dân, doanh nghiệp vẫn chưa cao. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp nhỏ chưa hiểu rõ lợi ích của chuyển đổi số, thiếu quyết tâm thực hiện. Một bộ phận người dân, nhất là người lớn tuổi, còn tâm lý e ngại trước những thay đổi do công nghệ mang lại, chưa tin tưởng vào dịch vụ số.

Thứ tư, thể chế, chính sách về chuyển đổi số vẫn còn khoảng trống và chưa theo kịp thực tiễn. Nhiều quy định pháp luật hiện hành chưa phù hợp với môi trường số. Chẳng hạn, khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng chưa hoàn thiện - Nghị định về bảo vệ dữ liệu cá nhân mới ban hành nhưng chưa có luật; các chính sách thúc đẩy kinh tế số như thuế cho thương mại điện tử, thanh toán số, giao dịch xuyên biên giới vẫn đang trong quá trình điều chỉnh.

Cơ chế để khuyến khích đổi mới sáng tạo (sandbox cho công nghệ mới) chưa rõ ràng, làm giảm động lực thử nghiệm cái mới trong khu vực công lẫn tư. Riêng tại Hà Nội, một số quy định nội bộ còn tạo ra rào cản giữa các sở ngành, làm chậm quá trình chia sẻ dữ liệu và phối hợp triển khai dự án chung.

Thứ năm, bài toán an ninh mạng và an toàn thông tin. Càng chuyển đổi số sâu rộng, rủi ro mất an toàn thông tin càng tăng. Hà Nội là mục tiêu lớn của tội phạm mạng (vì tập trung các cơ quan trung ương, dữ liệu quan trọng và đông người dùng). Thực tế đã xảy ra các vụ tấn công vào hệ thống công của thành phố, hay lừa đảo chiếm đoạt tài sản của người dân qua mạng.

Chỉ số an toàn thông tin mạng của Hà Nội năm 2022 tăng so với năm 2021 nhưng vẫn dưới mức trung bình cả nước. Điều này cho thấy công tác bảo mật hệ thống, bảo vệ dữ liệu tại Thủ đô còn nhiều hạn chế.

Ngoài ra, còn một số thách thức khác như bảo đảm nguồn lực tài chính bền vững cho các dự án chuyển đổi số (tránh đầu tư dàn trải, lãng phí); phối hợp giữa các cơ quan, địa phương trong vùng Thủ đô để chia sẻ hạ tầng, dữ liệu; nâng cao văn hóa số trong đội ngũ cán bộ (tinh thần sẵn sàng thay đổi, học hỏi cái mới)… Tất cả những thách thức trên đòi hỏi Hà Nội phải có giải pháp quyết liệt, sáng tạo và phù hợp thì mới có thể tháo gỡ, đưa chuyển đổi số tiến lên thành công.

3. Định hướng và giải pháp chiến lược thúc đẩy chuyển đổi số tại Hà Nội

Để hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số và phát huy vai trò đầu tàu của Hà Nội trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia, cần một hệ thống giải pháp tổng thể, đồng bộ và có trọng tâm trọng điểm.

- Trước hết, cần nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu các cấp trong chỉ đạo chuyển đổi số. Lãnh đạo thành phố và các sở, ngành phải thực sự quyết tâm, coi chuyển đổi số là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu, từ đó tạo sức ép và động lực lan tỏa xuống cấp dưới. Chính phủ đã yêu cầu Hà Nội đặc biệt đề cao trách nhiệm, phát huy vai trò người đứng đầu và có quyết tâm cao, hành động quyết liệt, làm việc nào dứt điểm việc đó; không dàn trải, manh mún trong triển khai chuyển đổi số. Tinh thần này cần được quán triệt triệt để.

Cùng với đó, thành phố phải hoàn thiện khung thể chế, chính sách tạo thuận lợi cho chuyển đổi số: xây dựng hoặc kiến nghị ban hành các quy định về chia sẻ, khai thác dữ liệu giữa các cơ quan; cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân ở cấp địa phương; chính sách khuyến khích doanh nghiệp công nghệ tham gia giải quyết bài toán của thành phố. Hà Nội nên chủ động đề xuất với Trung ương cho thí điểm các mô hình, cơ chế mới về chuyển đổi số trên địa bàn (sandbox cho dịch vụ đô thị thông minh, cơ chế thuê dịch vụ công nghệ thông tin tư nhân trong khối chính quyền…).

- Hạ tầng số phải đi trước một bước, làm nền tảng cho mọi ứng dụng. Hà Nội cần tiếp tục đầu tư mở rộng và nâng cấp hạ tầng viễn thông - công nghệ thông tin: phổ cập mạng cáp quang tốc độ cao tới 100% hộ dân; triển khai mạng di động 5G trên diện rộng (đặc biệt tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, trung tâm đô thị) để đáp ứng kết nối cho IoT và dịch vụ thời gian thực. Thành phố nên thiết lập một Trung tâm dữ liệu (Data Center) tập trung đạt tiêu chuẩn cao, phục vụ lưu trữ và xử lý dữ liệu cho các sở, ngành trên nền tảng điện toán đám mây thống nhất.

Cùng với đó, xây dựng Trung tâm điều hành thông minh của thành phố (IOC) tích hợp các hệ thống giám sát, cảnh báo về giao thông, an ninh, môi trường, phản ánh kiến nghị… giúp lãnh đạo ra quyết định nhanh dựa trên dữ liệu theo thời gian thực. Đặc biệt, cần chú trọng an ninh mạng: nâng cấp các giải pháp firewall, hệ thống phát hiện và phòng chống xâm nhập cho mạng thành phố; thiết lập Trung tâm giám sát an toàn không gian mạng (SOC) ở cấp thành phố để theo dõi, ứng cứu sự cố 24/7. Đào tạo một đội ứng cứu sự cố tại chỗ tinh nhuệ, sẵn sàng xử lý các vụ tấn công.

- Xây dựng và khai thác hiệu quả các hệ thống dữ liệu, nền tảng số dùng chung. Trước mắt, Hà Nội phải sớm hoàn thành nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu cấp thành phố để kết nối thông suốt các hệ thống thông tin giữa các sở, ngành và kết nối với nền tảng quốc gia. Trên cơ sở đó, đẩy nhanh kết nối các Cơ sở dữ liệu quốc gia (dân cư, đất đai, doanh nghiệp, bảo hiểm…) với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành của thành phố nhằm hình thành bức tranh dữ liệu tổng thể phục vụ quản lý.

Tiếp tục cập nhật, làm sạch dữ liệu dân cư, dữ liệu doanh nghiệp trên địa bàn và đẩy nhanh số hóa hồ sơ, dữ liệu hiện còn dạng giấy (như hồ sơ đất đai, lý lịch tư pháp, y bạ, hồ sơ trường học…). Hà Nội phải đẩy nhanh tiến độ số hóa dữ liệu, cải tiến quy trình nghiệp vụ để triển khai hiệu quả Đề án 06, đây là công việc cần ưu tiên nguồn lực hoàn thành sớm; xây dựng Cổng dữ liệu mở của thành phố, công bố các tập dữ liệu không mật (về quy hoạch, giao thông, du lịch, thống kê kinh tế - xã hội…) cho người dân và doanh nghiệp truy cập miễn phí.

Điều này tăng tính minh bạch và thúc đẩy doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo dựa trên dữ liệu mở. Ngoài ra, thành phố cần phát triển một số nền tảng số dùng chung phục vụ người dân trên quy mô đô thị như ứng dụng di động hợp nhất các dịch vụ đô thị (thanh toán hóa đơn, phản ánh sự cố, tra cứu thông tin giao thông, y tế…); nền tảng họp trực tuyến và xử lý công việc nội bộ tích hợp AI hỗ trợ ra quyết định; nền tảng phân tích dữ liệu lớn giúp dự báo xu hướng trong quản lý đô thị.

- Yếu tố con người là quyết định trong chuyển đổi số. Hà Nội cần xây dựng kế hoạch phát triển nhân lực số một cách bài bản ở cả khu vực công và tư. Trước hết, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng về chuyển đổi số cho toàn bộ cán bộ, công chức, viên chức thành phố trên quy mô lớn, liên tục hằng năm. Nội dung đào tạo từ cơ bản (như kỹ năng sử dụng dịch vụ công trực tuyến, khai thác dữ liệu số) đến nâng cao (như quản trị dự án công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu, an ninh mạng) phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Có thể phối hợp với các tập đoàn công nghệ, trường đại học để mở lớp đào tạo ngắn hạn, cấp chứng chỉ về chuyển đổi số cho cán bộ. Bổ sung tiêu chí đánh giá cán bộ về năng lực ứng dụng công nghệ thông tin để khuyến khích tự học hỏi. Song song, thu hút và trọng dụng nhân tài công nghệ: Thành phố có thể ban hành chính sách đãi ngộ đặc biệt để tuyển dụng chuyên gia giỏi về làm việc cho các dự án chuyển đổi số quan trọng (theo cơ chế thuê chuyên gia hoặc hợp đồng ngắn hạn linh hoạt). Đối với doanh nghiệp và người lao động, tiếp tục triển khai các chương trình nâng cao kỹ năng số cộng đồng, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ.

Mục tiêu đến năm 2025, 100% doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn được tiếp cận, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số. Các hiệp hội ngành nghề, đoàn thể cần vào cuộc tổ chức tập huấn, tọa đàm chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số trong doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp xây dựng lộ trình số hóa phù hợp. Với người dân, tiếp tục phát huy vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng. Mỗi tổ chức xã hội (Hội phụ nữ, Hội nông dân, Đoàn thanh niên…) nên xem phổ cập kỹ năng số cho hội viên là nhiệm vụ thường xuyên.

- Hà Nội cần tận dụng vai trò trung tâm kinh tế để dẫn dắt phát triển kinh tế số quốc gia. Trước mắt, thành phố nên tập trung phát triển các ngành công nghiệp số mũi nhọn: công nghiệp phần mềm, nội dung số, dịch vụ công nghệ thông tin, tài chính số, giáo dục số… thông qua các chính sách ưu đãi đầu tư, thu hút nhân lực chất lượng cao. Xây dựng Hà Nội thành trung tâm khởi nghiệp đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực, bằng cách hình thành các không gian khởi nghiệp, quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương, tổ chức các cuộc thi, triển lãm công nghệ thường niên để kết nối startup với nhà đầu tư.

Thúc đẩy chuyển đổi số trong doanh nghiệp hiện hữu: khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử, thanh toán số, khai thác dữ liệu khách hàng để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Có thể nghiên cứu gói hỗ trợ tài chính (trợ giá dịch vụ điện toán đám mây, phần mềm kế toán số) cho các doanh nghiệp nhỏ bắt đầu chuyển đổi số. Xây dựng các cụm hoặc khu công nghiệp số tại Hà Nội, thu hút các công ty công nghệ lớn đặt trung tâm phát triển (R&D) tại địa bàn.

Tận dụng nguồn lực từ các tập đoàn viễn thông, công nghệ thông tin hàng đầu Việt Nam có trụ sở ở Hà Nội để hợp tác triển khai các dự án chuyển đổi số cho thành phố theo mô hình đối tác công tư (PPP). Khi kinh tế số Hà Nội phát triển mạnh, đóng góp của Thủ đô vào kinh tế số quốc gia sẽ rất đáng kể, tiến gần tới mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030 như Nghị quyết số 52 đề ra.

- Ứng dụng chuyển đổi số giải quyết các vấn đề đô thị và nâng cao chất lượng sống của người dân. Hà Nội nên xác định một số lĩnh vực đô thị trọng điểm để triển khai chuyển đổi số theo hướng “làm điểm, lan tỏa diện rộng”.

(i) Giao thông thông minh, mở rộng hệ thống quản lý giao thông bằng AI, tối ưu hóa điều khiển đèn tín hiệu theo lưu lượng thực tế; triển khai ứng dụng giúp người dân tìm chỗ đỗ xe, tránh ùn tắc; tích hợp thu phí không dừng và giám sát vi phạm giao thông tự động.

(ii) Y tế và chăm sóc sức khỏe, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cho mỗi người dân; đặt lịch khám chữa bệnh trực tuyến tại các bệnh viện; tư vấn y tế từ xa qua ứng dụng.

(iii) Phát triển nền tảng học tập trực tuyến chung cho các trường phổ thông; kho học liệu số dùng chung; ứng dụng AI hỗ trợ cá thể hóa việc học cho học sinh.

(iv) Số hóa các bảo tàng, di tích ở Hà Nội (VR/AR tái hiện di sản, hướng dẫn tham quan bằng công nghệ); Xây dựng bản đồ số du lịch Hà Nội tích hợp thông tin danh lam, dịch vụ, giao thông để du khách dễ dàng sử dụng.

(v) Hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất; cung cấp dịch vụ số về cấp phép xây dựng, tra cứu quy hoạch qua mạng; ứng dụng GIS (hệ thống thông tin địa lý) để giám sát hiện trạng sử dụng đất, phát hiện vi phạm. Những ứng dụng này vừa giúp chính quyền quản lý hiệu quả hơn vừa mang lại tiện ích thiết thực cho người dân, thể hiện rõ lợi ích của chuyển đổi số.

- Hà Nội cần đặt mình trong tổng thể cả nước và quốc tế để hợp tác cùng phát triển. Thành phố nên tích cực chia sẻ bài học kinh nghiệm chuyển đổi số của mình với các địa phương khác, học hỏi mô hình hay từ các tỉnh bạn xây dựng khung kiến trúc chính quyền số mẫu để các tỉnh phía Bắc áp dụng; phát triển nền tảng đô thị thông minh dùng chung cho các đô thị đặc biệt. Tăng cường hợp tác quốc tế, kết nối với các thành phố thông minh trên thế giới (Seoul, Singapore, Tallinn…) để trao đổi chuyên gia, tiếp nhận chuyển giao công nghệ quản trị đô thị số hiện đại. Tận dụng các nguồn lực hỗ trợ kỹ thuật, tài chính từ Ngân hàng Thế giới, ADB, JICA… cho các dự án chuyển đổi số quy mô lớn.

Đồng thời, quảng bá hình ảnh Hà Nội là điểm đến hấp dẫn cho các tập đoàn công nghệ toàn cầu đầu tư (trong bối cảnh dịch chuyển chuỗi cung ứng hiện nay). Với các địa phương trong Vùng Thủ đô, Hà Nội nên giữ vai trò nhạc trưởng, hình thành mạng lưới chuyển đổi số Vùng để cùng chia sẻ dữ liệu (dữ liệu dân cư, du lịch liên tỉnh), đồng bộ hạ tầng (như hệ thống vé giao thông công cộng liên thông Hà Nội - các tỉnh lân cận), qua đó nâng cao hiệu quả trên bình diện rộng.

Chuyển đổi số là xu thế tất yếu và là yêu cầu cấp bách để Thủ đô Hà Nội bứt phá trong giai đoạn phát triển mới. Từ những phân tích trên có thể thấy, chuyển đổi số vừa mang lại cơ hội to lớn, vừa đặt ra không ít thách thức. Với vị thế là trái tim của cả nước, Hà Nội phải quyết tâm hơn nữa, hành động mạnh mẽ, sáng tạo hơn nữa, có trách nhiệm tiên phong và dư địa hành động rất lớn trong việc dẫn dắt công cuộc chuyển đổi số quốc gia, góp phần đưa Việt Nam phát triển bứt phá, hùng cường trong kỷ nguyên số.

^[(1)] Quỳnh Anh: “Năm 2022, Hà Nội lần đầu vươn lên vị trí thứ 10/63 tỉnh thành về chuyển đổi số”, Kinh tế và Đô thị, ngày 6-2-2025, https://kinhtedothi.vn/ha-noi-vuon-len-thu-6-trong-bang-xep-hang-chuyen-doi-so-nam-2023.html